Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στα ελληνικά νηπιαγωγεία που συχνά χάνεται πίσω από εγκυκλίους, διοικητικές οδηγίες και υπηρεσιακά έγγραφα: η προϊσταμένη ενός μικρού νηπιαγωγείου δεν κάθεται σε ένα γραφείο περιμένοντας να διεκπεραιώσει αλληλογραφία, αλλά βρίσκεται μέσα στην τάξη, μαζί με τα παιδιά, διδάσκει, επιβλέπει, παρεμβαίνει, φροντίζει και έχει την πλήρη παιδαγωγική ευθύνη όσων συμβαίνουν γύρω της.
Αυτό ακριβώς βρίσκεται στον πυρήνα της νέας αντιπαράθεσης που έχει ανοίξει γύρω από τη λειτουργία των νηπιαγωγείων, μετά την εγκύκλιο του Υπουργείου Παιδείας για το σχολικό έτος 2026-2027 αλλά και την απόφαση της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Α΄ Αθήνας να καλέσει προϊσταμένες και προϊσταμένους σε διαδικτυακή ενημέρωση μέσα σε ώρες κατά τις οποίες έχουν διδακτικό έργο. Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Π.Ε. «Ο Αριστοτέλης» αντιδρά έντονα, ζητώντας την απόσυρση των σχετικών οδηγιών και υπογραμμίζοντας ότι οι προϊστάμενες των νηπιαγωγείων είναι πάνω απ’ όλα εκπαιδευτικοί τάξης και όχι διοικητικό προσωπικό.
Δεν γίνεται να διδάσκεις και ταυτόχρονα να κάνεις διοίκηση
Η αντίφαση είναι σχεδόν αυτονόητη για όποιον γνωρίζει πώς λειτουργεί ένα νηπιαγωγείο.
Μια νηπιαγωγός που έχει μπροστά της είκοσι παιδιά τεσσάρων και πέντε ετών δεν μπορεί ταυτόχρονα να παρακολουθεί μια υπηρεσιακή τηλεδιάσκεψη, να απαντά σε τηλεφωνήματα της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης, να διαχειρίζεται ηλεκτρονική αλληλογραφία, να συντάσσει έγγραφα ή να διεκπεραιώνει διοικητικές διαδικασίες σαν να βρίσκεται σε αυτόνομο γραφείο.
Στο νηπιαγωγείο η επίβλεψη των παιδιών δεν είναι μια τυπική υποχρέωση που μπορεί για λίγα λεπτά να «παγώσει». Είναι συνεχής ευθύνη.
Ένα παιδί μπορεί να χρειαστεί βοήθεια, δύο παιδιά να συγκρουστούν, κάποιο να τραυματιστεί, κάποιο να φύγει από τη δραστηριότητα ή να χρειαστεί άμεσα την παρουσία του εκπαιδευτικού. Η παιδαγωγική σχέση σε αυτές τις ηλικίες απαιτεί διαρκή παρουσία, και γι’ αυτό κάθε διοικητική απαίτηση που θεωρεί αυτονόητο ότι η προϊσταμένη μπορεί απλώς να ανοίξει έναν υπολογιστή και να συμμετέχει σε μια ενημέρωση ενώ ταυτόχρονα έχει τάξη, παραβλέπει την πραγματική λειτουργία του νηπιαγωγείου.
Ο «Αριστοτέλης» αντιδρά ακριβώς σε αυτή τη λογική, επισημαίνοντας ότι δεν υπάρχει επιπλέον προσωπικό το οποίο μπορεί να αναλάβει την επίβλεψη των παιδιών όσο η προϊσταμένη βρίσκεται σε διαδικτυακή συνάντηση.
Η διαφωνία για τα πρωινά τμήματα
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται και η εγκύκλιος Φ.7/117097/Δ1/8-9-2026 για τη λειτουργία των νηπιαγωγείων, στην οποία προβλέπεται ότι οι διευθυντές και οι προϊστάμενοι αναλαμβάνουν πρωινό τμήμα.
Το εκπαιδευτικό σωματείο υποστηρίζει ότι η διατύπωση αυτή δημιουργεί πρόβλημα, καθώς η κατανομή των εκπαιδευτικών στο Υποχρεωτικό και στο Ολοήμερο Πρόγραμμα αποτελεί αρμοδιότητα του Συλλόγου Διδασκόντων, επικαλούμενο το Π.Δ. 79/2017. Σύμφωνα με τη θέση του Συλλόγου, μια εγκύκλιος δεν μπορεί να ακυρώνει στην πράξη αποφάσεις που έχουν ήδη λάβει οι Σύλλογοι Διδασκόντων στο πλαίσιο των θεσμικών αρμοδιοτήτων τους.
Πίσω από τη νομική και διοικητική πλευρά του ζητήματος, όμως, υπάρχει και μια πολύ πρακτική διάσταση: κάθε νηπιαγωγείο έχει διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικό αριθμό εκπαιδευτικών, διαφορετική σύνθεση τμημάτων και διαφορετικές συνθήκες λειτουργίας, επομένως η κατανομή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά μέσα από μια οριζόντια διοικητική εντολή.
Η προϊσταμένη ως «πολυεργαλείο»
Το μεγαλύτερο πρόβλημα ίσως βρίσκεται στην αντίληψη που σταδιακά έχει διαμορφωθεί για τη λειτουργία των μικρών σχολικών μονάδων.
Η προϊσταμένη πρέπει να είναι εκπαιδευτικός, διοικητική υπάλληλος, γραμματέας, υπεύθυνη επικοινωνίας με γονείς, σύνδεσμος με τη Διεύθυνση Εκπαίδευσης, διαχειρίστρια ηλεκτρονικών πλατφορμών και συχνά ο άνθρωπος που καλείται να λύσει οποιοδήποτε πρακτικό πρόβλημα εμφανιστεί μέσα στη σχολική ημέρα.
Και όλα αυτά χωρίς ουσιαστική διοικητική υποστήριξη και χωρίς αντίστοιχη μείωση του διδακτικού φορτίου.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο παράδοξη όταν οι ίδιες οι υπηρεσίες ζητούν από την προϊσταμένη να ανταποκριθεί άμεσα σε διοικητική υποχρέωση κατά τη διάρκεια του μαθήματος, σαν να υπήρχε δίπλα της ένας δεύτερος άνθρωπος που θα αναλάμβανε αυτομάτως τα παιδιά.
Μόνο που αυτός ο άνθρωπος συνήθως δεν υπάρχει.
Το νηπιαγωγείο δεν είναι χώρος φύλαξης
Η συζήτηση αγγίζει και μια βαθύτερη αντίληψη για την προσχολική εκπαίδευση.
Το νηπιαγωγείο δεν είναι χώρος όπου απλώς «κρατούνται» παιδιά μέχρι να ολοκληρωθεί το ωράριο των γονέων. Είναι σχολείο, με εκπαιδευτικό πρόγραμμα, παιδαγωγικούς στόχους, μαθησιακές διαδικασίες και μια ιδιαίτερα απαιτητική καθημερινότητα, ακριβώς επειδή αφορά παιδιά πολύ μικρής ηλικίας.
Η παρουσία της νηπιαγωγού μέσα στην τάξη δεν είναι επομένως διακοσμητική ούτε μπορεί να αντικατασταθεί από την απλή φυσική παρουσία κάποιου ενήλικα.
Γι’ αυτό και η απαίτηση να συνδυάζεται ταυτόχρονα το μάθημα με διοικητικές εργασίες δεν επιβαρύνει μόνο την εκπαιδευτικό, αλλά υποβαθμίζει και το ίδιο το παιδαγωγικό έργο.
«Δεν είμαστε πολυεργαλεία»
Ο Σύλλογος «Ο Αριστοτέλης» ζητά την αναδιατύπωση της εγκυκλίου, την αφαίρεση της πρόβλεψης που προκαθορίζει την ανάληψη πρωινού τμήματος από τους προϊσταμένους, τον σεβασμό στις αρμοδιότητες των Συλλόγων Διδασκόντων, αλλά και μείωση του διδακτικού ωραρίου των νηπιαγωγών και των εκπαιδευτικών ολιγοθέσιων σχολείων ανάλογα με τα χρόνια υπηρεσίας. Παράλληλα, ζητά ουσιαστική διοικητική υποστήριξη και στελέχωση των νηπιαγωγείων.
Το αίτημα στην πραγματικότητα είναι απλό.
Να αναγνωριστεί ότι δεν μπορεί ένας άνθρωπος να βρίσκεται την ίδια στιγμή σε δύο θέσεις.
Δεν μπορεί να είναι μέσα στην τάξη με παιδιά τεσσάρων ετών και ταυτόχρονα σε υπηρεσιακή τηλεδιάσκεψη.
Δεν μπορεί να κάνει μάθημα και να συντάσσει έγγραφα.
Δεν μπορεί να έχει την ευθύνη της ασφάλειας των παιδιών και παράλληλα να λειτουργεί ως υπάλληλος γραφείου.
Οι προϊστάμενες των νηπιαγωγείων έχουν διοικητικές αρμοδιότητες, αλλά παραμένουν πρωτίστως εκπαιδευτικοί τάξης.
Και ίσως είναι καιρός η διοίκηση της εκπαίδευσης να οργανώσει τις απαιτήσεις της με βάση αυτή την πραγματικότητα, αντί να θεωρεί ότι ο χρόνος και η προσοχή ενός εκπαιδευτικού μπορούν να πολλαπλασιάζονται κατά παραγγελία.
