Ονόματα, ημερομηνίες, καρδιές, έρωτες, αστεία, ζωγραφιές και φυσικά… σκονάκια. Τα παλιά ξύλινα θρανία δεν ήταν απλώς σχολικά έπιπλα. Ήταν οι «σελίδες» πάνω στις οποίες γενιές μαθητών άφησαν μικρά κομμάτια της ζωής τους.
Τα σχολικά βιβλία μάς λένε τι έπρεπε να μάθουν τα παιδιά. Τα θρανία μάς αποκαλύπτουν κάτι διαφορετικό: τι έκαναν, τι σκέφτονταν και τι ήθελαν να αφήσουν πίσω τους.
Πάνω στο ξύλο σώζονται ακόμη χαραγμένα αρχικά ονομάτων, χρονολογίες, καρδιές και μικρά μηνύματα. Δίπλα τους μπορεί να υπάρχει ένα σχέδιο, ένα αστείο ή κάποιο σκονάκι που ένας μαθητής προσπάθησε να κρύψει από το βλέμμα του δασκάλου.
Είναι η ανεπίσημη ιστορία του σχολείου. Εκείνη που δεν καταγράφηκε στα αναλυτικά προγράμματα, στα απουσιολόγια και στα σχολικά βιβλία.
Ένα θρανίο με ένα μικρό μυστήριο
Ένα παλιό θρανίο που βρίσκεται στο Μουσείο Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης και προέρχεται από το Δημοτικό Σχολείο Ασίνης έκρυβε μια έκπληξη: πάνω του υπήρχε μεταλλική πινακίδα της Σιβιτανιδείου Σχολής.
Τι δουλειά είχε ένα θρανίο της Σιβιτανιδείου στην Ασίνη;
Η απάντηση βρέθηκε στην ιστορία της Σιβιτανιδείου. Στα ξυλουργικά εργαστήριά της κατασκευάζονταν, στο πλαίσιο της τεχνικής εκπαίδευσης, θρανία έπειτα από κρατικές παραγγελίες και στη συνέχεια αποστέλλονταν σε σχολεία που τα είχαν ανάγκη.
Ένα απλό σχολικό αντικείμενο μπορούσε έτσι να ταξιδέψει από ένα εργαστήριο σε μια σχολική αίθουσα και να χρησιμοποιηθεί από πολλές γενιές παιδιών.
Από το χαραγμένο όνομα στο ψηφιακό ίχνος
Σήμερα τα ξύλινα θρανία υποχωρούν και μαζί τους χάνονται σταδιακά τα χαραγμένα μηνύματα των μαθητών. Η ανάγκη έκφρασης, όμως, δεν εξαφανίστηκε. Μεταφέρθηκε στις οθόνες, στα μηνύματα, στις φωτογραφίες και στα κοινωνικά δίκτυα.
Κάποτε ένα όνομα έμενε χαραγμένο στο ξύλο. Σήμερα μένει ένα ψηφιακό ίχνος.
Ίσως γι’ αυτό αξίζει να κοιτάζουμε τα παλιά θρανία λίγο πιο προσεκτικά: όχι μόνο ως αντικείμενα της ιστορίας της εκπαίδευσης, αλλά ως μικρά αρχεία της παιδικής και εφηβικής ζωής μιας άλλης εποχής.
*Διευθύντρια Μουσείου Σχολικής Ζωής και Εκπαίδευσης
