Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (OECD Pensions Outlook 2026), στο τέλος του 2025 το ενεργητικό των ελληνικών κεφαλαιοποιητικών ταμείων αυξήθηκε κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Έφτασε έτσι τα 3,2 δισ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 1,3% του ΑΕΠ της χώρας.
Καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη διαδραμάτισαν η έναρξη λειτουργίας του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ) το 2022, καθώς και η δημιουργία αρκετών νέων Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) κατά την τελευταία επταετία.
Παρά την άνοδο, το μέγεθος των ελληνικών κεφαλαιοποιητικών ταμείων παραμένει περιορισμένο σε σχέση με χώρες που διαθέτουν πολύχρονη εμπειρία στο συγκεκριμένο ασφαλιστικό μοντέλο.
Σε διεθνές επίπεδο, το συνολικό ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών συνταξιοδοτικών ταμείων στις χώρες του ΟΟΣΑ αυξήθηκε σχεδόν κατά 12% το 2025, φτάνοντας τα 70,4 τρισ. δολάρια ή το 95,7% του ΑΕΠ. Αξίζει να σημειωθεί ότι περίπου τα δύο τρίτα αυτού του ποσού αντιστοιχούν στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η πορεία των επαγγελματικών ταμείων στην Ελλάδα
Η ανάπτυξη του κεφαλαιοποιητικού συστήματος στην Ελλάδα ξεκίνησε σταδιακά πριν από περίπου δύο δεκαετίες. Βασικό θεσμικό βήμα αποτέλεσε ο νόμος 3029 του 2002, ο οποίος εισήγαγε την προαιρετική επαγγελματική ασφάλιση ως συμπληρωματική μορφή προστασίας πέρα από την κύρια δημόσια σύνταξη.
Τα πρώτα χρόνια, ωστόσο, η δραστηριότητα των επαγγελματικών ταμείων ήταν ιδιαίτερα περιορισμένη. Ενδεικτικά, το 2007 το συνολικό ενεργητικό τους ανερχόταν μόλις σε 25 εκατ. ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένοι αριθμούσαν μερικές χιλιάδες εργαζομένους.
Μια πρώτη ουσιαστική αλλαγή σημειώθηκε το 2013, όταν τέσσερα δημόσια επικουρικά ταμεία μετατράπηκαν σε φορείς υποχρεωτικής επαγγελματικής ασφάλισης. Πρόκειται για τα εξής:
Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Επικούρησης Ασφαλιστών και Προσωπικού Ασφαλιστικών Επιχειρήσεων.
Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Φαρμακευτικών Εργασιών.
Το Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης Υπαλλήλων Εμπορίου Τροφίμων.
Το Επαγγελματικό Ταμείο Επικουρικής Ασφάλισης Προσωπικού Εταιρειών Πετρελαιοειδών.
Η ένταξη των συγκεκριμένων ταμείων στο νέο πλαίσιο οδήγησε σε σημαντική αύξηση των αποθεματικών. Ειδικότερα, το ενεργητικό των επαγγελματικών ταμείων πλησίασε το 1 δισ. ευρώ το 2013.
Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε και τα επόμενα χρόνια, καθώς δημιουργούνταν σταδιακά περισσότερα ταμεία προαιρετικής ασφάλισης. Ο αριθμός τους έφτασε συνολικά τα 28, με περίπου τα δύο τρίτα να έχουν ιδρυθεί από το 2019 και έπειτα.
Στην ίδρυση νέων ΤΕΑ συμμετείχαν τράπεζες, επιχειρήσεις και επαγγελματικοί κλάδοι, ενώ το ποσοστό των εργαζομένων που ασφαλίζονται σε αυτά ανήλθε στο 6% του συνολικού εργατικού δυναμικού.
Η συμβολή του ΤΕΚΑ στην ανάπτυξη του συστήματος
Ένα ακόμη σημαντικό βήμα για την ενίσχυση του κεφαλαιοποιητικού μοντέλου πραγματοποιήθηκε το 2022, με τη δημιουργία του Ταμείου Επικουρικής Κεφαλαιοποιητικής Ασφάλισης (ΤΕΚΑ).
Το Ταμείο αναλαμβάνει τη χορήγηση της κρατικής επικουρικής σύνταξης στους νέους ασφαλισμένους, ενώ για τους παλαιότερους εξακολουθεί να ισχύει το αναδιανεμητικό σύστημα μέσω του Ενιαίου Ταμείου Επικουρικής Ασφάλισης. Το ίδιο μοντέλο εφαρμόζεται και στην κύρια δημόσια σύνταξη.
Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του ΤΕΚΑ, τον Ιούνιο του 2026 τα αποθεματικά του ανήλθαν σε 630 εκατ. ευρώ, ενώ οι ασφαλισμένοι ξεπέρασαν τις 780.000.
Η λειτουργία του συγκεκριμένου φορέα ενίσχυσε περαιτέρω το συνολικό ενεργητικό των κεφαλαιοποιητικών ταμείων, συμβάλλοντας στην αύξηση που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια.
Στο 4,9% η απόδοση των επενδύσεων το 2025
Σημαντική παράμετρος για την εξέλιξη των αποθεματικών και, κατ' επέκταση, για το ύψος των μελλοντικών συντάξεων είναι ο τρόπος με τον οποίο επενδύονται οι εισφορές εργαζομένων και εργοδοτών.
Όπως επισημαίνει ο ΟΟΣΑ, οι επενδύσεις των κεφαλαιοποιητικών ταμείων έχουν παρουσιάσει γενικά θετικές αποδόσεις, με εξαίρεση περιόδους κατά τις οποίες εκδηλώθηκαν σοβαρές διεθνείς οικονομικές κρίσεις.
Ο Οργανισμός υπογραμμίζει, παράλληλα, ότι η ενίσχυση των μακροπρόθεσμων αποδόσεων και η εξασφάλιση υψηλότερων συνταξιοδοτικών παροχών προϋποθέτουν, μεταξύ άλλων, την τοποθέτηση μέρους των διαθέσιμων κεφαλαίων σε μετοχές.
Για τα ελληνικά κεφαλαιοποιητικά ασφαλιστικά ταμεία, η ονομαστική απόδοση των επενδύσεων διαμορφώθηκε στο 4,9% το 2025. Εάν αφαιρεθεί η επίδραση του πληθωρισμού, η πραγματική απόδοση ανήλθε στο 2,3%.
Όσον αφορά την κατανομή των επενδύσεων, το μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων κατευθύνθηκε σε ομόλογα και έντοκα γραμμάτια, τα οποία αντιστοιχούσαν στο 36,2% του συνόλου. Ακολούθησαν τα ρευστά διαθέσιμα και οι τραπεζικές καταθέσεις με ποσοστό 17,4%, ενώ οι επενδύσεις σε μετοχές αντιπροσώπευαν το 15,3%.
Τα στοιχεία της έκθεσης δείχνουν ότι το κεφαλαιοποιητικό συνταξιοδοτικό σύστημα στην Ελλάδα βρίσκεται σε φάση ανάπτυξης, με το ΤΕΚΑ και τα επαγγελματικά ταμεία να ενισχύουν σταδιακά την παρουσία τους. Παρά τη σημαντική αύξηση των αποθεματικών, η συνολική τους συμμετοχή στην οικονομία παραμένει ακόμη μικρή σε σύγκριση με τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.
