Για έναν εκπαιδευτικό που πλησιάζει στη συνταξιοδότηση, το ερώτημα «πόσα θα πάρω;» συνδέεται με ολόκληρο τον σχεδιασμό της ζωής του μετά το σχολείο, καθώς από την απάντηση εξαρτώνται η δυνατότητα κάλυψης των καθημερινών αναγκών, οι οικογενειακές υποχρεώσεις και η απόφαση αν θα παραμείνει ακόμη έναν χρόνο στην υπηρεσία.
Ωστόσο, η αναζήτηση μιας εύκολης απάντησης μέσα από τύπους όπως «κάθε έτος δίνει τόσα ευρώ σύνταξη» ή «το εφάπαξ είναι τα χρόνια επί 900 ευρώ» μπορεί να δημιουργήσει παραπλανητική εικόνα, επειδή εκπαιδευτικοί με τον ίδιο χρόνο υπηρεσίας ενδέχεται να έχουν διαφορετικές συντάξιμες αποδοχές, διαφορετικό ασφαλιστικό ιστορικό και διαφορετικό χρόνο συμμετοχής στους επιμέρους κλάδους.
Η κύρια σύνταξη έχει δύο μέρη
Η πρώτη αναγκαία διευκρίνιση είναι ότι η κύρια σύνταξη αποτελεί το άθροισμα της εθνικής και της ανταποδοτικής σύνταξης, συνεπώς το ανταποδοτικό τμήμα δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως «κύρια σύνταξη» στην οποία προστίθεται εκ των υστέρων μια ξεχωριστή παροχή.
Για το 2026, το πλήρες ποσό της εθνικής σύνταξης ανέρχεται σε 446,87 ευρώ, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, ενώ η αναφορά σε 459 ευρώ από την 1η Ιανουαρίου 2027 δεν χρησιμοποιείται εδώ ως οριστικοποιημένο δεδομένο, καθώς χρειάζεται να στηρίζεται στην αντίστοιχη επίσημη απόφαση αναπροσαρμογής.
Η ανταποδοτική σύνταξη υπολογίζεται με βάση τις συντάξιμες αποδοχές και το ποσοστό αναπλήρωσης που αντιστοιχεί στον συνολικό χρόνο ασφάλισης, με τις συντάξιμες αποδοχές να προκύπτουν, κατά τον γενικό κανόνα, από τον μέσο όρο των αποδοχών επί των οποίων καταβλήθηκαν εισφορές από το 2002 έως την παραμονή της αίτησης, με τις προβλεπόμενες αναπροσαρμογές.
Τι δείχνει ένα παράδειγμα με 30, 35 και 40 έτη
Για να φανεί η επίδραση του χρόνου ασφάλισης, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ένα κοινό παράδειγμα με μέσες συντάξιμες αποδοχές 1.600 ευρώ, διατηρώντας σταθερή τη μισθολογική βάση και αλλάζοντας μόνο τα έτη.
Τα συνολικά ποσοστά αναπλήρωσης είναι 26,37% στα 30 έτη, 37,31% στα 35 και 50,01% στα 40 έτη ασφάλισης.
Έτη ασφάλισης Ποσοστό αναπλήρωσης Ανταποδοτική σύνταξη Πλήρης εθνική σύνταξη 2026 Σύνολο κύριας σύνταξης
30 26,37% 421,92 € 446,87 € 868,79 €
35 37,31% 596,96 € 446,87 € 1.043,83 €
40 50,01% 800,16 € 446,87 € 1.247,03 €
Τα ποσά είναι μικτά, πριν από κρατήσεις και φόρο, αφορούν αποκλειστικά την κύρια σύνταξη και προϋποθέτουν δικαίωμα πλήρους συνταξιοδότησης και πλήρες ποσό εθνικής σύνταξης, χωρίς ειδικές προσαυξήσεις.
Ο πίνακας δείχνει γιατί δεν υπάρχει ένα σταθερό ποσό σύνταξης ανά έτος, ενώ στην πραγματική αποχώρηση η παραμονή στην εργασία μπορεί να μεταβάλλει και τον μέσο όρο των συντάξιμων αποδοχών, πέρα από το ποσοστό αναπλήρωσης.
Πότε εφαρμόζεται η μείωση έως 30%
Στις περιπτώσεις θεμελιωμένου δικαιώματος μειωμένης σύνταξης λόγω ηλικίας, η μείωση στην κύρια σύνταξη επιβάλλεται στο εθνικό τμήμα και ανέρχεται σε 6% για κάθε έτος που υπολείπεται από το όριο πλήρους συνταξιοδότησης, με ανώτατο ποσοστό 30%, ενώ το ανταποδοτικό τμήμα δεν υφίσταται αυτή τη μείωση.
Με βάση το ποσό του 2026, η μέγιστη αυτή μείωση αντιστοιχεί σε περίπου 134,06 ευρώ τον μήνα, όμως δεν προκύπτει αυτομάτως από τη συμπλήρωση 30 ή 35 ετών, καθώς απαιτείται προηγουμένως έλεγχος της ηλικίας και των διατάξεων που επιτρέπουν την αποχώρηση.
Επικουρική και ΜΤΠΥ υπολογίζονται χωριστά
Η επικουρική σύνταξη και το μέρισμα του Μετοχικού Ταμείου Πολιτικών Υπαλλήλων αποτελούν διαφορετικές παροχές με διαφορετικούς κανόνες, όπως διευκρινίζει το υπουργείο Εργασίας, επομένως η κοινή αποτύπωσή τους ως «ΕΤΕΑΕΠ — ΜΤΠΥ και ΤΕΑΔΥ» συσκοτίζει τον υπολογισμό.
Για τον ίδιο λόγο, τα ποσά που προκύπτουν από πολλαπλασιασμό των ετών με 8,50, 9 ή 10 ευρώ, καθώς και μια ενιαία πρόσθετη περικοπή πάνω στο άθροισμα των δύο παροχών, δεν μπορούν να θεωρηθούν καθολικός κανόνας για όλους τους εκπαιδευτικούς.
Το εφάπαξ πριν και μετά το 2014
Για μισθωτούς με εισφορά 4%, το τμήμα του εφάπαξ που αντιστοιχεί στον χρόνο ασφάλισης έως τις 31 Δεκεμβρίου 2013 υπολογίζεται με συντελεστή 60% επί του μέσου όρου των ασφαλιστέων μηνιαίων αποδοχών της τελευταίας πενταετίας έως τότε, επί τα αντίστοιχα έτη ασφάλισης, με την προβλεπόμενη αναπροσαρμογή του μέσου όρου.
Για τον χρόνο από την 1η Ιανουαρίου 2014, ο υπολογισμός βασίζεται στη συσσωρευμένη αξία των εισφορών σε ατομική μερίδα, με σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης και προβλεπόμενο πλασματικό ποσοστό επιστροφής, γι’ αυτό ο χαρακτηρισμός «άτοκη επιστροφή εισφορών» δεν αποδίδει με ακρίβεια τον θεσμικό τρόπο υπολογισμού.
Κατά συνέπεια, τα 27.000, 31.500 ή 38.000 ευρώ που προκύπτουν από έναν πρόχειρο πολλαπλασιασμό των ετών δεν αποτελούν εγγυημένα ποσά, ούτε η συμπλήρωση 40ετίας ενεργοποιεί από μόνη της έναν γενικό συντελεστή 950 ευρώ ανά έτος.
Αντίστοιχα, η επίδραση μιας θέσης ευθύνης χρειάζεται να εξετάζεται με βάση τα επιδόματα επί των οποίων καταβλήθηκαν εισφορές και τη διάρκειά τους, χωρίς να μπορεί να αποδοθεί με βεβαιότητα σε μια σταθερή αύξηση ενός ή δύο ευρώ για κάθε έτος θητείας.
Για τον εκπαιδευτικό που ετοιμάζεται να αποχωρήσει, ουσιαστική ενημέρωση σημαίνει έναν υπολογισμό που συνδέει τον πραγματικό χρόνο ασφάλισης, τις ασφαλιστέες αποδοχές και τις προϋποθέσεις κάθε παροχής, ώστε η απόφαση για την επόμενη ημέρα να στηρίζεται σε συγκεκριμένα στοιχεία.
