Μιχάλης Τσιλιβάκος Σε πλήρη αναδιάταξη των οικονομικών δεδομένων για τα Πανεπιστήμια προχωρά η ΕΘΑΑΕ, παραδίδοντας στο υπουργείο Παιδείας την τελική εισήγηση για την κρατική επιχορήγηση των ΑΕΙ για το έτος 2026.
Με βάση το αυστηρό θεσμικό πλαίσιο του νόμου 4653/20, η «πίτα» των κονδυλίων δεν μοιράζεται πλέον οριζόντια, αλλά συνδέεται άρρηκτα με τις επιδόσεις, την έρευνα και την εξωστρέφεια των Ιδρυμάτων.
Αντικειμενικά κριτήρια και ποιοτική αξιολόγηση
Η νέα αρχιτεκτονική της χρηματοδότησης βασίζεται σε δύο πυλώνες που καθορίζουν τη βιωσιμότητα των Πανεπιστημίων:
Το 70% της επιχορήγησης (αντικειμενικά Κριτήρια) - Η βάση του υπολογισμού παραμένει ο «όγκος» του κάθε Ιδρύματος, δηλαδή ο αριθμός των φοιτητών, τα λειτουργικά έξοδα, η γεωγραφική διασπορά και οι ιδιαιτερότητες των εργαστηρίων.
Το 30% της επιχορήγησης (Ποιοτικά κριτήρια) - Εδώ κρίνεται η «αριστεία». Τα ΑΕΙ αξιολογήθηκαν σε πέντε κρίσιμες ενότητες, από την έρευνα και τη διεθνοποίηση μέχρι τη διασύνδεση με την αγορά εργασίας.
Δείτε εδώ την εισήγηση της ΕΘΑΑΕ
Ακτινογραφία των επιδόσεων
Σύμφωνα με τα στοιχεία που επεξεργάστηκε το Ανώτατο Συμβούλιο της ΕΘΑΑΕ, τα Ιδρύματα υπέβαλαν αναλυτικές εκθέσεις για τα επιτεύγματα του 2024. Η μοριοδότηση ανέδειξε τις ισχυρές ακαδημαϊκές μονάδες, με το ΕΜΠ, το ΕΚΠΑ και το ΑΠΘ να διατηρούν τη μερίδα του λέοντος, ενώ το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ) και το Χαροκόπειο κατέγραψαν υψηλές επιδόσεις στους δείκτες ποιότητας.
Αξίζει να σημειωθεί πως για την Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών (ΑΣΚΤ) προτείνεται ειδική αναπροσαρμογή λόγω της φύσης της, ενώ για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (ΕΑΠ) δεν προβλέπεται τακτική χρηματοδότηση από τον συγκεκριμένο αλγόριθμο.
Η ρήτρα ασφαλείας: Συναγερμός για μειώσεις άνω του 10%
Μία από τις πλέον κρίσιμες επισημάνσεις της ΕΘΑΑΕ αφορά την προστασία των Ιδρυμάτων από απότομες οικονομικές διακυμάνσεις. Το Συμβούλιο εισηγείται στο Υπουργείο τη λήψη ειδικής μέριμνας για όσα Πανεπιστήμια δουν τον προϋπολογισμό τους να μειώνεται σε απόλυτες τιμές πάνω από 10% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Στόχος της παρέμβασης είναι να αποτραπούν λειτουργικά προβλήματα στις παρεχόμενες υπηρεσίες προς τους φοιτητές, διασφαλίζοντας ότι η μετάβαση στο νέο μοντέλο χρηματοδότησης δεν θα θέσει σε κίνδυνο την ομαλή λειτουργία κανενός Ιδρύματος.
Οι τελικοί συντελεστές: Πώς διαμορφώνεται η χρηματοδότηση ανά Ίδρυμα
Μετά τη στάθμιση των κριτηρίων, οι τελικοί προτεινόμενοι συντελεστές για το 2026 διαμορφώνουν το εξής τοπίο (ενδεικτικά):
ΑΠΘ: 11,834%
ΕΚΠΑ: 12,268%
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας: 7,488%
Πανεπιστήμιο Πατρών: 7,414%
Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής (ΠΑΔΑ): 5,653%
Αναλυτικά η εισήγηση της ΕΘΑΑΕ
Η παρούσα εισήγηση συντάσσεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 16 του ν. 4653/20 καθώς και τις ειδικότερες διατάξεις της Υπουργικής Απόφασης 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07- 2025).
Η εισήγηση περιλαμβάνει:
Α) τον τρόπο κατανομής του 70% της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης του ΥΠΑΙΘΑ στα ΑΕΙ με αντικειμενικά κριτήρια,
Β) τον τρόπο κατανομής του 30% της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης του ΥΠΑΙΘΑ προς τα ΑΕΙ με ποιοτικά κριτήρια και
Γ) τη συνολική πρόταση κατανομής της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης, για το έτος 2026.
Α. Πρόταση κατανομής του εβδομήντα τοις εκατό (70%) της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης του ΥΠΑΙΘΑ στα ΑΕΙ – Εφαρμογή αντικειμενικών κριτηρίων για την κατανομή της χρηματοδότησης του έτους 2026
Το Ανώτατο Συμβούλιο στη συνεδρίασή του με αρ. ΑΣΥ 85/31-10-2025 εφάρμοσε τα προβλεπόμενα στην αρ. 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07-2025) Y.A. κατ’ άρθρο 1, αντικειμενικά κριτήρια για τον υπολογισμό των συντελεστών κατανομής ανά ΑΕΙ του 70% της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης για το έτος 2026, καθώς και τα κατ’ άρθρα 2 και 3, στάθμιση κριτηρίων και τελικό υπολογισμό των συνολικών ποσοστών κατανομής για κάθε ΑΕΙ, όπως φαίνεται στον Πίνακα 1.
Η Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών (Α.Σ.Κ.Τ.) και το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο (Ε.Α.Π.) δεν περιλαμβάνονται στον ανωτέρω αλγόριθμο κατανομής λόγω της ιδιαίτερης φυσιογνωμίας των δύο αυτών Ιδρυμάτων. Τo Ανώτατο Συμβούλιο προτείνει τη χρηματοδότηση της Α.Σ.Κ.Τ. με το ποσό του έτους 2025, αναπροσαρμοσμένο ως προς την τυχόν διαφορά στην συνολική χρηματοδότηση των ΑΕΙ για το 2026, ενώ δεν προτείνει χρηματοδότηση για το Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
Πίνακας 1. Συντελεστές κατανομής με αντικειμενικά κριτήρια
Β. Πρόταση κατανομής του τριάντα τοις εκατό (30%) της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης του ΥΠΑΙΘΑ στα ΑΕΙ - Εφαρμογή ποιοτικών κριτηρίων για την κατανομή της χρηματοδότησης του έτους 2026
Το Ανώτατο Συμβούλιο στις συνεδριάσεις του με αρ. ΑΣΥ 85/31-10-2025 και ΑΣΥ 86/1-12-2025 εφάρμοσε τα προβλεπόμενα στην 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07-2025) Y.A., κεφάλαιο Β, ποιοτικά κριτήρια για τον υπολογισμό των συνολικών μορίων ανά ΑΕΙ καθώς και τον προσδιορισμό του ποσοστού χρηματοδότησης ανά ΑΕΙ για το 30% της συνολικής χρηματοδότησης. Ειδικότερα, η διαδικασία εφαρμόστηκε με την ολοκλήρωση των ακόλουθων προβλεπόμενων σταδίων:
α) Υποβολή εκθέσεων δεικτών ποιότητας και επιτευγμάτων. Τα ΑΕΙ υπέβαλαν, σύμφωνα με την 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07-2025) Y.A., εκθέσεις, στις οποίες παρουσίασαν τα επιτεύγματα του έτους 2024 με τιμές δεικτών για κάθε εφαρμοζόμενο κριτήριο, μετά από επιλογή δύο ενοτήτων από τέσσερις κατ’ επιλογήν και μιας υποχρεωτικής, για κάθε Ίδρυμα.
Το σύνολο των συμπληρωμένων ενοτήτων για κάθε Ίδρυμα είναι τρεις.
Το σύνολο των κριτηρίων και των δεικτών ποιότητας και επιτευγμάτων που συμπληρώθηκαν από τα ΑΕΙ, εντάσσονται σε πέντε ενότητες ως εξής:
Α) Συνεχής βελτίωση των βασικών ακαδημαϊκών δραστηριοτήτων του Πανεπιστημίου.
Β) Ερευνητική δραστηριότητα, αριστεία στην έρευνα και επιδόσεις του επιστημονικού προσωπικού.
Γ) Διασύνδεση με την κοινωνία, την αγορά εργασίας και αξιοποίηση της παραγόμενης γνώσης.
Δ) Διεθνοποίηση
Ε) Ποιότητα του πανεπιστημιακού περιβάλλοντος.
β) Υπολογισμός και τεκμηρίωση της τιμής του κάθε δείκτη. Οι τιμές των δεικτών υπολογίστηκαν και υποβλήθηκαν από κάθε ΑΕΙ σύμφωνα με τις ειδικότερες οδηγίες της 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07-2025) Υ.Α. για κάθε κριτήριο και δείκτη, με βάση είτε τα δεδομένα του ΟΠΕΣΠ και άλλα δημόσια διαθέσιμα δεδομένα σε διεθνείς και εθνικές βάσεις, είτε από άλλα τηρούμενα δεδομένα και πληροφορίες κάθε Ιδρύματος. Τεκμηριώθηκαν δε, με τα ειδικότερα έγγραφα και στοιχεία, τα οποία ζητήθηκαν από την ΕΘΑΑΕ και υπέβαλαν συμπληρωματικά τα Ιδρύματα.
Πίνακας 2. Επιλογή ενοτήτων κριτηρίων από τα ΑΕΙ
γ) Μοριοδότηση της τιμής του κάθε δείκτη. Ο υπολογισμός της μοριοδότησης από την ΕΘΑΑΕ, πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με την μέθοδο απόδοσης των μορίων, που προβλέπεται στην 89040/Ζ1/18.7.2025 (ΦΕΚ 3980/27-07-2025) Υ.Α., κεφάλαιο Β- πίνακας ΙΙΙ, για την αντίστοιχη κατηγορία δεικτών. Τα ειδικότερα στοιχεία και υπολογισμοί ενός εκάστου κριτηρίου για κάθε ΑΕΙ. Το σύνολο των μορίων που συγκεντρώνει το κάθε ΑΕΙ ανά κατηγορία φαίνεται στον Πίνακα 3.
Κάθε ενότητα δεικτών μοριοδοτείται με ένα σύνολο μορίων που κατανέμεται στους επιμέρους δείκτες σύμφωνα με την αναλυτική αναφορά τους στον Πίνακα IV. Ο υπολογισμός της μοριοδότησης από την ΕΘ.Α.Α.Ε. πραγματοποιείται σύμφωνα με την μέθοδο υπολογισμού, όπως εμφανίζεται στον Πίνακα ΙII «Τρόποι απόδοσης μορίων στους επιμέρους δείκτες βάσει του τύπου του δείκτη», η οποία περιλαμβάνει τέσσερις κατηγορίες υπολογισμού των μορίων ανάλογα με τον τρόπο μέτρησης της τιμής του κάθε δείκτη.
δ) Αξιολόγηση των εκθέσεων επιδόσεων των ΑΕΙ. Η αξιολόγηση των εκθέσεων των ΑΕΙ και η απόδοση της μοριοδότησης πραγματοποιήθηκε από την ΕΘΑΑΕ, με ευθύνη της ΜΟΔΙΠ του οικείου ΑΕΙ ως προς την πληρότητα και αξιοπιστία των υποβαλλόμενων στοιχείων.
Πίνακας 3. Μοριοδότηση των ΑΕΙ σύμφωνα με τα ποιοτικά κριτήρια
ε) Υπολογισμός ποσοστού χρηματοδότησης ανά ΑΕΙ. Η κατανομή της χρηματοδότησης του 30% προσδιορίζεται με βάση το ποσοστό των μορίων, Mi, που συγκεντρώνει το κάθε Α.Ε.Ι και με το ποσοστό Ai που του αναλογεί από τα αντικειμενικά κριτήρια, σύμφωνα με την εξίσωση:
Η στάθμιση με τον ποσοστιαίο συντελεστή αντικειμενικών κριτηρίων γίνεται γιατί τα περισσότερα κριτήρια ποιότητας έχουν υπολογιστεί αφαιρώντας τη διάσταση του μεγέθους του ΑΕΙ. Οι συντελεστές που προκύπτουν φαίνονται στον Πίνακα 4.
Πίνακας 4. Συντελεστές κατανομής χρηματοδότησης για το 30
Γ) Τελική πρόταση κατανομής της ετήσιας τακτικής επιχορήγησης του 2026 στα ΑΕΙ
Ο συνολικός προτεινόμενος συντελεστής, 𝐶𝑖, της κατανομής της χρηματοδότησης του κάθε ΑΕΙ προκύπτει από την παρακάτω εξίσωση: όπου 0,7 και 0,3 δηλώνουν αντίστοιχα τα ποσοστά που δίνονται με αντικειμενικά και ποιοτικά κριτήρια. Η τελική προτεινόμενη κατανομή φαίνεται στον Πίνακα 5.
Πίνακας 5. Προτεινόμενη κατανομή χρηματοδότησης στα ΑΕΙ για το 2026
Επισημάνσεις
Ενδέχεται να υφίστανται ιδιαίτερες συνθήκες για κάποιο ΑΕΙ, τις οποίες μπορεί να γνωρίζουν οι υπηρεσίες του Υπουργείου και οι οποίες δεν περιήλθαν σε γνώση του ΑΣΥ.
Αν, με βάση την προτεινόμενη κατανομή και το συνολικό ποσό χρηματοδότησης των ΑΕΙ για το 2026, προκύψει μείωση σε απόλυτες τιμές του τακτικού προϋπολογισμού πάνω από 10% για κάποια Πανεπιστήμια, το ΑΣΥ προτείνει να υπάρξει ειδική μέριμνα από το Υπουργείο, ώστε τα εν λόγω Ιδρύματα να συνεχίσουν τη λειτουργία τους χωρίς σοβαρά προβλήματα στις προσφερόμενες υπηρεσίες τους.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ σε εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα - Ανοίγουν οι αιτήσεις
