Με κοινή επιστολή προς την ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, 31 εγκληματολόγοι και πανεπιστημιακοί εκφράζουν την ισχυρή στήριξή τους στην πρόταση του Παντείου Πανεπιστημίου για την ίδρυση αυτοτελούς Τμήματος Εγκληματολογίας.
Όπως επισημαίνουν, η δημιουργία του νέου Τμήματος θα καλύψει ένα διαχρονικό ακαδημαϊκό κενό στην Ελλάδα, θα ενισχύσει την επιστημονική έρευνα και θα συμβάλει ουσιαστικά στη μελέτη και την αντιμετώπιση του εγκληματικού φαινομένου, σύμφωνα με τα διεθνή πανεπιστημιακά πρότυπα.
Ολόκληρη η ανακοίνωση:
Όπως έχουμε πληροφορηθεί, επίκειται η αξιολόγηση στην ΕΘΑΑΕ της πρότασης του Παντείου Πανεπιστημίου (σύμφωνα με την από 18/12/2025 απόφαση της Συγκλήτου) για την ίδρυση Τμήματος Εγκληματολογίας στο Πανεπιστήμιο αυτό. Ως επιστημονικά αρμόδιοι/ες των διαφόρων επιμέρους πεδίων της Εγκληματολογίας στην Ελλάδα χαιρετίζουμε, τόσο την πρωτοβουλία του Παντείου Πανεπιστημίου όσο και την έως τώρα θετική στάση των αρμοδίων αρχών. Όπως και εσείς γνωρίζετε, αποστολή της ΕΘΑΑΕ είναι η διασφάλιση υψηλής ποιότητας στην ανώτατη εκπαίδευση, μέσα από την αναγνώριση της σημασίας της ποικιλομορφίας των Α.Ε.Ι. και της εξέχουσας θέσης που διατηρεί κάθε Ίδρυμα στο δικαίωμα αυτοδιοίκησής του.
Η πρωτοβουλία του Παντείου Πανεπιστημίου αποτελεί ένα πολύ θετικό και καινοτόμο βήμα προς την εκπλήρωση εκπαιδευτικών και ερευνητικών αναγκών, όπως αυτές προκύπτουν από την κοινωνική πραγματικότητα, την εξέλιξη των κοινωνικών επιστημών, και όπως έχουν επανειλημμένα επισημανθεί τόσο από τους Εγκληματολόγους της χώρας όσο και στο πλαίσιο διεθνών ακαδημαϊκών συνεργασιών.
Σκοπός των πανεπιστημιακών Τμημάτων και γενικά των ακαδημαϊκών μονάδων είναι η προώθηση και η καλλιέργεια της γνώσης, της κριτικής σκέψης, της έρευνας. Η όποια δημόσια συζήτηση γύρω από τη σκοπιμότητα ίδρυσης ενός ακαδημαϊκού Τμήματος δεν μπορεί να συναρτάται με την υποθετική αβεβαιότητα σχετικά με την κατοχύρωση επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων, ιδίως όταν πρόκειται για επιστημονικά πεδία με δυναμική και ποικιλία ειδικεύσεων. Διαφορετικά θα πρέπει να κλείσουν μια σειρά από ακαδημαϊκά Τμήματα και Σχολές όπως αυτές της Φιλοσοφίας, της Ιστορίας, της Νομικής (π.χ. από την Νομική δεν παράγονται ούτε δικηγόροι, ούτε εισαγγελείς), των Μαθηματικών, της Φυσικής κλπ. Η επαγγελματική αναγνώριση (βλ. επαγγελματικά δικαιώματα) έπεται του πτυχίου κατά κανόνα και κατά περίπτωση επιτυγχάνεται (όχι μόνον στην Ελλάδα αλλά παγκοσμίως) είτε μέσω προγραμμάτων εξειδίκευσης, είτε μέσω εξετάσεων ανάλογα με το επιστημονικό πεδίο, το θεσμικό πλαίσιο και λοιπές προϋποθέσεις. Επομένως, τα κριτήρια ίδρυσης των Τμημάτων είναι κυρίως ακαδημαϊκά και καθορίζονται σύμφωνα και με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο.
Προκαλεί κατά συνέπεια απορίες η όποια σύνδεση των επαγγελματικών δικαιωμάτων των αποφοίτων ενός Τμήματος Εγκληματολογίας, με την ίδρυση του Τμήματος αυτού. Τα επαγγελματικά δικαιώματα είναι διαφορετικό ζήτημα από μια εκτίμηση της δυνατότητας ύπαρξης «αγοράς εργασίας» σε συγκεκριμένο πεδίο. Το ίδιο ισχύει και για την απορροφητικότητα των αποφοίτων σε διαφορετικούς τομείς της αντεγκληματικής πολιτικής, που αφορούν την πρόληψη και την αντιμετώπιση της εγκληματικότητας σε διεθνές, εθνικό, περιφερειακό και τοπικό πλαίσιο, την προστασία των θυμάτων, τη σωφρονιστική πολιτική κλπ.
Σήμερα, σχεδόν 100 χρόνια μετά την εισαγωγή της Εγκληματολογίας ως μαθήματος στα ελληνικά ΑΕΙ, η ίδρυση ενός Τμήματος Εγκληματολογίας στην Ελλάδα νομιμοποιείται και είναι απαραίτητη καθώς:
α) Η επιστημονική αυτοτέλεια του κλάδου έχει πάγια και ομόφωνα διακηρυχθεί ιστορικά ήδη από την εμφάνισή της Εγκληματολογίας στην Ελλάδα έως και σήμερα.
β) Οι κοινωνικές ανάγκες που σχετίζονται με τα κοινωνικά αίτια, τις κοινωνικές σχέσεις, την πρόληψη και την αντιμετώπιση του εγκλήματος, τη λειτουργία θεσμών τυπικού και άτυπου κοινωνικού ελέγχου, την εξέλιξη της τεχνολογίας και άλλους παράγοντες, παράγουν συγκεκριμένες απαιτήσεις.
γ) Οι απαιτήσεις αυτές προϋποθέτουν εξειδικευμένη γνώση, επιστημονική εκπαίδευση για την κατανόηση της κοινωνικής και θεσμικής πολυπλοκότητας, καθώς και την καλλιέργεια εξειδικεύσεων με καινοτόμο χαρακτήρα που να ανταποκρίνονται στις κοινωνικές εξελίξεις.
δ) Οι ίδιες απαιτήσεις επιβάλλουν κριτική ανάλυση των φαινομένων που εξετάζονται, εξειδικευμένη έρευνα και εμβαθύνσεις στη θεωρία και σε συγκεκριμένα προβλήματα. Στο πλαίσιο αυτό είναι αναγκαία και η διάλυση της σύγχυσης που προκαλείται από την απουσία ενός τέτοιου Τμήματος, υπό την πίεση έντονων κοινωνικών προβλημάτων, όπου ο κάτοχος οποιουδήποτε πτυχίου μπορεί να αυτοπροσδιορίζεται ως εγκληματολόγος, εφόσον έστω «εξ αγχιστείας», ασχολείται με το έγκλημα (π.χ. ως τεχνικός -πραγματογνώμων κλπ.).
Η ίδρυση αυτοτελούς Τμήματος Εγκληματολογίας συνιστά επομένως ακαδημαϊκά τεκμηριωμένη επιλογή, συμβατή με τα διεθνή πρότυπα της σύγχρονης ανώτατης εκπαίδευσης και αναγκαία για την ενίσχυση της επιστημονικής μελέτης του εγκληματικού φαινομένου στην Ελλάδα, ενώ θα δώσει νέα ώθηση στην ανάπτυξη της επιστημονικής έρευνας, στο σχεδιασμό κρίσιμων δημόσιων πολιτικών και θα συμβάλλει στη διαμόρφωση ειδικευμένων επαγγελματιών.
Είναι αναγκαίο να επισημάνουμε, έναντι όποιων αντιρρήσεων, ότι η μη έγκριση της ίδρυσης Τμήματος Εγκληματολογίας σε αυτό το στάδιο και εφόσον πληρούνται τα τυπικά κριτήρια που προβλέπονται, θέτει το εξής ακαδημαϊκό ερώτημα: πώς γίνεται ένα διεθνώς αναγνωρισμένο επιστημονικό πεδίο, με σαφές αντικείμενο, διεθνή αυτοτελή πανεπιστημιακή - ακαδημαϊκή και ερευνητική παρουσία, με δυναμική και με κοινωνική χρησιμότητα να μην καλλιεργείται και να μην αναπτύσσεται και στην Ελλάδα στο πλαίσιο της ανώτατης εκπαίδευσης;
Επί του ζητήματος υπογραμμίζουμε, ότι η λειτουργία αυτόνομων προπτυχιακών και μεταπτυχιακών προγραμμάτων Εγκληματολογίας σε σημαντικά ευρωπαϊκά πανεπιστήμια δεν αποτελεί εξαίρεση, αλλά μέρος μιας ευρύτερης ακαδημαϊκής παράδοσης δεκαετιών (π.χ. δεκάδες Τμήματα Εγκληματολογίας λειτουργούν σε Ευρώπη και Ηνωμένο Βασίλειο, ΗΠΑ και Αυστραλία). Ενδεικτικά, στην Ευρώπη λειτουργούν εδώ και πολλά χρόνια αυτοτελή προγράμματα σπουδών στην Εγκληματολογία σε πανεπιστήμια όπως τα παρακάτω:
- KU Leuven, όπου οι εγκληματολογικές επιστήμες αποτελούν διακριτό ακαδημαϊκό πεδίο με ολοκληρωμένο πρόγραμμα σπουδών,
- Vrije Universiteit Brussel, με αυτοδύναμη εκπαίδευση στις εγκληματολογικές επιστήμες,
- Vrije Universiteit Amsterdam, με προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές.
Ως ειδικοί του κλάδου, γνωρίζουμε ότι η Εγκληματολογία πληροί τα χαρακτηριστικά ενός ώριμου επιστημονικού κλάδου (με βάση την ελληνική και διεθνή έρευνα και βιβλιογραφία), καθώς:
- διαθέτει διεθνή διαχρονικά αυτοτελή ακαδημαϊκή παρουσία,
- έχει αυτοτελή θεωρητική και μεθοδολογική βάση,
- ανταποκρίνεται σε σύγχρονες κοινωνικές προκλήσεις,
- συνδέεται με ευρωπαϊκές και διεθνείς πολιτικές,
- παράγει σημαντική πρωτότυπη έρευνα που συμβάλλει και στην ανάπτυξη της επιστήμης και στην αντεγκληματική πολιτική,
- συνομιλεί με άλλες επιστήμες
- συμβάλλει ουσιωδώς στην επίλυση και αντιμετώπιση κοινωνικών προβλημάτων μέσω της αντεγκληματικής πολιτικής
- συντελεί στην καλύτερη λειτουργία και στελέχωση των θεσμών κοινωνικού ελέγχου (αστυνομία, δικαιοσύνη, σωφρονιστικό σύστημα).
Κατόπιν τούτων, θεωρούμε ότι η πρωτοβουλία του Παντείου Πανεπιστημίου θα πρέπει όχι μόνον να γίνει δεκτή αλλά και να επιβραβευθεί ως αποβλέπουσα στο μέλλον και στην κοινωνική πρόοδο, σε μια περίοδο γενικότερου κοινωνικού μετασχηματισμού.
Με Τιμή,
Οι υπογράφοντες/ουσες Εγκληματολόγοι
- Αντωνόπουλος Γιώργος, Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνικών Επιστημών, Northumbria University
- Αρχιμανδρίτου, Μαρία Καθηγήτρια, Νομική Σχολή, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.
- Βιδάλη Σοφία, τ. Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο.
- Γασπαρινάτου Μαργαρίτα, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο.
- Γιαννούλης, Γιώργος Αναπληρωτής Καθηγητής, Νομική Σχολή, ΕΚΠΑ.
- Γεωργούλας Στράτος Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
- Δήμου Ελένη, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και Εγκληματολογίας, Ανοικτό Πανεπιστήμιο, UK.
- Δρόσου Ιωάννα, Δρ. Εγκληματολογίας Τμήμα Κοινωνιολογίας Παντείου Πανεπιστημίου, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Δ.Π.Θ.
- Ζαγούρα Παρασκευή, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο.
- Θεμελή Όλγα, Καθηγήτρια, Τμήμα fiυχολογίας Πανεπιστήμιο Κρήτης.
- Κασάπογλου Άννα, Δρ. Εγκληματολογίας Τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης και Πολιτικής Επιστήμης Δ.Π.Θ., Γραμματέας Έδρας Εφετείου Θες/κης.
- Κόρος Δημήτριος, Επίκουρος Καθηγητής, Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
- Κοσμάτος Κωνσταντίνος Αναπληρωτής Καθηγητής, Νομική Σχολή, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
- Κουλούρης Νικόλαος, Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.
- Κουρούτζας, Χρήστος Αναπληρωτής Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
- Μαλλούχου Αφροδίτη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Τμήμα Κοινωνικής Εργασίας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής.
- Μαυρομάτη Αθανασία, Δρ. Εγκληματολογίας, Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής Δ.Π.Θ.
- Μηλιώνη Φωτεινή, Δρ. Εγκληματολογίας ΕΚΠΑ, Διευθύντρια ΝΠΙΔ Επάνοδος.
- Νικολόπουλος Γιώργος, Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο.
- Oρφανάκη Καλλιόπη, Δρ. Εγκληματολογίας Παντείου Πανεπιστημίου Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια Εγκληματολογίας, Δ.Π.Θ..
- Πανάγος Κωνσταντίνος Επίκουρος Καθηγητής, Νομική Σχολή ΕΚΠΑ.
- Παπανικολάου Γιώργος, Αναπληρωτής Καθηγητής, Νομική Σχολή Northumbria University, UK.
- Παρασκευόπουλος, Δημήτρης Επίκουρος Καθηγητής, Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου.
- Πετούση, Βασιλική, Καθηγήτρια Τμήμα Κοινωνιολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης.
- Πέτσας, Γιάννης, Δρ. Σωφρονιστικής Πολιτικής Πανεπιστημίου Πελοποννήσου.
- Σιταρά Μαρκέλλα, Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Σωφρονιστικής Πολιτικής, Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής, Δ.Π.Θ.
- Σπυρέα Σοφία, Δρ. Σωφρονιστικής Πολιτικής, Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής Δ.Π.Θ., Μεταδιδακτορική ερευνήτρια Δ.Π.Θ.
- Σταμούλη Ειρήνη, Επίκουρη Καθηγήτρια, Κοινωνικής Ανθρωπολογίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο.
- Τζανετάκη, Αντωνία Επίκουρη Καθηγήτρια Νομική Σχολή, ΕΚΠΑ.
- Τσίγκανου Ιωάννα, Διευθύντρια Ερευνών, Αναπληρώτρια Διευθύντρια Ινστιτούτου Πολιτικών Ερευνών, Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών.
- Χαλκιά Αναστασία, Δρ. Εγκληματολογίας Τμήματος Κοινωνιολογίας Παντείου, Ειδική Επιστήμων Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου.
