Ο υφυπουργός Παιδείας Κώστας Βλάσης, μιλώντας στο alfavita.gr, παρουσίασε τις βασικές προτεραιότητες της κυβέρνησης στην Επαγγελματική Εκπαίδευση, Κατάρτιση και Διά Βίου Μάθηση, επισημαίνοντας ως σημαντικές παρεμβάσεις τη δημιουργία των Ακαδημιών Επαγγελματικής Κατάρτισης, με πρώτη την Ακαδημία Φαρμάκου στην Τρίπολη, την έγκαιρη έναρξη των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας, τις νέες εκπαιδευτικές δομές σε σωφρονιστικά καταστήματα και την επικαιροποίηση των οδηγών κατάρτισης των ΣΑΕΚ.
Τόνισε ότι βασικός στόχος είναι η ΕΕΚ να πάψει να θεωρείται «δεύτερη επιλογή» και να καθιερωθεί ως ισότιμη εκπαιδευτική διαδρομή, με ουσιαστική σύνδεση με την αγορά εργασίας, πρακτική άσκηση και επαγγελματικές προοπτικές.
Για το Εθνικό Απολυτήριο, υπογράμμισε ότι δεν πρέπει να αποτελέσει απλώς αλλαγή του συστήματος εισαγωγής στα ΑΕΙ, αλλά συνολική αναβάθμιση του Λυκείου, με διάλογο, διαφάνεια και χωρίς αιφνιδιασμούς.
Αναφερόμενος στη στελέχωση, σημείωσε ότι από το 2019 έχουν πραγματοποιηθεί πάνω από 53.000 μόνιμοι διορισμοί, ενώ φέτος οι προσλήψεις αναπληρωτών έχουν φτάσει περίπου τις 36.500 και εκτιμάται ότι θα προσεγγίσουν τις 45.000.
Τέλος, παρουσίασε το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου», με 669 ήδη ανακαινισμένα σχολεία και στόχο 2.000 έως το 2028, καθώς και τις παρεμβάσεις για φοιτητική στέγαση και στεγαστικό επίδομα.
Η συνέντευξη του υφυπουργού Παιδείας στο alfavita.gr
Κύριε Υφυπουργέ, καθώς εισερχόμαστε σταδιακά σε μια προεκλογική περίοδο, ποια θεωρείτε τα σημαντικότερα ορόσημα που αφήνει πίσω της η πολιτική σας ηγεσία στον τομέα της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Κατάρτισης και Διά Βίου Μάθησης; Ποια έργα και πρωτοβουλίες αποτελούν για εσάς προσωπικά λόγους υπερηφάνειας και ποια είναι εκείνα που αλλάζουν ουσιαστικά το τοπίο της ΕΕΚ;
Η μεγαλύτερη ικανοποίηση για έναν πολιτικό είναι να βλέπει τις πρωτοβουλίες που σχεδιάστηκαν να μετατρέπονται σε πραγματικές ευκαιρίες για τους πολίτες. Στον τομέα της ΕΕΚ και της ΔΒΜ, στόχος μας ήταν εξαρχής να περάσουμε από τις εξαγγελίες σε παρεμβάσεις με μετρήσιμο κοινωνικό και αναπτυξιακό αποτύπωμα.
Ξεχωρίζω την ίδρυση των Ακαδημιών Επαγγελματικής Κατάρτισης, με πρώτη την Ακαδημία Φαρμάκου στην Τρίπολη, η οποία σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη σύνδεση της επαγγελματικής κατάρτισης με την παραγωγή και τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας. Εξίσου σημαντική είναι η έναρξη μαθημάτων των Σχολείων Δεύτερης Ευκαιρίας στην ώρα τους μετά από αρκετά χρόνια που ξεκινήσουν με καθυστερήσεις, η δημιουργία νέων εκπαιδευτικών δομών σε σωφρονιστικά καταστήματα, καθώς και η επικαιροποίηση των οδηγών κατάρτισης των ΣΑΕΚ, ώστε οι σπουδές να ανταποκρίνονται στις σύγχρονες επαγγελματικές απαιτήσεις.
Για μένα, όμως, το σημαντικότερο είναι ότι πίσω από κάθε θεσμική αλλαγή υπάρχει ένας άνθρωπος που αποκτά μια δεύτερη ευκαιρία, μια νέα δεξιότητα ή μια καλύτερη επαγγελματική προοπτική. Αυτή είναι η ουσία της εκπαιδευτικής πολιτικής.
Και έπεται συνέχεια, καθώς θα προχωρήσουμε και σε νέες παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες με στόχο την αναβάθμιση της Ε.Ε.Κ. & Δ.Β.Μ..
Παρά τις θεσμικές αλλαγές και τις προσπάθειες αναβάθμισης της Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης, η ελληνική οικογένεια εξακολουθεί συχνά να αντιμετωπίζει την ΕΕΚ ως δεύτερη επιλογή, μετά το Γενικό Λύκειο. Πώς θα αλλάξει αυτή η νοοτροπία; Τι πρέπει να γίνει ώστε ένας νέος να επιλέγει μια ΣΑΕΚ με αυτοπεποίθηση, χωρίς να αισθάνεται ότι ακολουθεί μια λιγότερο αξιόλογη εκπαιδευτική διαδρομή;
Η αλλαγή νοοτροπίας είναι ίσως η μεγαλύτερη πρόκληση που έχουμε μπροστά μας. Δεν αρκεί να αναβαθμίσουμε τις δομές της ΕΕΚ, πρέπει να αναβαθμίσουμε και την αντίληψη της κοινωνίας για αυτήν. Για δεκαετίες, η επαγγελματική εκπαίδευση αντιμετωπιζόταν ως μια εναλλακτική τρίτη επιλογή για όσους δεν ακολουθούσαν τη γενική ακαδημαϊκή διαδρομή. Αυτή η αντίληψη δεν αντικατοπτρίζεται, πλέον, στις ανάγκες της κοινωνίας και της οικονομίας.
Η ΕΕΚ προσφέρει ουσιαστικές γνώσεις, εξειδικευμένες δεξιότητες και πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές. Δείχνουμε πια στους γονείς και στους νέους, με συγκεκριμένα παραδείγματα, ότι η επιτυχία δεν έχει μία μόνο εκπαιδευτική διαδρομή. Η σύνδεση της επαγγελματικής εκπαίδευσης με τις επιχειρήσεις, η αναβάθμιση των εργαστηρίων, η πρακτική άσκηση, η πιστοποίηση και η επαγγελματική αποκατάσταση είναι κρίσιμα στοιχεία. Όταν η οικογένεια βλέπει ότι το παιδί της αποκτά δεξιότητες που έχουν αξία και αντίκρισμα, τότε οι προκαταλήψεις αρχίζουν να υποχωρούν.
Θέλουμε η επιλογή της ΕΕΚ να είναι μια συνειδητή επιλογή προοπτικής και ισάξιας διαδρομής με αυτή των Πανεπιστημίων και όχι μια επιλογή ύστατης ανάγκης. Νομίζω πως είμαστε σε καλό δρόμο.
Η Διά Βίου Μάθηση αφορά ανθρώπους που βρίσκονται σε πολύ διαφορετικές φάσεις της ζωής τους: ενήλικες που θέλουν να επανενταχθούν στην αγορά εργασίας, ανθρώπους που εγκατέλειψαν πρόωρα το σχολείο, αλλά και κρατούμενους που αναζητούν μια νέα αρχή. Πώς μπορεί το Υπουργείο να διασφαλίσει ότι η εκπαίδευση θα αποτελεί πραγματικά μια δεύτερη ευκαιρία για όλους;
Η εκπαίδευση δεν μπορεί να έχει ημερομηνία λήξης. Είναι δικαίωμα που πρέπει να συνοδεύει τον άνθρωπο σε κάθε στάδιο της ζωής του, ανεξάρτητα από την ηλικία, τις κοινωνικές συνθήκες ή τις δυσκολίες που έχει αντιμετωπίσει. Τα Σχολεία Δεύτερης Ευκαιρίας αποτελούν ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της φιλοσοφίας. Δίνουν τη δυνατότητα σε ενήλικες που δεν ολοκλήρωσαν την υποχρεωτική εκπαίδευση να επιστρέψουν στη μάθηση και να αποκτήσουν νέες προοπτικές.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η λειτουργία εκπαιδευτικών δομών μέσα στα σωφρονιστικά καταστήματα. Η εκπαίδευση εκεί δεν είναι απλώς μια εκπαιδευτική παρέμβαση. Είναι μια ουσιαστική πράξη κοινωνικής επανένταξης, αξιοπρέπειας και πρόληψης του αποκλεισμού. Η δική μας ευθύνη είναι να δημιουργούμε δομές προσβάσιμες, λειτουργικές και ποιοτικές. Να μη μένει κανένας πολίτης πίσω επειδή κάποια στιγμή στη ζωή του στερήθηκε μια εκπαιδευτική ευκαιρία.
Το Εθνικό Απολυτήριο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες συζητήσεις για το μέλλον της ελληνικής εκπαίδευσης. Πώς μπορεί να διασφαλιστεί ότι η μεταρρύθμιση θα αποτελέσει πραγματική τομή και όχι μια ακόμη αλλαγή στο σύστημα εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση; Ποια είναι η πολιτική σας δέσμευση απέναντι στους μαθητές, τους γονείς και τους εκπαιδευτικούς, ώστε η μετάβαση να γίνει με διαφάνεια, αξιοπιστία και χωρίς αιφνιδιασμούς;
Το Εθνικό Απολυτήριο είναι μια μεταρρύθμιση που πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα, θεσμική συνέπεια και μακροπρόθεσμο σχεδιασμό από όλες τις πολιτικές δυνάμεις. Δεν πρόκειται απλώς για μια αλλαγή στον τρόπο εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, αλλά για μια ευρύτερη συζήτηση σχετικά με την αξία και τον ρόλο του Λυκείου.
Η βασική μας επιδίωξη είναι να αναβαθμίσουμε τη μαθησιακή διαδικασία και να διαμορφώσουμε ένα σύστημα που θα αποτυπώνει ουσιαστικά τις γνώσεις και τις δεξιότητες των μαθητών. Οι μαθητές να αναπτύσσουν κριτική σκέψη και να συμμετέχουν ενεργά στη μαθησιακή διαδικασία. Βασικός στόχος μας είναι να ενισχύσουμε την αξιοπιστία του απολυτηρίου. Αυτή η αλλαγή δεν μπορεί να γίνει χωρίς διάλογο με την εκπαιδευτική κοινότητα. Οι μαθητές, οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να γνωρίζουν εγκαίρως το πλαίσιο, τις προϋποθέσεις και τα χρονοδιαγράμματα.
Δεν επιδιώκουμε μια μεταρρύθμιση που θα δημιουργήσει νέα άγχη και αβεβαιότητες. Θέλουμε μια αλλαγή που θα ενισχύσει την εμπιστοσύνη στο εκπαιδευτικό σύστημα και θα προσφέρει μεγαλύτερη δικαιοσύνη και αξιοπιστία.
Ήδη ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο βρίσκεται σε προχωρημένο στάδιο επεξεργασίας. Η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου έχει ολοκληρώσει την Ενδιάμεση Έκθεση Πορισμάτων και σύντομα πρόκειται να παρουσιαστεί στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων της Βουλής το σχετικό προσχέδιο
Κύριε Υφυπουργέ, από τις μαθητικές και φοιτητικές καταλήψεις και τις προσλήψεις εκπαιδευτικών μέχρι την κάλυψη των κενών με αναπληρωτές και την κατάσταση των σχολικών υποδομών, η Παιδεία βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Πού εντοπίζετε σήμερα τις μεγαλύτερες διαφωνίες σας με τα κόμματα της αντιπολίτευσης; Σε ποια ζητήματα θεωρείτε ότι η κριτική τους είναι βάσιμη και σε ποια πιστεύετε ότι οι προτάσεις τους κινούνται σε διαφορετική κατεύθυνση από αυτή που έχει ανάγκη η ελληνική εκπαίδευση;
Θεωρώ ότι η πολιτική αντιπαράθεση στην Παιδεία πρέπει να διεξάγεται με βάση τα πραγματικά δεδομένα, με τεκμηριωμένα επιχειρήματα, αλλά και με ειλικρινή αναγνώριση των προβλημάτων που εξακολουθούν να υπάρχουν. Η εκπαίδευση δεν προσφέρεται ούτε για εύκολους πολιτικούς εντυπωσιασμούς ούτε για μηδενιστική κριτική. Απαιτεί σοβαρότητα, σχέδιο και συνέπεια.
Στα δημόσια πανεπιστήμια, μία σημαντική αλλαγή που έχει συντελεστεί είναι ότι δεν υπάρχουν πλέον ενεργές καταλήψεις. Πρόκειται για μια εξέλιξη που επιτρέπει στα πανεπιστημιακά ιδρύματα να λειτουργούν κανονικά, με φοιτητές και καθηγητές να αξιοποιούν απρόσκοπτα τις υποδομές τους και με την εκπαιδευτική και ερευνητική δραστηριότητα να διεξάγεται χωρίς αποκλεισμούς. Το δημόσιο πανεπιστήμιο οφείλει να είναι ένας χώρος γνώσης, έρευνας, ελεύθερης διακίνησης ιδεών και δημοκρατικού διαλόγου, όχι ένας χώρος όπου η λειτουργία του μπορεί να παρεμποδίζεται από μειοψηφίες.
Στο ζήτημα της στελέχωσης των σχολείων, η πραγματικότητα είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχει καταβληθεί μια πρωτοφανής προσπάθεια ενίσχυσης του εκπαιδευτικού δυναμικού. Από το 2019 οι μόνιμοι διορισμοί εκπαιδευτικών ξεπερνούν πλέον τις 53.000. Παράλληλα, για την κάλυψη των λειτουργικών αναγκών των σχολικών μονάδων πραγματοποιούνται διαδοχικές προσλήψεις αναπληρωτών, ανάλογα με τα κενά που εντοπίζονται σε κάθε περιοχή. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία φέτος οι προσλήψεις αναπληρωτών έχουν ήδη φτάσει περίπου τις 36.500, ενώ εκτιμάται ότι ο συνολικός αριθμός θα ανέλθει περίπου στις 45.000. Αυτό, βεβαίως, δεν σημαίνει ότι κάθε κενό έχει αυτομάτως καλυφθεί ή ότι δεν εξακολουθούν να υπάρχουν δυσκολίες σε συγκεκριμένες ειδικότητες και γεωγραφικές περιοχές. Σημαίνει, όμως, ότι υπάρχει μια συστηματική και διαρκής προσπάθεια τόσο για τη μόνιμη ενίσχυση των σχολείων όσο και για την έγκαιρη κάλυψη των έκτακτων αναγκών τους. Εκεί όπου διαπιστώνονται καθυστερήσεις ή δυσλειτουργίες, οφείλουμε να παρεμβαίνουμε, να βελτιώνουμε τις διαδικασίες και να αναζητούμε αποτελεσματικότερες λύσεις. Αυτή είναι, άλλωστε, η κατεύθυνση στην οποία εργαζόμαστε από την αρχή της διακυβέρνησής μας.
Αντίστοιχα, στον τομέα των σχολικών υποδομών, το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» σηματοδοτεί μια σημαντική παρέμβαση μεγάλης κλίμακας. Έχουν ήδη ανακαινιστεί 669 σχολεία, ενώ περισσότερες από 500 σχολικές μονάδες προγραμματίζεται να ανακαινιστούν το καλοκαίρι του 2027. Ο συνολικός σχεδιασμός ανέρχεται στα 650 εκατομμύρια ευρώ, με στόχο οι ανακαινισμένες σχολικές μονάδες να φτάσουν τις 2.000 έως το καλοκαίρι του 2028. Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα αναβάθμισης των σχολικών κτιρίων, ανάλογο του οποίου δεν έχει υλοποιηθεί εδώ και πολλές δεκαετίες. Είναι σημαντικό να αναγνωρίζουμε αυτή την προσπάθεια, χωρίς φυσικά να παραγνωρίζουμε ότι οι ανάγκες των σχολικών υποδομών παραμένουν μεγάλες και απαιτούν διαρκή φροντίδα.
Στην ίδια κατεύθυνση κινούμαστε και στο ζήτημα της φοιτητικής στέγασης. Επενδύουμε στη βελτίωση και την αξιοποίηση των φοιτητικών εστιών στα πανεπιστήμια όλης της χώρας, ώστε περισσότεροι φοιτητές που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες να έχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τις σπουδές τους, χωρίς το οικονομικό βάρος της στέγασης να υπονομεύει την προσπάθεια και τους κόπους τόσο των ίδιων όσο και των οικογενειών τους. Παράλληλα, η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας διευρύνει την οικονομική στήριξη μέσω του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος, αναγνωρίζοντας ότι η πρόσβαση στην ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να διασφαλίζεται και στην πράξη.
Η αντιπολίτευση έχει ασφαλώς κάθε δικαίωμα να ασκεί κριτική και η κυβέρνηση έχει υποχρέωση να ακούει κάθε καλόπιστη επισήμανση. Υπάρχουν ζητήματα στα οποία η κριτική είναι χρήσιμη και μπορεί να συμβάλει στη βελτίωση των πολιτικών μας. Εκεί όπου διαφωνούμε ουσιαστικά είναι όταν αγνοούνται τα μετρήσιμα αποτελέσματα, αποσιωπώνται οι αλλαγές που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί ή απορρίπτεται συνολικά μια προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη, αποκλειστικά για λόγους πολιτικής αντιπαράθεσης.
*Ο Κώστας Βλάσης είναι Υφυπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, Καθηγητής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ και βουλευτής Αρκαδίας.
