Με πολλές από τις βασικές διεκδικήσεις των εκπαιδευτικών να παραμένουν ουσιαστικά χωρίς θετική απάντηση ολοκληρώθηκε χθες η συνάντηση της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη με το Διοικητικό Συμβούλιο της ΟΛΜΕ, λίγες ημέρες πριν από την έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς.
Από τη μεριά του υπουργείου Παιδείας εκτός από την υπουργό παραβρέθηκαν, ανάμεσα σε άλλους, ο Γ.Γ. του ΥΠΑΙΘΑ Ιωάννης Παπαδομαρκάκης, η ιδιαιτέρα του γραφείου της υπουργού Νέλλη Εξαρχάκου και ο σύμβουλος Λεωνίδας Μάντζος.
Από τη μία πλευρά, το υπουργείο έδωσε συγκεκριμένο αριθμητικό στίγμα για τις προσλήψεις αναπληρωτών και παρουσίασε παρεμβάσεις που σχεδιάζονται για τη στέγαση των εκπαιδευτικών. Από την άλλη, όμως, στα μεγάλα οικονομικά και εργασιακά αιτήματα του κλάδου, όπως η επιστροφή 13ου και 14ου μισθού, το επίδομα βιβλιοθήκης και η αποζημίωση των συνοδών στις σχολικές εκδρομές, δεν καταγράφηκε μεταβολή της κυβερνητικής γραμμής.
Χαρακτηριστικό είναι το κλίμα που μετέφερε μετά τη συνάντηση ο Πρόεδρος της ΟΛΜΕ Ανδρέας Καργόπουλος, κάνοντας λόγο για απαντήσεις που ουσιαστικά δεν "απαντούν" στα μεγάλα προβλήματα με τα οποία μπαίνει η εκπαίδευση στη νέα σχολική χρονιά.
13ος και 14ος μισθός: Δεν ανοίγει η συζήτηση
Ένα από τα κεντρικά ζητήματα που τέθηκαν ήταν οι αποδοχές των εκπαιδευτικών, με την ΟΛΜΕ να επαναφέρει το αίτημα για ουσιαστική μισθολογική αναβάθμιση.
Ωστόσο, σύμφωνα με την ενημέρωση που δόθηκε από τη συνάντηση, δεν υπάρχει κυβερνητικός σχεδιασμός για επιστροφή του 13ου και του 14ου μισθού, ενώ η υπουργός επανέλαβε ότι οι γενικότερες αυξήσεις των δημοσίων υπαλλήλων αποφασίζονται κεντρικά από την κυβέρνηση και εξαρτώνται από τις δημοσιονομικές δυνατότητες.
Η απάντηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος στέγασης και καθημερινής διαβίωσης πιέζει έντονα τους εκπαιδευτικούς, ιδιαίτερα τους νεοδιόριστους και όσους υπηρετούν εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά από τον τόπο κατοικίας τους.
Στη συνάντηση τέθηκε μάλιστα ευθέως το ερώτημα κατά πόσο μπορεί να θεωρείται «αξιοπρεπής διαβίωση» ένας εισαγωγικός καθαρός μισθός που, ανάλογα με τις κρατήσεις και την προσωπική κατάσταση του νεοδιόριστου, παραμένει σε εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα, την ώρα που ο ίδιος εργαζόμενος μπορεί να χρειάζεται να νοικιάσει κατοικία σε νησί ή τουριστική περιοχή.
«Όχι» και στο επίδομα βιβλιοθήκης
Αρνητική ήταν επίσης η απάντηση της υπουργού Παιδείας στο αίτημα για χορήγηση επιδόματος βιβλιοθήκης στους εκπαιδευτικούς.
Το αίτημα στηρίζεται στο γεγονός ότι ο εκπαιδευτικός καλείται να βρίσκεται σε διαρκή επιστημονική και παιδαγωγική ενημέρωση, να αγοράζει βιβλία και υλικό, να επιμορφώνεται και να ανανεώνει συνεχώς τις γνώσεις και τις μεθόδους του.
Παρά ταύτα, από την πλευρά του υπουργείου ξεκαθαρίστηκε ότι δεν προβλέπεται σήμερα η θεσμοθέτηση σχετικού επιδόματος.
Εκδρομές: Ευθύνες πολλές, αποζημίωση καμία
Ιδιαίτερα έντονος ήταν ο προβληματισμός και για το νέο πλαίσιο των μαθητικών εκδρομών.
Οι εκπαιδευτικοί που συνοδεύουν μαθητές σε πολυήμερες μετακινήσεις αναλαμβάνουν τεράστια ευθύνη, πολλές φορές καθ’ όλο το 24ωρο, χωρίς να περιορίζεται ο ρόλος τους στις ώρες του τυπικού σχολικού ωραρίου.
Ωστόσο, από τη συνάντηση προέκυψε ότι δεν σχεδιάζεται ειδική αποζημίωση για τους συνοδούς εκπαιδευτικούς.
Παράλληλα, από την πλευρά εκπροσώπων της ΟΛΜΕ τέθηκε και το θέμα της νομικής προστασίας των συνοδών, καθώς, όπως επισημάνθηκε, οι εκπαιδευτικοί καλούνται να αναλαμβάνουν αυξημένη ευθύνη για δεκάδες ανήλικους μαθητές χωρίς να αισθάνονται ότι διαθέτουν αντίστοιχο θεσμικό δίχτυ προστασίας.
Το ερώτημα που τέθηκε ήταν σαφές: μπορεί το υπουργείο να θεωρεί ότι «όλα βαίνουν καλώς» όταν ο συνοδός έχει τόσο μεγάλες ευθύνες, χωρίς αποζημίωση και χωρίς επαρκείς δικλίδες νομικής προστασίας;
Στέγαση: Μέτρα υπάρχουν, συνολική λύση αναζητείται
Η υπουργός Παιδείας έδωσε μεγαλύτερη έμφαση στις παρεμβάσεις για το στεγαστικό, ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν κάθε Σεπτέμβριο χιλιάδες μόνιμοι και αναπληρωτές εκπαιδευτικοί.
Στο κυβερνητικό σχέδιο περιλαμβάνεται διπλή επιστροφή ενοικίου έως 1.600 ευρώ τον χρόνο, συν 100 ευρώ ανά παιδί, για μόνιμους, αναπληρωτές και μέλη ΕΕΠ-ΕΒΠ που πληρούν τις σχετικές προϋποθέσεις.
Παράλληλα προβλέπεται η διάθεση 100 διαμερισμάτων σε 12 νησιά για εκπαιδευτικούς και άλλο κρίσιμο προσωπικό, καθώς και η αξιοποίηση μέρους κατοικιών που θα προκύψουν από ανενεργά στρατόπεδα.
Στον σχεδιασμό περιλαμβάνονται ακόμη ψηφιακή πλατφόρμα διαθέσιμων κατοικιών, helpdesk και συνεργασία με τους δήμους για την έγκαιρη καταγραφή αναγκών.
Από την πλευρά εκπροσώπων των εκπαιδευτικών, ωστόσο, εκφράστηκε έντονη επιφύλαξη για το κατά πόσο τα παραπάνω συνιστούν συγκροτημένη πανελλαδική στεγαστική πολιτική.
Η κριτική εστιάζει στο γεγονός ότι μέχρι σήμερα πολλές από τις πραγματικές λύσεις προέρχονται από πρωτοβουλίες μικρών νησιωτικών και ορεινών δήμων, οι οποίοι προσφέρουν δωρεάν στέγη, σίτιση ή οικονομική ενίσχυση, χωρίς όμως να υπάρχει ενιαία λύση για όλες τις περιοχές όπου τα ενοίκια έχουν γίνει απαγορευτικά.
Σχολική στέγη: Το μεγάλο πρόβλημα πίσω από τις ανακαινίσεις
Στη συζήτηση τέθηκε και η κατάσταση των σχολικών κτιρίων.
Το υπουργείο παραπέμπει μεταξύ άλλων στο πρόγραμμα «Μαριέττα Γιαννάκου» και σε έργα που προωθούνται μέσω άλλων χρηματοδοτικών εργαλείων και ΣΔΙΤ.
Η εκπαιδευτική πλευρά, ωστόσο, επισημαίνει ότι παραμένει ένας πολύ μεγάλος αριθμός σχολείων που χρειάζονται σοβαρές και εκτεταμένες παρεμβάσεις, πολύ πέρα από επισκευές περιορισμένης κλίμακας.
Η σχολική στέγη εξακολουθεί έτσι να αποτελεί μία από τις μεγάλες εκκρεμότητες του δημόσιου σχολείου.
Αναπληρωτές: 30.000 στην Α΄ Φάση, 6.000 στη Β΄
Πιο σαφής ήταν η εικόνα στο μέτωπο των προσλήψεων.
Η Σοφία Ζαχαράκη ανέφερε ότι στην Α΄ Φάση αναμένεται να προσληφθούν περίπου 30.000 αναπληρωτές, ενώ επιπλέον 6.000 προσλήψεις προγραμματίζονται για τη Β΄ Φάση, η οποία τοποθετείται χρονικά στα τέλη Σεπτεμβρίου με αρχές Οκτωβρίου.
Ο συνολικός σχεδιασμός για τη χρονιά μπορεί να φτάσει περίπου τις 45.000 προσλήψεις εκπαιδευτικών, ΕΕΠ και ΕΒΠ.
Το στοιχείο όμως που προκαλεί προβληματισμό είναι άλλο: οι 45.000 αφορούν ολόκληρη τη σχολική χρονιά και όχι το άνοιγμα των σχολείων.
Από την πλευρά της ΟΛΜΕ εκφράζεται ήδη η εκτίμηση ότι στις 11 Σεπτεμβρίου θα εξακολουθήσουν να υπάρχουν χιλιάδες λειτουργικά κενά, καθώς όσα δεν καλυφθούν με την πρώτη φάση θα πρέπει να περιμένουν τις επόμενες προσλήψεις.
Και αυτό σημαίνει ότι μαθητές μπορεί να ξεκινήσουν τη σχολική χρονιά χωρίς όλους τους εκπαιδευτικούς τους, παρά τον μεγάλο συνολικό αριθμό προσλήψεων που αναμένεται να πραγματοποιηθεί έως το τέλος της χρονιάς.
Αξιολόγηση: Οι διαδικασίες συνεχίζονται – Έρχονται αλλαγές
Η υπουργός Παιδείας επανέλαβε ότι η αξιολόγηση εκπαιδευτικών και σχολικών μονάδων συνεχίζεται, ενώ στο πολυνομοσχέδιο που αναμένεται να τεθεί σε δημόσια διαβούλευση τον Σεπτέμβριο θα περιλαμβάνονται αλλαγές με στόχο, όπως υποστηρίζει το υπουργείο, τη μείωση της γραφειοκρατίας.
Μεταξύ των παρεμβάσεων που προαναγγέλθηκαν βρίσκεται η ενοποίηση των πεδίων Α1 και Α2.
Από την πλευρά των συνδικαλιστικών εκπροσώπων, ωστόσο, επισημάνθηκε ότι ενώ για μισθολογικά και άλλα αιτήματα οι απαντήσεις παραπέμπονται σε επόμενο χρόνο, οι διαδικασίες αξιολόγησης και τα πειθαρχικά ζητήματα προχωρούν κανονικά, κάτι που διατηρεί το συγκεκριμένο μέτωπο ανοιχτό.
Εθνικό Απολυτήριο: Νομοθετική ρύθμιση στις αρχές του 2027
Στη συνάντηση τέθηκε επίσης ο σχεδιασμός για το Εθνικό Απολυτήριο, με τη νομοθετική ρύθμιση να αναμένεται, σύμφωνα με την ενημέρωση που δόθηκε, στις αρχές του 2027.
Πρόκειται για μια αλλαγή που μπορεί να επηρεάσει βαθιά τη λειτουργία του Λυκείου και τον τρόπο πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και συνεπώς αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα κεντρικά εκπαιδευτικά ζητήματα των επόμενων μηνών.
Το ερώτημα που δεν ακούγεται συχνά: Υπάρχει burnout εκπαιδευτικών;
Από τα πιο ενδιαφέροντα ζητήματα που τέθηκαν στη συνάντηση ήταν εκείνο που συνήθως απουσιάζει από τους πίνακες, τις εγκυκλίους και τις υπουργικές αποφάσεις:
Αναγνωρίζει το υπουργείο Παιδείας το burnout των εκπαιδευτικών και, εφόσον το αναγνωρίζει, τι σχεδιάζει για την αντιμετώπισή του;
Οι αυξημένες διοικητικές απαιτήσεις, η αξιολόγηση, οι πλατφόρμες, οι μετακινήσεις σε πολλά σχολεία, τα μεγάλα τμήματα, η διαχείριση δύσκολων περιστατικών μέσα στην τάξη και οι χαμηλές αποδοχές δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η επαγγελματική εξουθένωση δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως προσωπικό πρόβλημα του κάθε εκπαιδευτικού.
Το ερώτημα έμεινε ουσιαστικά χωρίς συγκεκριμένη πολιτική απάντηση.
Εκπαιδευτικός στην τάξη μέχρι τα 67 ή και περισσότερο;
Τέθηκε επίσης μια πλευρά του συνταξιοδοτικού που έχει άμεση παιδαγωγική διάσταση: το γεγονός ότι εκπαιδευτικοί μπορεί να παραμένουν ενεργοί στην τάξη σε πολύ μεγάλη ηλικία, έχοντας πάνω από μισό αιώνα ηλικιακής απόστασης από τους μαθητές τους.
Δεν πρόκειται για ζήτημα ικανότητας ή προσφοράς των μεγαλύτερων εκπαιδευτικών, αλλά για το κατά πόσο ένα εξαιρετικά απαιτητικό επάγγελμα, με καθημερινή παρουσία σε τάξεις εφήβων, μπορεί να αντιμετωπίζεται με τους ίδιους όρους όπως μια οποιαδήποτε διοικητική εργασία.
Και αυτό είναι μια συζήτηση που η εκπαιδευτική πολιτική δεν έχει ουσιαστικά ανοίξει.
Πολλά ερωτήματα, λίγες οριστικές απαντήσεις
Η συνάντηση Ζαχαράκη – ΟΛΜΕ είχε τελικά δύο όψεις.
Από τη μία, υπήρξαν συγκεκριμένες αναφορές για 30.000 προσλήψεις στην Α΄ Φάση, άλλες 6.000 στη Β΄, στεγαστικές παρεμβάσεις και αλλαγές στην αξιολόγηση.
Από την άλλη, στα θεμελιώδη ζητήματα που καθορίζουν την καθημερινότητα ενός εκπαιδευτικού –μισθός, πραγματικό κόστος στέγασης, εξουθένωση, νομική προστασία, αποζημίωση πρόσθετης εργασίας– οι απαντήσεις παραμένουν περιορισμένες ή μετατίθενται για το μέλλον.
Και κάπου εδώ βρίσκεται ίσως η ουσία της διαφωνίας ανάμεσα στο υπουργείο και την εκπαιδευτική κοινότητα.
Το υπουργείο μιλά κυρίως για μέτρα, αριθμούς, διαδικασίες και χρονοδιαγράμματα.
Οι εκπαιδευτικοί ρωτούν κάτι πολύ πιο καθημερινό:
Με τι μισθό θα ζήσουμε; Πού θα μείνουμε; Με ποιες συνθήκες θα δουλέψουμε; Ποιος θα μας προστατεύσει όταν αναλαμβάνουμε τεράστιες ευθύνες και πόσο ακόμη μπορεί να αυξάνεται η πίεση μέσα στο σχολείο;
Και σε αυτά τα ερωτήματα, μετά τη συνάντηση, η αίσθηση που μεταφέρεται από εκπροσώπους της ΟΛΜΕ είναι ότι οι ουσιαστικές απαντήσεις εξακολουθούν να αναζητούνται.
