Σε μια περίοδο όπου το κόστος στέγασης έχει εκτοξευθεί και η εύρεση κατοικίας για τους φοιτητές αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους «πονοκεφάλους» των ελληνικών οικογενειών, χιλιάδες δικαιούχοι μένουν εκτός του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος εξαιτίας κριτηρίων που, σύμφωνα με πολλές φωνές, δεν ανταποκρίνονται πλέον στη σημερινή οικονομική πραγματικότητα.
Το ύψος των ενοικίων έχει αυξηθεί θεαματικά τα τελευταία χρόνια, όμως τα βασικά όρια του επιδόματος παραμένουν σχεδόν αμετάβλητα εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Το αποτέλεσμα είναι οικογένειες που δυσκολεύονται πραγματικά να καλύψουν το κόστος σπουδών των παιδιών τους να αποκλείονται από μια σημαντική οικονομική ενίσχυση.
Το θέμα αυτό επισημαίνεται εύστοχα από το sep4u.gr στο οποίο σημειώνονται οι άδικες ρυθμίσεις στερούν το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα από χιλιάδες φοιτητές.
Το εισοδηματικό όριο παραμένει στα επίπεδα του 2004
Σύμφωνα με το άρθρο 59 του Ν. 4940/2022, προϋπόθεση για τη χορήγηση του φοιτητικού στεγαστικού επιδόματος είναι το ετήσιο οικογενειακό εισόδημα να μην υπερβαίνει τις 30.000 ευρώ, με προσαύξηση 3.000 ευρώ για κάθε προστατευόμενο παιδί πέραν του πρώτου.
Το συγκεκριμένο όριο, όμως, ουσιαστικά παραμένει ίδιο από το 2004, όταν θεσπίστηκε με τον Ν. 3220/2004.
Στο διάστημα που μεσολάβησε:
- ο πληθωρισμός έχει αυξηθεί σημαντικά,
- το κόστος ζωής έχει εκτοξευθεί,
- τα ενοίκια στις μεγάλες φοιτητουπόλεις έχουν σημειώσει πρωτοφανείς αυξήσεις.
Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδος, ο δείκτης τιμών καταναλωτή έχει αυξηθεί περίπου κατά 40% την τελευταία εικοσαετία.
Παράλληλα, στοιχεία της Geoaxis που δημοσίευσε η «Καθημερινή» δείχνουν ότι μόνο την τελευταία διετία τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά:
- 44,3% στην Αθήνα
- 46,6% στην Πάτρα
Η πραγματικότητα αυτή οδηγεί αρκετούς να υποστηρίζουν ότι τα σημερινά εισοδηματικά όρια δεν αντανακλούν πλέον τις πραγματικές ανάγκες των οικογενειών.
Πρόταση για νέα εισοδηματικά όρια
Μία από τις προτάσεις που διατυπώνονται είναι η εναρμόνιση των εισοδηματικών κριτηρίων με εκείνα που εφαρμόστηκαν για την έκτακτη οικονομική ενίσχυση των 150 ευρώ ανά παιδί.
Συγκεκριμένα προτείνεται:
- οικογενειακό εισόδημα έως 40.000 ευρώ για έγγαμα ζευγάρια,
- προσαύξηση 5.000 ευρώ για κάθε επιπλέον προστατευόμενο παιδί.
Υποστηρίζεται ότι ένα τέτοιο πλαίσιο θα ανταποκρίνεται περισσότερο στις σημερινές οικονομικές συνθήκες.
Η δεύτερη μεγάλη αδικία αφορά την ακίνητη περιουσία
Το δεύτερο σημείο που προκαλεί αντιδράσεις αφορά το περιουσιακό κριτήριο.
Ο νόμος προβλέπει ότι οι γονείς ή ο ίδιος ο φοιτητής δεν πρέπει να διαθέτουν κατοικίες συνολικής επιφάνειας άνω των 200 τετραγωνικών μέτρων, με εξαίρεση κατοικίες που βρίσκονται σε οικισμούς κάτω των 3.000 κατοίκων.
Ωστόσο, πολλοί επισημαίνουν ότι το συγκεκριμένο κριτήριο δημιουργεί εμφανείς ανισότητες.
Γιατί τα τετραγωνικά δεν δείχνουν την πραγματική οικονομική δυνατότητα
Η ίδια επιφάνεια κατοικίας μπορεί να έχει εντελώς διαφορετική αξία ανάλογα με την περιοχή.
Ένα σπίτι 200 τετραγωνικών:
- στη Λαμία,
- στην Πάτρα,
- στην Αθήνα,
- στον Πειραιά,
- στη Μύκονο,
δεν έχει ούτε την ίδια εμπορική ούτε την ίδια αντικειμενική αξία.
Ακόμη μεγαλύτερα ερωτήματα δημιουργεί η εξαίρεση για περιοχές κάτω των 3.000 κατοίκων.
Υπάρχουν μικροί παραθαλάσσιοι ή τουριστικοί οικισμοί όπου οι αξίες των ακινήτων είναι πολύ υψηλότερες από εκείνες μεγάλων αστικών περιοχών, γεγονός που καθιστά το πληθυσμιακό κριτήριο προβληματικό.
Η αντικειμενική αξία αντί των τετραγωνικών
Πρόταση που διατυπώνεται είναι να αντικατασταθεί το όριο των 200 τετραγωνικών από όριο αντικειμενικής αξίας ακινήτων.
Άλλωστε, η Πολιτεία χρησιμοποιεί ήδη την αντικειμενική αξία ως βασικό κριτήριο σε άλλες παροχές και φορολογικές ρυθμίσεις.
Ενδεικτικά:
- στις γονικές παροχές εφαρμόζεται όριο αντικειμενικής αξίας 800.000 ευρώ για την απαλλαγή φόρου,
- στο Market Pass χρησιμοποιήθηκε ως κριτήριο περιουσίας αντικειμενική αξία έως 250.000 ευρώ για άγαμους και έως 400.000 ευρώ για έγγαμους.
Ζητούμενο ένα πιο δίκαιο σύστημα
Η συζήτηση γύρω από το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα αναμένεται να ενταθεί το επόμενο διάστημα, καθώς ολοένα και περισσότερες οικογένειες αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες στην κάλυψη των εξόδων στέγασης των παιδιών τους.
Το βασικό αίτημα που διατυπώνεται είναι η επικαιροποίηση των εισοδηματικών και περιουσιακών κριτηρίων, ώστε αυτά να αντανακλούν τις πραγματικές οικονομικές συνθήκες και να μην αποκλείονται οικογένειες που, παρά το γεγονός ότι διαθέτουν σχετικά υψηλότερα εισοδήματα ή μεγαλύτερη επιφάνεια κατοικίας, στην πράξη αδυνατούν να ανταποκριθούν στο ιδιαίτερα αυξημένο κόστος των φοιτητικών σπουδών.
