Στην προσπάθειά της να προστατεύσει την ελληνική γλώσσα από την αδιάκοπη εισροή ξενόγλωσσων όρων, η ελληνική κοινότητα –ακαδημαϊκή και μη– έχει κατά καιρούς επιχειρήσει να επινοήσει καθαρά ελληνικούς αντίστοιχους όρους. Ωστόσο, οι λέξεις αυτές συχνά δεν βρίσκουν ανταπόκριση στη δημόσια χρήση και σβήνουν σιωπηλά με το πέρασμα του χρόνου.
Ένα χαρακτηριστικό –και μάλλον άγνωστο στο ευρύ κοινό– παράδειγμα είναι η απόπειρα να αποδοθεί ο διεθνής όρος «σάντουιτς» στα ελληνικά με τον νεολογισμό «αμφίψωμο».
Ένα σάντουιτς... στα ελληνικά
Η λέξη «αμφίψωμο» προτείνεται ως η εγχώρια εκδοχή του σάντουιτς και βασίζεται στην καθαρεύουσα δομή: αμφί (και από τις δύο πλευρές) + ψωμί. Περιγράφει δηλαδή ένα τρόφιμο που περιέχει γέμιση ανάμεσα σε δύο φέτες ψωμιού — κάτι που περιγραφικά είναι ακριβές, αλλά γλωσσικά ξένο στη σύγχρονη καθομιλουμένη.
Παρά την ακρίβεια του όρου, η λέξη δεν υιοθετήθηκε ποτέ πραγματικά. Παραμένει σήμερα ένα γλωσσικό «περίεργο» που ανακαλύπτει κανείς κυρίως μέσα από αρχεία ή λεξικογραφικές αναφορές.
Απόπειρες που δεν ρίζωσαν
Το «αμφίψωμο» δεν είναι η μόνη τέτοια περίπτωση. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν λέξεις όπως «τηλεψυχαγωγία» αντί για talk show ή «περιακτίδιο» για το CD, λέξεις που δημιουργήθηκαν με ζήλο αλλά δεν κατάφεραν να κερδίσουν θέση στο καθημερινό λεξιλόγιο.
