Η εφημερία στα σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης συνιστά θεμελιώδη υποχρέωση του εκπαιδευτικού προσωπικού, εστιασμένη στην αδιάλειπτη επιτήρηση και την προστασία των μαθητών. Σύμφωνα με τη σχετική νομοθεσία και τις εγκυκλίους του Υπουργείου Παιδείας, η υπηρεσία αυτή εντάσσεται στα καθημερινά υπηρεσιακά καθήκοντα και δεν συνιστά πρόσθετη εργασία.
Το θεσμικό πλαίσιο σε Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση
Η οργάνωση της εφημερίας διέπεται από συγκεκριμένους κανόνες, οι οποίοι εξασφαλίζουν την εύρυθμη λειτουργία των σχολικών μονάδων:
- Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση: Χαρακτηρίζει την εφημερία υποχρεωτική. Το πρόγραμμα συντάσσεται βάσει των χωροταξικών αναγκών του σχολείου υπό την εποπτεία της Διεύθυνσης, ενώ σε περίπτωση απουσίας εφημερεύοντος προβλέπεται υποχρεωτική αναπλήρωση.
- Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση: Ορίζει ότι οι εφημερεύοντες προσέρχονται τουλάχιστον 15 λεπτά πριν την έναρξη του ωραρίου και αποχωρούν μετά την ολοκληρωτική αποχώρηση των μαθητών.
- Γενικοί κανόνες: Η εφημερία δεν θεωρείται υπερωριακή ή πρόσθετη απασχόληση και δεν παραλείπεται. Τυχόν τροποποιήσεις ή αντικαταστάσεις καταγράφονται υποχρεωτικά στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής.
Ποιοι εκπαιδευτικοί απαλλάσσονται από την εφημερία
Η νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες κατηγορίες προσωπικού που εξαιρούνται από τα καθήκοντα επιτήρησης:
- Διευθυντές και υποδιευθυντές των σχολικών μονάδων.
- Εκπαιδευτικοί που συμπληρώνουν ωράριο σε τρία ή περισσότερα σχολεία, εφόσον το ένα στεγάζεται σε διαφορετικό κτίριο.
- Εκπαιδευτικοί παράλληλης στήριξης και τμημάτων ένταξης (ΥΑ 449/2007).
- Στελέχη των Ε.Δ.Υ. (Εκπαιδευτικοί ΕΑΕ, Ψυχολόγοι ΠΕ23, Κοινωνικοί Λειτουργοί ΠΕ30): Τα μέλη αυτά απαλλάσσονται πλήρως από τις εφημερίες σε εβδομαδιαία βάση, καθώς και από διοικητικές εργασίες που παρακωλύουν το υποστηρικτικό τους έργο.
- Αναπληρωτές μειωμένου ωραρίου, σύμφωνα με τις διευκρινίσεις της ΔΟΕ.
- Εκπαιδευτικοί με αναπηρία (ΑμεΑ) ή τεκμηριωμένη αδυναμία: Βάσει των οδηγιών του ΥΠΑΙΘ, παρέχεται η δυνατότητα απαλλαγής από εξωδιδακτικές εργασίες και εφημερίες για λόγους διευκόλυνσης, εφόσον δεν διαταράσσεται η λειτουργία του σχολείου.
Ο «δεκάλογος» των καθηκόντων του εφημερεύοντος
Η καθημερινή επιτήρηση περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα αρμοδιοτήτων για την ασφάλεια του σχολικού χώρου:
- Συνεχής εποπτεία στην αυλή, τους διαδρόμους, την είσοδο και την έξοδο.
- Έλεγχος και αποτροπή της εισόδου μη εξουσιοδοτημένων ατόμων.
- Τήρηση του ωραρίου των διαλειμμάτων.
- Επίβλεψη της καθαριότητας και της υγιεινής στους κοινόχρηστους χώρους.
- Καταγραφή τυχόν συμβάντων στο Ημερολόγιο Σχολικής Ζωής.
- Συντονισμός για την ασφαλή αποχώρηση των μαθητών.
- Υποστήριξη στην οργάνωση κοινών εκδηλώσεων (π.χ. πρωινή προσευχή).
- Άμεση συνεργασία με τη Διεύθυνση για τη διαχείριση εκτάκτων περιστατικών.
- Μέριμνα για την προστασία των μαθητών σε περίπτωση απουσίας διδάσκοντα.
- Επιτήρηση της τάξης κατά τη διάρκεια του μαθήματος, η οποία αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του εκπαιδευτικού της συγκεκριμένης διδακτικής ώρας.
Ειδικές ρυθμίσεις και συστεγαζόμενα σχολεία
Σε περιπτώσεις συστεγαζόμενων ή συλλειτουργούντων σχολείων, συντάσσεται κοινό πρόγραμμα εφημερίας χωρίς διακρίσεις μεταξύ του προσωπικού των μονάδων. Παράλληλα, σε καταστάσεις εκτάκτων αναγκών ή δυσμενών καιρικών συνθηκών, καθώς και στη λειτουργία του ολοήμερου πρόγραμματος, ενεργοποιούνται προσαρμοσμένα ειδικά σχέδια επιτήρησης.
