Η σχολική κοινότητα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σημαντική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο οργανώνονται και αντιμετωπίζονται οι καθημερινές ανάγκες των σχολείων. Η κατάργηση των σχολικών επιτροπών, ενός θεσμού που για χρόνια λειτουργούσε ως βασικός μηχανισμός διαχείρισης πρακτικών και οικονομικών ζητημάτων, δημιούργησε ένα νέο τοπίο, γεμάτο ερωτήματα, δυσκολίες και έντονη πίεση για όσους καλούνται να κρατήσουν τις σχολικές μονάδες όρθιες.
Οι σχολικές επιτροπές, παρά τις αδυναμίες και τα προβλήματα που κατά καιρούς παρουσίαζαν, αποτελούσαν έναν άμεσο σύνδεσμο ανάμεσα στην τοπική κοινωνία, τον δήμο και το σχολείο. Είχαν τη δυνατότητα να ανταποκρίνονται γρήγορα σε έκτακτες ανάγκες, να διαχειρίζονται μικρές αλλά κρίσιμες παρεμβάσεις και να στηρίζουν τη λειτουργία της σχολικής καθημερινότητας.
Με την κατάργησή τους, η ευθύνη μεταφέρθηκε σε ένα νέο μοντέλο διαχείρισης, το οποίο καλείται να λειτουργήσει μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων απαιτήσεων. Οι διευθυντές και οι υπεύθυνοι των σχολικών μονάδων βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με ένα σύνθετο διοικητικό βάρος, χωρίς πάντα να διαθέτουν τα απαραίτητα εργαλεία, τον χρόνο ή την υποστήριξη που απαιτείται.
Η λειτουργία ενός σχολείου δεν περιορίζεται μόνο στη διδασκαλία. Υπάρχουν καθημερινές ανάγκες που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα: επισκευές, προμήθειες, συντήρηση κτιρίων, εξοπλισμός, ζητήματα ασφάλειας και δεκάδες απρόβλεπτες καταστάσεις. Όταν η διαδικασία επίλυσης αυτών των προβλημάτων γίνεται πιο αργή ή πιο γραφειοκρατική, το κόστος το επωμίζεται τελικά η ίδια η σχολική κοινότητα.
Η απαίτηση να λειτουργήσει μια σχολική μονάδα με το νέο σύστημα, χωρίς να έχουν λυθεί όλες οι πρακτικές δυσκολίες, δημιουργεί ένα κλίμα ασφυκτικής πίεσης. Οι εκπαιδευτικοί και οι διευθυντές καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα περισσότερες ευθύνες, ενώ ο βασικός τους ρόλος —η παροχή ποιοτικής εκπαίδευσης— κινδυνεύει να επιβαρύνεται από διοικητικές υποχρεώσεις.
Κάθε μεταρρύθμιση μπορεί να έχει ως στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας του δημόσιου σχολείου. Όμως, για να πετύχει, χρειάζεται σχεδιασμό, μεταβατικό στάδιο, σαφείς αρμοδιότητες και ουσιαστική στήριξη εκείνων που καλούνται να την εφαρμόσουν στην πράξη. Οι αλλαγές δεν μπορούν να βασίζονται μόνο σε αποφάσεις επί χάρτου, αλλά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την πραγματικότητα μέσα στις σχολικές αίθουσες και στα σχολικά κτίρια.
Τα 1.000 ευρώ δεν αρκούν για να λειτουργήσει μια μεγάλη σχολική μονάδα .Παγία προκαταβολή για μεγάλες σχολικές μονάδες
Ένα από τα μεγαλύτερα ερωτήματα που προκύπτουν από το νέο σύστημα διαχείρισης των σχολικών αναγκών είναι αν οι διαθέσιμοι πόροι ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα της σχολικής ζωής.
Μπορεί άραγε ένα ποσό της τάξης των 1.000 ευρώ να καλύψει τις ανάγκες μιας μεγάλης σχολικής μονάδας; Η απάντηση είναι προφανής σε όσους γνωρίζουν την καθημερινότητα ενός σχολείου: όχι.
Ένα μεγάλο σχολείο δεν έχει περιορισμένες ανάγκες. Υπάρχουν δεκάδες ζητήματα που απαιτούν άμεση αντιμετώπιση: αναλώσιμα υλικά, μικροεπισκευές, υδραυλικές και ηλεκτρολογικές παρεμβάσεις, υλικά καθαριότητας, εξοπλισμός, συντήρηση χώρων, αντικατάσταση φθαρμένων αντικειμένων και απρόβλεπτες ανάγκες που προκύπτουν καθημερινά.
Τα 1.000 ευρώ μπορούν να εξαντληθούν σε ελάχιστο χρόνο ακόμη και για μια μόνο σοβαρή ανάγκη. Μια επισκευή, μια βλάβη ή μια αναγκαία προμήθεια μπορεί να απορροφήσει σημαντικό μέρος του ποσού, αφήνοντας τη σχολική μονάδα χωρίς τη δυνατότητα να αντιμετωπίσει τα επόμενα προβλήματα.
Η λειτουργία ενός σχολείου δεν μπορεί να στηρίζεται στη διαρκή αναζήτηση λύσεων ανάγκης, στην προσωπική προσπάθεια των διευθυντών και στην καλή διάθεση εκπαιδευτικών και γονέων. Η δημόσια εκπαίδευση χρειάζεται σταθερή και επαρκή χρηματοδότηση, ώστε οι σχολικές μονάδες να μπορούν να λειτουργούν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και αποτελεσματικότητα.
Η μεταφορά περισσότερων ευθυνών στις σχολικές μονάδες πρέπει να συνοδεύεται και από τους αντίστοιχους πόρους. Δεν είναι δυνατόν να ζητείται από έναν διευθυντή να εγγυηθεί την εύρυθμη λειτουργία ενός μεγάλου σχολείου, όταν τα διαθέσιμα οικονομικά εργαλεία δεν ανταποκρίνονται ούτε στις στοιχειώδεις ανάγκες της καθημερινότητας.
Το σχολείο δεν είναι μόνο ένας χώρος μαθημάτων. Είναι ένα σύνθετο περιβάλλον με ανθρώπους, υποδομές και συνεχείς ανάγκες. Η ποιότητα της λειτουργίας του εξαρτάται και από το αν η πολιτεία παρέχει τα μέσα που απαιτούνται για να στηριχθεί το εκπαιδευτικό έργο.
Η ευθύνη χωρίς πόρους δεν είναι διοίκηση. Είναι μεταφορά βάρους σε εκείνους που βρίσκονται καθημερινά στην πρώτη γραμμή.
Το ζητούμενο δεν είναι η επιστροφή στο παρελθόν, αλλά η δημιουργία ενός συστήματος που θα υπηρετεί πραγματικά το σχολείο. Ένα σύστημα που θα μειώνει τη γραφειοκρατία αντί να την αυξάνει, θα δίνει λύσεις αντί να μεταφέρει ευθύνες και θα επιτρέπει στους ανθρώπους της εκπαίδευσης να ασχολούνται πρωτίστως με το έργο τους.
Γιατί ένα σχολείο δεν μπορεί να λειτουργήσει μόνο με εγκυκλίους και διαδικασίες. Χρειάζεται ευελιξία, εμπιστοσύνη, συνεργασία και έμπρακτη υποστήριξη. Χρειάζεται ένα πλαίσιο που να αναγνωρίζει τις πραγματικές ανάγκες της καθημερινής σχολικής ζωής και να δίνει στους ανθρώπους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή τα μέσα για να ανταποκριθούν.
Eμμανουηλίδης Αριστείδης Γελ Πεύκων
Πάλλας Δήμος τ. Δ/ντης 4ου-8ου Γ/σιο Λαμίας
