Ταξίδια μαθητών της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης στο εξωτερικό, με διάρκεια έως επτά ημέρες σε ευρωπαϊκές και μεσογειακές χώρες και έως δέκα ημέρες για προορισμούς εκτός Ευρώπης και Μεσογείου, προβλέπει το νέο πλαίσιο του Υπουργείου Παιδείας για τις εκπαιδευτικές δράσεις εκτός σχολείου. Η νέα απόφαση καθορίζει με λεπτομέρεια πότε μπορούν να ταξιδεύουν οι μαθητές, ποιος αποφασίζει ποιοι θα συμμετέχουν, τι ισχύει για Erasmus+, αδελφοποιήσεις, ταξιδιωτική ασφάλιση και γονική συναίνεση, αλλά και ποιες ευθύνες αναλαμβάνει το σχολείο όταν μια ομάδα παιδιών περνά τα ελληνικά σύνορα.
Η απόφαση του Υπουργείου Παιδείας με αριθμό πρωτοκόλλου Φ.12/109328/Δ1/19-8-2026 δημιουργεί ένα ιδιαίτερα αναλυτικό πλαίσιο για τις εκπαιδευτικές μετακινήσεις των μαθητών Νηπιαγωγείων και Δημοτικών και δίνει σημαντικό χώρο στις δράσεις διεθνούς χαρακτήρα.
Η βασική φιλοσοφία είναι ότι ένα ταξίδι στο εξωτερικό δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως μια απλή σχολική εκδρομή ή ως μια τουριστική μετακίνηση. Πρέπει να έχει συγκεκριμένο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, να υπηρετεί σαφείς παιδαγωγικούς στόχους και να προϋποθέτει ενεργή συμμετοχή των παιδιών σε οργανωμένες δραστηριότητες.
Από ανταλλαγές μαθητών μέχρι επισκέψεις σε ευρωπαϊκούς θεσμούς
Οι δυνατότητες που προβλέπονται είναι αρκετά ευρείες. Οι μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης μπορούν να ταξιδεύουν στο εξωτερικό στο πλαίσιο εκπαιδευτικών ανταλλαγών, αδελφοποιήσεων σχολείων, ευρωπαϊκών και διεθνών προγραμμάτων, eTwinning, διεθνών διαγωνισμών, συνεδρίων και εκπαιδευτικών εκδηλώσεων.
Παράλληλα επιτρέπονται επισκέψεις σε ερευνητικά και πανεπιστημιακά ιδρύματα, κέντρα πολιτισμού ή αθλητισμού, μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς, γεωπάρκα της UNESCO, ευρωπαϊκούς θεσμούς και διεθνείς οργανισμούς.
Με άλλα λόγια, ένα Δημοτικό σχολείο μπορεί πλέον, εφόσον πληρούνται όλες οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να οργανώσει μια πραγματική εκπαιδευτική εμπειρία εκτός Ελλάδας, όπου τα παιδιά δεν θα βλέπουν απλώς έναν διαφορετικό τόπο αλλά θα συναντούν μαθητές άλλων χωρών, θα συνεργάζονται μαζί τους, θα χρησιμοποιούν ξένες γλώσσες και θα έρχονται σε άμεση επαφή με διαφορετικά εκπαιδευτικά και πολιτισμικά περιβάλλοντα.
Έως 7 ημέρες στην Ευρώπη – Έως 10 εκτός Ευρώπης
Η διάρκεια καθορίζεται πλέον με σαφή αριθμητικά όρια.
| Προορισμός | Μέγιστη διάρκεια |
|---|---|
| Ευρωπαϊκό ή μεσογειακό κράτος | Έως 7 ημέρες |
| Κράτος εκτός Ευρώπης ή Μεσογείου | Έως 10 ημέρες |
| Erasmus+ για μαθητές | Έως 22 ημέρες συνολικά ανά σχολικό έτος |
Στις επτά και δέκα ημέρες συνυπολογίζονται και οι αργίες. Το Υπουργείο μάλιστα συστήνει τα ταξίδια να οργανώνονται, όσο είναι δυνατόν, έτσι ώστε μέρος τους να συμπίπτει με Σαββατοκύριακα ή ημέρες αργίας, προκειμένου να μην επηρεάζεται υπερβολικά η κανονική λειτουργία του σχολείου. Παράλληλα, ο αριθμός των ημερών δεν μπορεί να επιλέγεται αυθαίρετα αλλά πρέπει να δικαιολογείται από το εκπαιδευτικό περιεχόμενο και τον σκοπό του ταξιδιού.
Δεν πηγαίνει όποιος απλώς θέλει – Απαιτείται ενεργή συμμετοχή
Ένα πολύ ενδιαφέρον σημείο της νέας απόφασης είναι ότι στις συγκεκριμένες μετακινήσεις δεν είναι απαραίτητο να συμμετέχει ολόκληρη η τάξη.
Μπορούν να μετακινούνται συγκεκριμένες ομάδες μαθητών, όμως η επιλογή τους αποτελεί ευθύνη του Διευθυντή και του Συλλόγου Διδασκόντων και πρέπει να συνδέεται με την παιδαγωγική σκοπιμότητα και τον εκπαιδευτικό στόχο της δράσης.
Η σχετική απόφαση πρέπει να αποδεικνύει ότι τα παιδιά θα έχουν ενεργό ρόλο: θα συμμετέχουν σε εργαστήρια, δομημένες εκπαιδευτικές δραστηριότητες, ανταλλαγές καλών πρακτικών ή άλλες μορφές ουσιαστικής συμμετοχής.
Η νέα ρύθμιση μάλιστα είναι απολύτως σαφής σε ένα σημείο: η απλή παρουσία μαθητών ως παθητικών ακροατών σε μια διάλεξη, ομιλία ή συνέδριο δεν αρκεί για να δικαιολογήσει ένα εκπαιδευτικό ταξίδι στο εξωτερικό.
Χρειάζεται έγκριση της Διεύθυνσης Εκπαίδευσης
Τα διεθνή ταξίδια δεν αποφασίζονται μόνο σε επίπεδο σχολικής μονάδας.
Οι μετακινήσεις υποβάλλονται προς έγκριση στην οικεία Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης, ενώ για να ληφθεί η σχετική απόφαση ο Σύλλογος Διδασκόντων εξετάζει μεταξύ άλλων ποιος είναι ο φορέας που διοργανώνει τη δράση, ποιο είναι το επίσημο πρόγραμμά της και ποια επίσημη πρόσκληση έχει λάβει η ομάδα του σχολείου.
Ιδιαίτερες προϋποθέσεις προβλέπονται για τις αδελφοποιήσεις σχολείων. Αυτές μπορούν να γίνονται μόνο με σχολεία του εξωτερικού και χρειάζονται προηγούμενη έγκριση της Περιφέρειας. Το ελληνικό και το ξένο σχολείο πρέπει να έχουν κοινό πρόγραμμα δραστηριοτήτων και επιτρέπονται έως δύο μετακινήσεις αυτού του τύπου ανά σχολικό έτος.
Erasmus+: Έως 22 ημέρες μετακίνησης μαθητών
Ξεχωριστό κεφάλαιο αποτελεί το Erasmus+.
Τα εγκεκριμένα προγράμματα χρηματοδοτούνται και εποπτεύονται από το ΙΚΥ ως Εθνική Μονάδα Συντονισμού, ενώ η σχολική μονάδα δεσμεύεται από τις υποχρεώσεις του εγκεκριμένου σχεδίου.
Για τη μετακίνηση απαιτείται πλήρης φάκελος με την αίτηση του σχολείου, την πρόσκληση και το πρόγραμμα του φορέα υποδοχής, την έγκριση και τη σύμβαση του προγράμματος, τα στοιχεία μαθητών και εκπαιδευτικών, το αναλυτικό πρόγραμμα κάθε ημέρας, τα μέσα μεταφοράς και τους χώρους διαμονής.
Η συνολική διάρκεια μετακινήσεων μαθητών στο πλαίσιο Erasmus+ μπορεί να φθάσει τις 22 ημέρες ανά σχολικό έτος, ενώ για τους εκπαιδευτικούς που μετακινούνται για κατάρτιση, επιμόρφωση ή διδασκαλία προβλέπονται έως 14 ημέρες.
Οι γονείς ενημερώνονται τουλάχιστον 20 ημέρες πριν
Επειδή πρόκειται για ανήλικους μαθητές που ταξιδεύουν εκτός Ελλάδας, το πλαίσιο της γονικής συναίνεσης είναι αυστηρό.
Το σχολείο πρέπει να ενημερώνει τους γονείς ή κηδεμόνες τουλάχιστον 20 ημέρες πριν από το ταξίδι και απαιτείται υπεύθυνη δήλωση συναίνεσης των προσώπων που ασκούν την επιμέλεια του μαθητή.
Η δήλωση μπορεί να υποβληθεί έντυπα ή ψηφιακά και πρέπει να περιλαμβάνει και την αναγκαία ενημέρωση για τυχόν πρόβλημα υγείας του παιδιού. Μάλιστα, «συναίνεση υπό όρους» δεν θεωρείται επαρκής για τη συμμετοχή του μαθητή. Για τις πολυήμερες δράσεις ζητούνται και τα στοιχεία τρίτου ενήλικου προσώπου επικοινωνίας, σε περίπτωση που δεν καταστεί δυνατό να εντοπιστούν οι γονείς.
Υποχρεωτική ασφάλιση και Ευρωπαϊκή Κάρτα Ασφάλισης Ασθένειας
Η ασφάλεια αποτελεί κεντρικό κομμάτι της απόφασης.
Για κάθε ταξίδι στο εξωτερικό είναι υποχρεωτική ασφαλιστική κάλυψη τόσο των μαθητών όσο και των συνοδών εκπαιδευτικών για ολόκληρη τη διάρκεια της μετακίνησης και της διαμονής.
Για ταξίδια σε κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι γονείς μεριμνούν για την έκδοση της Ευρωπαϊκής Κάρτας Ασφάλισης Ασθένειας (ΕΚΑΑ).
Στα προγράμματα Erasmus+ η ταξιδιωτική ασφάλιση πρέπει ειδικότερα να καλύπτει νοσηλεία, υγειονομική μεταφορά και επαναπατρισμό των συμμετεχόντων.
Εάν προκύψει έκτακτη ανάγκη στο εξωτερικό, ο υπεύθυνος εκπαιδευτικός πρέπει να απευθύνεται στις πλησιέστερες ελληνικές πρεσβευτικές ή προξενικές αρχές και στον αρμόδιο Συντονιστή Εκπαίδευσης Εξωτερικού, έχοντας τα στοιχεία επικοινωνίας τους διαθέσιμα πριν ακόμη ξεκινήσει το ταξίδι. Η Διεύθυνση Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης οφείλει επίσης να ενημερώνει εγκαίρως την ελληνική Πρεσβεία ή το πλησιέστερο Προξενείο στη χώρα προορισμού.
Ένα ταξίδι που μπορεί να γίνει πραγματικό μάθημα ζωής
Πέρα από τα πρακτικά και διοικητικά ζητήματα, υπάρχει και μια άλλη διάσταση.
Για ένα παιδί του Δημοτικού, το να ταξιδέψει με το σχολείο του σε μια άλλη χώρα, να συναντήσει συνομηλίκους του, να προσπαθήσει να επικοινωνήσει σε μια ξένη γλώσσα, να δει πώς λειτουργεί ένα διαφορετικό σχολείο και να βιώσει έναν άλλο πολιτισμό μπορεί να αποτελέσει ένα από τα πιο δυνατά μαθήματα ολόκληρης της σχολικής του ζωής.
Δεν είναι μάθημα που χωρά εύκολα σε ένα βιβλίο.
Ακριβώς γι' αυτό όμως χρειάζεται προετοιμασία, παιδαγωγικό περιεχόμενο και πολύ μεγάλη προσοχή στην ασφάλεια. Η νέα απόφαση επιχειρεί να βάλει αυτά τα ταξίδια σε ένα πολύ συγκεκριμένο θεσμικό πλαίσιο, δίνοντας περισσότερες δυνατότητες διεθνούς εμπειρίας στους μαθητές της Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης αλλά ταυτόχρονα αυξάνοντας σημαντικά τις οργανωτικές υποχρεώσεις και την ευθύνη των σχολείων και των εκπαιδευτικών που τα αναλαμβάνουν.
Το ταξίδι στο εξωτερικό, λοιπόν, δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μια εντυπωσιακή «εκδρομή». Για να γίνει, πρέπει να αποδεικνύεται ότι είναι πραγματικά εκπαίδευση έξω από τα σύνορα του σχολείου — και της χώρας.
