Κριτική στο εκπαιδευτικό μοντέλο ασκούν, δύο βουλευτές της Νέας Δημοκρατίας με άρθρο-παρέμβασή τους, ζητώντας παράλληλα αλλαγή κατεύθυνσης με στόχο τη δημιουργία του «Σχολείου του 2030».
Πρόκειται για τον πρώην κυβερνητικό εκπρόσωπο και βουλευτή Φθιώτιδας Γιάννη Οικονόμου και τον βουλευτή Αχαΐας Ανδρέα Κατσανιώτη, οι οποίοι, με φόντο και την πρόσφατη έρευνα της PISA που δείχνει πως ένας στους δύο μαθητές δεν μπορεί να κατανοήσει ένα απλό κείμενο και να κάνει απλή μαθηματική πράξη, υποστηρίζουν ότι δεν αρκούν οι καλύτερες κτιριακές υποδομές και η έμφαση στην τεχνολογία.
Κατά τους δύο βουλευτές, πρέπει να δοθεί βάση και στο περιεχόμενο της εκπαίδευσης, ενισχύοντας το κομμάτι της μάθησης, με παράλληλη έμφαση σε τομείς όπως «ο ανθρωπισμός», που πρέπει «να καλλιεργεί λόγο και ήθος: οξύνοια, κρίση, ευθύνη, νομιμοφροσύνη, ηθικό σθένος, αλληλεγγύη, κοινωνική και εθνική συνείδηση».
Σε άλλο σημείο του άρθρου τους στην «Καθημερινή» υπογραμμίζουν πως «το σχολείο δεν μπορεί να περιορίζεται στη μετάδοση πληροφοριών ούτε να λειτουργεί απλώς ως προθάλαμος της αγοράς εργασίας», αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο να εννοούν πως κάτι τέτοιο συμβαίνει σήμερα. Παράλληλα, τονίζουν τη σημασία που πρέπει να δοθεί στο «αξιακό σύστημα που διαμορφώθηκε μέσα από τη συνάντηση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού με τη χριστιανική και ορθόδοξη παράδοση».
Υπενθυμίζεται πως οι δύο βουλευτές – μαζί με άλλους τρεις – είχαν ζητήσει τον περασμένο Απρίλιο, ξανά με άρθρο τους, αλλαγή και στο μοντέλο του επιτελικού κράτους, ασκώντας παρόμοιου ύφους κριτική. Η παρέμβασή τους για θέματα παιδείας κινείται στην ίδια λογική, επισημαίνοντας πως έχουν γίνει θετικά βήματα, αλλά απαιτείται αλλαγή μοντέλου.
Το άρθρο όπως δημοσιεύεται στην «Καθημερινή»
Το ελληνικό σχολείο του 2030
Των Γιάννη Οικονόμου και Ανδρέα Κατσανιώτη***
Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει πολλά και σημαντικά βήματα στην εκπαίδευση. Με το πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» αναβαθμίζονται σχολικές υποδομές σε όλη τη χώρα. Τα ∆ημόσια Ωνάσεια Σχολεία, η ενίσχυση των Πρότυπων και Πειραματικών Σχολείων, ο ψηφιακός εξοπλισμός, το πολλαπλό βιβλίο και ο διάλογος για το Εθνικό Απολυτήριο ανοίγουν έναν νέο δρόμο για το δημόσιο σχολείο. Αλλά καλές υποδομές από μόνες τους δεν φτάνουν εάν δεν θέσουμε το βαθύτερο ερώτημα: Τι είδους εκπαίδευση θέλουμε να δίνει το δημόσιο σχολείο; Τι ανθρώπους και τι πολίτες θέλουμε να διαμορφώνει;
Το σχολείο δεν μπορεί να περιορίζεται στη μετάδοση πληροφοριών ούτε να λειτουργεί απλώς ως προθάλαμος της αγοράς εργασίας. Οφείλει να προσφέρει γνώσεις και σύγχρονες δεξιότητες, αλλά ταυτόχρονα να προάγει τον ανθρωπισμό και να καλλιεργεί λόγο και ήθος: οξύνοια, κρίση, ευθύνη, νομιμοφροσύνη, ηθικό σθένος, αλληλεγγύη, κοινωνική και εθνική συνείδηση. Πρέπει να προετοιμάζει το παιδί όχι μόνο για να πετύχει ατομικά, αλλά και για να δημιουργήσει, να συνεργαστεί και να προσφέρει στην κοινότητα.
Για να ανταποκριθεί σε αυτή την αποστολή, το ελληνικό σχολείο χρειάζεται ένα δικό του εκπαιδευτικό πρόταγμα. Στη βάση του πρέπει να βρίσκεται το αξιακό σύστημα που διαμορφώθηκε μέσα από τη συνάντηση του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού με τη χριστιανική και ορθόδοξη παράδοση. Πρόκειται για μια αντίληψη σύμφωνα με την οποία ο άνθρωπος δεν αποτιμάται μόνο από την επίδοση, την παραγωγικότητα ή τον πλούτο του. Eχει αξία επειδή είναι άνθρωπος: πρόσωπο μοναδικό, ελεύθερο και υπεύθυνο, με δικαιώματα αλλά και υποχρεώσεις απέναντι στον άλλον και στην κοινωνία.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η πίστη δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως κατάλοιπο του παρελθόντος. Θέτει ερωτήματα που κανένας αλγόριθμος δεν μπορεί να απαντήσει για λογαριασμό μας: Τι σημαίνουν η αγάπη, η συγχώρηση, η δικαιοσύνη, η θυσία και η ευθύνη; Μας θυμίζει ότι η ελευθερία δεν είναι απουσία ορίων και ότι η δύναμη χωρίς ηθική μπορεί να στραφεί εναντίον του ανθρώπου. Γι’ αυτό το σχολείο οφείλει να μεταδίδει αυτή την κληρονομιά με γνώση και ανοιχτό διάλογο, χωρίς επιβολή, αλλά και χωρίς να αποσιωπά την ταυτότητά μας.
Ταυτόχρονα, σε καμία ευρωπαϊκή χώρα, το εκπαιδευτικό σύστημα δεν μπορεί να παραβλέπει τις κοινές αρχές και αξίες που θεμελίωσαν τον ευρωπαϊκό πολιτισμό: την ελληνική ιδέα της ελευθερίας, τη ρωμαϊκή ιδέα του δικαίου και τη διαφωτιστική ιδέα του ορθολογισμού. Η καλλιέργεια αυτών των αξιών, ωστόσο, δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική ευθύνη του σχολείου. Η οικογένεια παραμένει ο πρώτος χώρος αγωγής και ευθύνης, ενώ η συνεργασία σχολείου και οικογένειας είναι απαραίτητη, ώστε το παιδί να κατανοεί από νωρίς ότι δίπλα στο «εγώ» υπάρχει το «εμείς», η κοινότητα και το συλλογικό καλό.
Η ανάγκη για αυτή τη συνεργασία γίνεται ακόμη πιο επιτακτική στην ψηφιακή εποχή. Η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη ανοίγουν μεγάλες δυνατότητες στη γνώση και στη δημιουργία. Μπορούν, όμως, να απομακρύνουν το παιδί από τον άνθρωπο που βρίσκεται δίπλα του και να περιορίσουν τη ζωντανή συνομιλία, τη συγκέντρωση και την υπομονή. Το παιδί κινδυνεύει να παρουσιάζει μια εικόνα του εαυτού του πριν ακόμη ανακαλύψει ποιο είναι, να μετράει την αποδοχή του με like και προβολές και να αναζητάει διαρκώς την άμεση επιβράβευση.
Η απάντηση σε αυτούς τους κινδύνους δεν είναι η τεχνοφοβία ούτε η επιστροφή σε ένα σχολείο του χθες. Είναι ένα σχολείο που θα δίνει στα παιδιά επιστημονικές γνώσεις, ψηφιακές δεξιότητες, ξένες γλώσσες και πραγματικές επαγγελματικές προοπτικές, ενώ ταυτόχρονα θα καλλιεργεί τη γλώσσα, την ιστορία, τη φιλοσοφία, την πολιτειακή παιδεία και την κοινωνική προσφορά. Eνα σχολείο που θα μαθαίνει στα παιδιά να χρησιμοποιούν την τεχνολογία ως εργαλείο, χωρίς να της παραχωρούν τη θέση του ανθρώπου.
Eτσι, το ελληνικό σχολείο του 2030 πρέπει να συνδυάζει ρίζες και ανοιχτούς ορίζοντες. Να δημιουργεί ελεύθερους ανθρώπους που γνωρίζουν τα δικαιώματά τους και υπεύθυνους πολίτες που αναλαμβάνουν τις υποχρεώσεις τους. Να διαμορφώνει όχι απλώς νέους που θα προσαρμοστούν στον κόσμο που έρχεται, αλλά ανθρώπους με τη γνώση, τις αξίες και τη δύναμη να τον διαμορφώσουν· ανθρώπους που θα εξασφαλίσουν τη συνέχεια του έθνους μας και την ακεραιότητα της πατρίδας μας.
*Ο κ. Γιάννης Οικονόμου είναι πρώην κυβερνητικός εκπρόσωπος, βουλευτής Ν.Δ. Φθιώτιδας.
** Ο κ. Ανδρέας Κατσανιώτης είναι πρώην υφ. Εξωτερικών, βουλευτής Ν.Δ. Αχαΐας.
