Ευρωπαϊκό Πακέτο για την Εκπαίδευση: Έκκληση για αποκατάσταση του κύρους των εκπαιδευτικών

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το νέο Ευρωπαϊκό Πακέτο για την Εκπαίδευση και τις Δεξιότητες, με τέσσερις βασικούς άξονες: ενίσχυση βασικών δεξιοτήτων, ασφαλής χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία, αναβάθμιση του κύρους των εκπαιδευτικών και μετατροπή της επαγγελματικής κατάρτισης σε «πρώτη επιλογή».

Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σιωπηλή αλλά βαθιά κρίση στην εκπαίδευση. Ένας στους τρεις 15χρονους αδυνατεί να κατανοήσει ένα βασικό κείμενο ή να λύσει απλά μαθηματικά προβλήματα, την ίδια ώρα που η τεχνητή νοημοσύνη ανατρέπει τα δεδομένα στην αγορά εργασίας και οι αίθουσες διδασκαλίας «αδειάζουν» από νέους εκπαιδευτικούς. Απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε το νέο Ευρωπαϊκό Πακέτο για την Εκπαίδευση και τις Δεξιότητες, ένα φιλόδοξο σχέδιο τεσσάρων αξόνων που φιλοδοξεί να αλλάξει το τοπίο.

Όπως χαρακτηριστικά δήλωσε η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν, Ροξάνα Μινζάτου, παρουσιάζοντας το πακέτο «ας ξυπνήσουμε. Αν δεν αποκαταστήσουμε το κύρος, τα κίνητρα και την επαγγελματική αξία των εκπαιδευτικών, δεν μπορούμε να ελπίζουμε ούτε σε ανταγωνιστική Ευρώπη ούτε σε ανθεκτικές δημοκρατίες».

Οι τέσσερις πυλώνες του «πακέτου»

Το νέο σχέδιο, το οποίο δεν είναι δεσμευτικό για τα κράτη-μέλη αλλά αναμένεται να συζητηθεί στην Ευρωπαϊκή Σύνοδο για την Εκπαίδευση και τις Δεξιότητες στις 20 Νοεμβρίου, δομείται γύρω από τέσσερις στρατηγικές προτεραιότητες:

1. Ενίσχυση των βασικών δεξιοτήτων: Στόχος είναι η ανάσχεση της πτώσης στην κατανόηση κειμένου, τα μαθηματικά και τις φυσικές επιστήμες.
2. Ασφαλής χρήση της τεχνολογίας και της Τεχνητής Νοημοσύνης: Θέσπιση κανόνων και εργαλείων για την ψηφιακή εκπαίδευση.
3. Αναβάθμιση του εκπαιδευτικού επαγγέλματος: Αντιμετώπιση των ελλείψεων προσωπικού και βελτίωση των συνθηκών εργασίας.
4. Ενδυνάμωση της επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης: Μετατροπή της τεχνικής εκπαίδευσης σε ελκυστική επιλογή καριέρας.

Η «επανάσταση» της τεχνικής εκπαίδευσης

Ένα από τα πιο ηχηρά μηνύματα του πακέτου αφορά την επαγγελματική εκπαίδευση. Η Κομισιόν επιδιώκει να αλλάξει την αντίληψη που θέλει τα τεχνικά επαγγέλματα να αποτελούν «λύση ανάγκης» για όσους δεν ακολουθούν πανεπιστημιακές σπουδές. Όπως εξήγησε η κα Μινζάτου «η επαγγελματική εκπαίδευση πρέπει να είναι πρώτη επιλογή, όχι δεύτερη», υπογραμμίζοντας ότι πολλοί γονείς την αποφεύγουν λόγω κοινωνικών αντιλήψεων, παρά τις εξαιρετικές προοπτικές απασχόλησης.

Τα στοιχεία δικαιώνουν αυτή την επιλογή. Σχεδόν επτά στα δέκα επαγγέλματα με τις σοβαρότερες ελλείψεις προσωπικού (στις κατασκευές, την υγεία, τη βιομηχανία και την ενέργεια) απαιτούν επαγγελματικές δεξιότητες, ενώ η Ευρώπη θα χρειάζεται περίπου 3,6 εκατομμύρια εργαζομένους με τέτοια προσόντα κάθε χρόνο. Την ίδια στιγμή, οκτώ στις δέκα μικρομεσαίες επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν κατάλληλο προσωπικό. 

Για τον λόγο αυτό, από το 2027 προτείνονται Συμπράξεις Επαγγελματικής Εκπαίδευσης (VET Business Partnerships) και Τομεακές Συστάδες Μαθητείας (Sectoral Apprenticeship Clusters), με χρηματοδότηση από το προτεινόμενο Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας από το 2028.

«Ο σεβασμός δεν είναι απλώς μια λέξη»

Η εικόνα του εκπαιδευτικού προσωπικού στην Ευρώπη είναι, κατά κοινή ομολογία, αποκαρδιωτική. Μόλις το 8% των εκπαιδευτικών είναι κάτω των 30 ετών, ενώ περίπου το 40% έχει περάσει τα 50. Τέσσερις στους δέκα μαθητές φοιτούν σε σχολεία όπου οι ελλείψεις προσωπικού δυσχεραίνουν τη διδασκαλία, και μόνο το 15,4% των εκπαιδευτικών αισθάνεται ότι η κοινωνία εκτιμά τη δουλειά του.

Για πρώτη φορά, η Κομισιόν προτείνει μια ειδική σύσταση του Συμβουλίου (EU Teachers Agenda) για τις συνθήκες εργασίας των εκπαιδευτικών. Το πακέτο καλεί τα κράτη-μέλη να μειώσουν τη γραφειοκρατία, να βελτιώσουν τις προοπτικές καριέρας, να παρέχουν προστασία από εκφοβισμό και βία, και να εξασφαλίσουν τακτικό ευρωπαϊκό διάλογο με τα συνδικάτα. Όπως τόνισε η κ. Μινζάτου «ο σεβασμός δεν είναι απλώς μια λέξη. Είναι αξιοπρεπείς συνθήκες εργασίας». Ωστόσο, ξεκαθάρισε ότι οι μισθοί και οι προσλήψεις παραμένουν στην αρμοδιότητα των κρατών-μελών, καλώντας τις κυβερνήσεις να θέσουν την εκπαίδευση στο επίκεντρο των προϋπολογισμών τους.

Η Ελλάδα στην «καρδιά» της EDU-EDIC

Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία του πακέτου, ειδικά για τη χώρα μας, είναι η σύσταση της Ευρωπαϊκής Κοινοπραξίας Ψηφιακών Υποδομών για την Εκπαίδευση (EDU-EDIC). Στις 3 Νοεμβρίου, η Επιτροπή ενέκρινε τη δημιουργία της, ύστερα από αίτημα οκτώ ιδρυτικών κρατών-μελών, στα οποία περιλαμβάνεται και η Ελλάδα, μαζί με την Ολλανδία (που συντονίζει), τη Γαλλία, την Ισπανία, την Κροατία, τη Σλοβενία, τη Φινλανδία και το Βέλγιο.

Στόχος της κοινοπραξίας είναι η δημιουργία ασφαλών ευρωπαϊκών ψηφιακών εργαλείων για τα σχολεία, όπως η αποθήκευση εκπαιδευτικού υλικού σε ευρωπαϊκό cloud, η επιμόρφωση εκπαιδευτικών σε εργαλεία AI που προστατεύουν τα δεδομένα των μαθητών, αλλά και η δυνατότητα κοινών προμηθειών από τα κράτη-μέλη. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά η κ. Μινζάτου, μέσω της EDU-EDIC, «για πρώτη φορά, οι συμμετέχουσες χώρες θα συγκεντρώσουν πόρους για να αναπτύξουν, να δοκιμάσουν και να λειτουργήσουν ευρωπαϊκά ψηφιακά εργαλεία για τα σχολεία».

Παράλληλα, από το σχολικό έτος 2027-2028, η Επιτροπή θα πιλοτάρει ένα Πιστοποιητικό Γραμματισμού στην Τεχνητή Νοημοσύνη για μαθητές, βασισμένο στο πλαίσιο ΕΕ-ΟΟΣΑ, ενώ θα προτείνει και μια Ευρωπαϊκή Δέσμευση για Υγιείς Οθόνες, με κοινές κατευθύνσεις για τον χρόνο μπροστά στις οθόνες και την ασφάλεια στο διαδίκτυο.

Δείτε εδώ το Δελτίο Τύπου