Έξι παιδιά στο ίδιο θρανίο. Ένα μελανοδοχείο. Λίγα βιβλία και τετράδια. Μπροστά ο μαυροπίνακας και η έδρα του δασκάλου.
Αυτή μπορούσε να είναι η εικόνα μιας ελληνικής σχολικής αίθουσας στις αρχές του 20ού αιώνα.
Τα βαριά θρανία που δεν μετακινούνταν
Τα ξύλινα θρανία ήταν διθέσια, τριθέσια ή ακόμη και εξαθέσια και συχνά ήταν στερεωμένα στο πάτωμα.
Η επιφάνειά τους δεν ήταν επίπεδη όπως σήμερα, αλλά επικλινής για να διευκολύνει τη γραφή. Υπήρχε αυλάκι για τα μολύβια, ειδική θέση για το μελανοδοχείο και χώρος για βιβλία και τετράδια.
Ιδιαίτερη περίπτωση ήταν το «θρανίο Πετρίτη», που σχεδιάστηκε από τον γιατρό και υγιεινολόγο Νικόλαο Πετρίτη με βάση τις αντιλήψεις της εποχής για την υγιεινή και τη σωστή στάση του σώματος.
Ακόμη και το πώς καθόταν ο μαθητής αποτελούσε πλέον υπόθεση του σχολείου.
Η τάξη σε απόλυτη σειρά
Τα θρανία ήταν τοποθετημένα σε παράλληλες σειρές. Μπροστά βρισκόταν η έδρα και ο μαυροπίνακας. Όλοι οι μαθητές κοιτούσαν προς την ίδια κατεύθυνση.
Ο χώρος έδειχνε και τον τρόπο με τον οποίο γινόταν το μάθημα: ο δάσκαλος δίδασκε και οι μαθητές άκουγαν, έγραφαν και απομνημόνευαν.
Τα βαριά θρανία δεν επέτρεπαν εύκολα κύκλους, ομάδες και διαφορετικές διατάξεις.
Γι' αυτό η ιστορία τους μας θυμίζει κάτι που συχνά ξεχνάμε:
Ο τρόπος που οργανώνουμε τη σχολική αίθουσα δεν είναι ουδέτερος. Δείχνει και τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τη μάθηση.
Κάποτε έξι παιδιά έπρεπε να χωρέσουν σε ένα θρανίο. Σήμερα το ερώτημα είναι διαφορετικό: πόσο χώρο δίνουμε στον μαθητή όχι μόνο για να καθίσει, αλλά και για να συμμετέχει;
*Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
