Ένα απόσπασμα από το νέο βιβλίο «Κοινωνική και Πολιτική Αγωγή» της Γ΄ Γυμνασίου προκαλεί τις τελευταίες ημέρες δικαιολογημένες αντιδράσεις.
Στις έφηβες μαθήτριες δίνεται η «συμβουλή» να θυμούνται πως οι άνδρες έχουν μεγαλύτερο σωματικό όγκο και δύναμη, και να «αποφεύγουν τις κακοτοπιές». Μια φράση που εκ πρώτης όψεως φαντάζει αθώα, αλλά στην πραγματικότητα κρύβει μια βαθιά αναχρονιστική κοσμοθεωρία.
Δεν πρόκειται για ένα ατυχές περιστατικό, αλλά για ένα επικίνδυνο παιδαγωγικό μήνυμα. Το μάθημα αυτό μετατοπίζει ένα αμιγώς κοινωνικό και δομικό πρόβλημα -την έμφυλη βία- στο πεδίο της ατομικής ευθύνης. Και μάλιστα, στην ευθύνη του ίδιου του θύματος. Όταν η οδηγία προστασίας απευθύνεται αποκλειστικά στο πιθανό θύμα και καμία κουβέντα δεν γίνεται για τον θύτη, το μήνυμα της πολιτείας είναι σαφές: εσύ ευθύνεσαι για τη βία που δέχεσαι.
Αυτή η νοοτροπία δεν είναι καινούρια. Είναι η ίδια αντίληψη που για δεκαετίες υπαγόρευε στις γυναίκες τι θα φορέσουν, πού θα περπατήσουν και τι ώρα θα επιστρέψουν στο σπίτι. Η ειδοποιός διαφορά είναι πως σήμερα δεν την ακούμε απλώς σε μια αναχρονιστική συζήτηση, αλλά τη βλέπουμε τυπωμένη σε σχολικό εγχειρίδιο, εγκεκριμένο από το Υπουργείο Παιδείας για δεκάδες χιλιάδες παιδιά.
Η πρόληψη της βίας δεν χτίζεται με την καλλιέργεια του φόβου. Ένα σύγχρονο, προοδευτικό σχολείο δεν διδάσκει στα κορίτσια να ελίσσονται ανάμεσα σε κινδύνους. Διδάσκει στα αγόρια τον σεβασμό, στα κορίτσια την αυτοπεποίθηση και σε όλα τα παιδιά την ισότητα και την αλληλεγγύη.
Αναπαράγοντας έμφυλα στερεότυπα αντί να τα αμφισβητεί, η εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης δεν εκπαιδεύει· οπισθοδρομεί.
Η απάντηση βρίσκεται στην επιστημονική γνώση, στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση και στη συμπεριληπτική μάθηση. Η εκπαιδευτική πολιτική δεν μπορεί να υποχωρεί μπροστά σε βολικές, συντηρητικές συνταγές του παρελθόντος.
Η άμεση απόσυρση και αντικατάσταση του συγκεκριμένου βιβλίου είναι το αυτονόητο πρώτο βήμα. Όμως δεν αρκεί. Διεκδικούμε:
- Μόνιμο ψυχολόγο και κοινωνικό λειτουργό σε κάθε σχολική μονάδα της χώρας ως θεμελιώδη υποδομή πρόληψης.
- Ουσιαστική ενίσχυση των δημόσιων δομών ψυχικής υγείας για παιδιά, εφήβους και οικογένειες.
Χρειαζόμαστε ένα σχολείο που προλαμβάνει τη βία διδάσκοντας την ισότητα και τα ανθρώπινα δικαιώματα από την πρώτη τάξη. Αυτό αξίζει στα παιδιά μας - όχι ένα εκπαιδευτικό σύστημα που τα εκπαιδεύει να συμβιβάζονται
με τον φόβο.
Γιώργος Κρικρής,
BSc Ψυχολόγος Πανεπιστημίου Αθηνών
Δημοτικός Σύμβουλος Νέας Σμύρνης
Μέλος της Πολιτικής Επιτροπής της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ)
