«Πρέπει να βρίσκομαι στο σχολείο από τις 8 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι, ακόμη κι όταν έχω ολοκληρώσει τα μαθήματά μου;» Το ερώτημα απασχολεί εκπαιδευτικούς που βρίσκονται αντιμέτωποι με διαφορετικές ερμηνείες και υπηρεσιακές οδηγίες, ενώ η απάντηση απαιτεί να ξεχωρίσουν τρία πράγματα: οι ώρες διδασκαλίας, οι πρόσθετες υπηρεσιακές υποχρεώσεις και το ανώτατο όριο παραμονής στο σχολείο.
Σύμφωνα με τη νομική γνωμοδότηση που συνέταξε η δικηγόρος Νεκταρία–Μαρία Τόδη, στις 19 Οκτωβρίου 2026, κατόπιν αιτήματος της Γ΄ και της Ε΄ ΕΛΜΕ Θεσσαλονίκης, δεν προκύπτει γενική και αδιαφοροποίητη υποχρέωση όλων των εκπαιδευτικών να παραμένουν καθημερινά από τις 08:00 έως τις 14:00, ανεξάρτητα από το πρόγραμμά τους και χωρίς συγκεκριμένη ανάθεση έργου.
Η ίδια γνωμοδότηση αναγνωρίζει, παράλληλα, την υποχρέωση παραμονής για την εκτέλεση νόμιμα ανατιθέμενων εξωδιδακτικών εργασιών, μέσα στα προβλεπόμενα χρονικά όρια.
Τι ορίζει η νομοθεσία
Κεντρική διάταξη είναι το άρθρο 13, παράγραφος 8, του ν. 1566/1985, όπως διαμορφώθηκε με το άρθρο 101 του ν. 4823/2021, το οποίο προβλέπει παραμονή των εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης πέρα από τις ώρες διδασκαλίας, για υπηρεσίες που ανατίθενται από τον διευθυντή ή τον προϊστάμενο και συνδέονται με το γενικότερο εκπαιδευτικό έργο
Η διάταξη θέτει το όριο «όχι όμως πέρα από έξι (6) ώρες την ημέρα ή τριάντα (30) ώρες την εβδομάδα».
Στις υπηρεσίες αυτές περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, η προετοιμασία εκπαιδευτικού υλικού, η διόρθωση εργασιών και διαγωνισμάτων, η ενημέρωση της αξιολόγησης των μαθητών, η συνεργασία μεταξύ εκπαιδευτικών, οι παιδαγωγικές συναντήσεις, η ενημέρωση γονέων, η προετοιμασία εκδηλώσεων και η εκτέλεση διοικητικών εργασιών. Πηγή: Άρθρο 101 του ν. 4823/2021.
Το ανώτατο όριο δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε υποχρεωτικό εξάωρο
Στην ερμηνεία της παραπάνω διατύπωσης βρίσκεται ο πυρήνας της γνωμοδότησης: κατά τη συντάκτριά της, ο νομοθέτης καθορίζει ένα ανώτατο προστατευτικό όριο, εντός του οποίου μπορούν να ανατίθενται πρόσθετες υπηρεσίες, χωρίς να επιβάλλει την καθημερινή εξάντλησή του από κάθε εκπαιδευτικό.
Επομένως, η εντολή παραμονής χρειάζεται, σύμφωνα με τη γνωμοδότηση, να συνδέεται με συγκεκριμένο, πραγματικό και αναγκαίο έργο, αντί να περιορίζεται σε μια γενική απαίτηση φυσικής παρουσίας.
Αυτό σημαίνει ότι η ολοκλήρωση των μαθημάτων δεν καταργεί τις υπόλοιπες υπηρεσιακές υποχρεώσεις, αλλά και ότι η ύπαρξη ενός χρονικού ορίου δεν αρκεί, από μόνη της, για να δικαιολογήσει την παραμονή χωρίς προσδιορισμένο αντικείμενο.
Το ωράριο του σχολείου και το ωράριο κάθε εκπαιδευτικού
Η γνωμοδότηση συντάχθηκε με αφορμή αναφορές για προφορικές εντολές καθημερινής παραμονής από τις 08:00 έως τις 14:00, οι οποίες, όπως περιγράφεται στο ιστορικό της, εμφανίστηκαν μετά από οδηγία της ΔΔΕ Ανατολικής Θεσσαλονίκης για την αποφυγή πρόωρης αποχώρησης μαθητών.
Η συντάκτρια επισημαίνει ότι το ωρολόγιο πρόγραμμα των μαθητών δεν ταυτίζεται με το ατομικό ωράριο όλων των διδασκόντων, ενώ διακρίνει τις ειδικές υποχρεώσεις παρουσίας των διευθυντών και υποδιευθυντών από εκείνες του υπόλοιπου εκπαιδευτικού προσωπικού.
Η ασφαλής λειτουργία του σχολείου απαιτεί οργανωμένο προγραμματισμό, κατανομή αρμοδιοτήτων και τήρηση των υποχρεώσεων επιτήρησης, χωρίς, κατά τη γνωμοδότηση, να θεμελιώνει αυτομάτως ένα ενιαίο καθεστώς παρουσίας για όλους.
Τι σημαίνει πρακτικά
Ερώτημα Τι προκύπτει από τη διάταξη και την ερμηνεία της γνωμοδότησης
Πρέπει όλοι να παραμένουν καθημερινά έως τις 14:00; Η γνωμοδότηση απορρίπτει την οριζόντια επιβολή χωρίς συγκεκριμένη ανάθεση έργου.
Μπορεί να απαιτηθεί παραμονή μετά το τελευταίο μάθημα; Ναι, για ανατιθέμενες υπηρεσίες που συνδέονται με το εκπαιδευτικό έργο, εντός των νόμιμων ορίων.
Οι έξι ώρες είναι πρόσθετες στις ώρες διδασκαλίας; Αφορούν το συνολικό ημερήσιο όριο παραμονής της συγκεκριμένης ρύθμισης.
Η γνωμοδότηση αποτελεί δικαστική απόφαση; Αποτελεί τεκμηριωμένη νομική θέση προς τα δύο σωματεία και δεν ισοδυναμεί με δικαστική κρίση.
Σαφείς αναθέσεις και τεκμηριωμένη αντιμετώπιση
Η γνωμοδότηση προτείνει στις δύο ΕΛΜΕ να ζητήσουν εγγράφως την ανάκληση των γενικευμένων εντολών και, εφόσον το ζήτημα παραμένει, να απευθυνθούν στα αρμόδια εποπτικά όργανα.
Για τους εκπαιδευτικούς, η αποσαφήνιση του ανατιθέμενου έργου, της διάρκειάς του και της νομικής του βάσης επιτρέπει να αντιμετωπίζονται οι διαφωνίες με συγκεκριμένα στοιχεία.
Η εύρυθμη λειτουργία του σχολείου στηρίζεται στην ουσιαστική εργασία και στη συνεργασία, οι οποίες ενισχύονται όταν κάθε άνθρωπος γνωρίζει τις ευθύνες του και τα όριά τους. Ο σαφής προγραμματισμός προστατεύει ταυτόχρονα τη σχολική ζωή και τα εργασιακά δικαιώματα των εκπαιδευτικών.
