Τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας η επιτυχία κάθε εκπαιδευτικού συστήματος αξιολογείται κυρίως με βάση το τι διδάχθηκε μέσα στην τάξη, αν καλύφθηκε η ύλη κι αν ακολουθήθηκε το αναλυτικό πρόγραμμα σπουδών, ερωτήματα που κάθε σχολική χρονιά απασχολούν όλους τους εμπλεκόμενους, από τους εκπαιδευτικούς μέχρι και την πολιτεία.
Σήμερα όμως η διεθνής εκπαιδευτική κοινότητα έχει ήδη μετατοπίσει το ενδιαφέρον της σε ένα διαφορετικό και πολύ πιο ουσιαστικό ερώτημα, που αφορά στο τι πραγματικά μαθαίνουν οι μαθητές. Η αλλαγή αυτή αποτελεί μια σημαντική διαφοροποίηση της εκπαιδευτικής φιλοσοφίας, καθώς διδασκαλία και μάθηση δεν είναι έννοιες ταυτόσημες. Μπορεί ένας εκπαιδευτικός να έχει οργανώσει άψογα το μάθημά του και να έχει ακολουθήσει πιστά το πρόγραμμα, αυτό όμως δεν εγγυάται ότι όλοι οι μαθητές κατανόησαν και είναι σε θέση να αξιοποιήσουν αυτά που διδάχθηκαν.
Γι' αυτό και οργανισμοί όπως ο ΟΟΣΑ στρέφουν ολοένα και περισσότερο την προσοχή τους στα μαθησιακά αποτελέσματα (learning outcomes), τα οποία δεν εστιάζουν στην ποσότητα της γνώσης που προσφέρθηκε, αλλά στην ποιότητα της γνώσης που αποκτήθηκε.
Με άλλα λόγια, δεν αρκεί ένας μαθητής να γνωρίζει έναν μαθηματικό τύπο ή έναν ιστορικό ορισμό, αλλά χρειάζεται κυρίως να μπορεί να εφαρμόζει τη γνώση, να λύνει προβλήματα, να επιχειρηματολογεί και να μεταφέρει όσα έμαθε σε νέες καταστάσεις.
Η συζήτηση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην ελληνική εκπαιδευτική πραγματικότητα, αφού οι μεταρρυθμίσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη, όπως η εισαγωγή του πολλαπλού βιβλίου, η αναμόρφωση των προγραμμάτων σπουδών και η μεγαλύτερη έμφαση στα μαθησιακά αποτελέσματα, σηματοδοτούν μια προσπάθεια να μετατοπιστεί το κέντρο βάρους από τη μηχανιστική κάλυψη της ύλης στην ουσιαστική κατάκτηση της γνώσης.
Το πολλαπλό βιβλίο, για παράδειγμα, δεν έχει μόνο ως στόχο να προσφέρει περισσότερες επιλογές διδακτικού υλικού, αλλά φιλοδοξεί να δώσει τη δυνατότητα στους εκπαιδευτικούς να επιλέγουν το καταλληλότερο υλικό για τις ανάγκες των μαθητών τους και να σχεδιάζουν πιο ευέλικτες και αποτελεσματικές μαθησιακές διαδρομές.
Οι αλλαγές λοιπόν αυτές στοχεύουν στο να μετατρέψουν τον σύγχρονο εκπαιδευτικό από απλό μεταδότη γνώσεων σε σχεδιαστή μαθησιακών εμπειριών, παρακολουθώντας συνεχώς την πρόοδο των μαθητών του, αξιοποιώντας την ανατροφοδότηση και προσαρμόζοντας τη διδασκαλία του στις πραγματικές ανάγκες της κάθε τάξης.
Έτσι, η ανάλυση των μαθησιακών αποτελεσμάτων θα επιτρέψει τη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων και τη διαμόρφωση πιο αποτελεσματικών εκπαιδευτικών πολιτικών, θέτοντας το καίριο ερώτημα "τι κράτησαν πραγματικά οι μαθητές από όσα διδάξαμε;" από το παρωχημένο πλέον "διδάξαμε όσα έπρεπε;".
Συμπερασματικά, η απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα αποτελέσει και το ουσιαστικό μέτρο ποιότητας της εκπαίδευσης, αλλά και τη βάση πάνω στην οποία θα οικοδομηθεί το σχολείο του μέλλοντος, με την ελπίδα πως όλοι, φορείς, διοίκηση και εκπαιδευτικοί θα βρεθούμε στο ύψος αυτών των σημαντικών αλλαγών.
*Μαθηματικός Συγγραφέας
