Επιμορφωτικό σεμινάριο της ΠΕΦ για τα λογοτεχνικά ρεύματα και τη διδακτική τους προσέγγιση

Η Πανελλήνια Ένωση Φιλολόγων (ΠΕΦ) προσκαλεί τα μέλη της να συμμετάσχουν σε επιμορφωτικό σεμινάριο διάρκειας 40 διδακτικών ωρών με θέμα «Η εξέλιξη των λογοτεχνικών ρευμάτων ως πεδίο μελέτης της Ιστορίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας. Θεωρητικά ζητήματα και προβλήματα διδακτικής πρακτικής». 

Το πρόγραμμα συνδυάζει θεωρητικές εισηγήσεις και διδακτικά εργαστήρια, εξετάζοντας τη διαχρονική πορεία των λογοτεχνικών ρευμάτων και τη σύνδεσή τους με τα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτισμικά συμφραζόμενα. 

Το σεμινάριο θα πραγματοποιηθεί δια ζώσης από τις 10 έως τις 26 Σεπτεμβρίου 2026, με εισηγητές διακεκριμένους πανεπιστημιακούς και έμπειρους φιλολόγους, ενώ οι δηλώσεις συμμετοχής υποβάλλονται έως τις 20 Ιουλίου 2026.

Ολόκληρη η ανακοίνωση:

Η εξέλιξη των λογοτεχνικών ρευμάτων ως πεδίο μελέτης της Ιστορίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.  Θεωρητικά ζητήματα και προβλήματα διδακτικής πρακτικής. 

Το Δ.Σ. της Πανελλήνιας Ένωσης Φιλολόγων σε τακτική του συνεδρίαση  αποφάσισε ομόφωνα τη διοργάνωση επιμορφωτικού σεμιναρίου 40 διδακτικών ωρών με  θέμα: «Η εξέλιξη των λογοτεχνικών ρευμάτων ως πεδίο μελέτης της Ιστορίας της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας.  Θεωρητικά ζητήματα και προβλήματα διδακτικής πρακτικής».  Κριτήρια για την επιλογή του συγκεκριμένου θέματος είναι: α) το γεγονός ότι συνδέεται, σε γενικές γραμμές, με την ευρύτερη θεματική του 51^ου Συνεδρίου, υπό την έννοια ότι τα λογοτεχνικά ρεύματα δεν είναι απλώς καλλιτεχνικές τάσεις, αλλά και γενικότερες κοσμοαντιλήψεις οι οποίες συνδέονται άμεσα με την ιστορική και κοινωνική εξέλιξη και β) ότι η  διδακτική παρουσίασή τους είναι ιδιαίτερα σημαντική για να κατανοήσουν οι μαθήτριες και οι μαθητές ότι η λογοτεχνία είναι ένα σύνθετο πολιτισμικό και κοινωνικό φαινόμενο και θα πρέπει, επομένως, να συνδέεται τόσο με τη διδασκαλία της Γενικής Ιστορίας όσο και με την διδακτική προσέγγιση των επιμέρους λογοτεχνικών κειμένων  ώστε να διερευνηθεί η  σχέση του λογοτεχνικού κειμένου με τα ιστορικά, κοινωνικά και πολιτικά του συμφραζόμενα αλλά και να εξασφαλιστεί η  εγκυρότητα της ερμηνείας.

Θα πρέπει να επισημάνουμε ότι καθοριστική για τη διοργάνωση του σεμιναρίου είναι η πολύτιμη συμβολή πανεπιστημιακών δασκάλων εγνωσμένου κύρους, στους οποίους η ΠΕΦ εκφράζει τις θερμές ευχαριστίες της

Τα σεμινάρια – διδακτικά εργαστήρια θα διεξαχθούν από 10 – 26 Σεπτεμβρίου 2026

Α΄ Θεματική

Γενική Θεωρητική Εισαγωγή: Τα λογοτεχνικά ρεύματα ως έκφραση καλλιτεχνικών τάσεων και πεδίο αναφοράς και αντανάκλασης των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών. 

Ποίηση

1. Ο Ελληνικός Ρομαντισμός και η ποίηση του Δ. Σολωμού
2. Η πρωτεϊκή ποιητική φυσιογνωμία του Κωστή Παλαμά.  Σάτιρα και λυρισμός
3. Κ.Π. Καβάφης, «Εγώ είμαι ποιητής ιστορικός».  Ο Συμβολισμός στην ποίηση του Καβάφη
4. Επιβιώσεις του Ρομαντισμού. Ο      Νεοσυμβολισμός και η ποιητική γενιά του 1920
5. Ποίηση και κοινωνική πραγματικότητα: Ο  Κ. Βάρναλης και «Το Φως που καίει»
6. Ο Μοντερνισμός και το «Μυθιστόρημα» του Γ. Σεφέρη 
7. Ο Υπερρεαλισμός και η απήχησή του στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιάννη Ρίτσου
8. Ρομαντικές και μοντερνιστικές απηχήσεις στη  Νεότερη Ελληνική Ποίηση 

Πεζογραφία

1. Ρεαλιστικές απηχήσεις στη νεοελληνική πεζογραφία: από το ηθογραφική πεζογραφία του 19^ου αιώνα στο ρεαλιστικό διήγημα και μυθιστόρημα του 20^ου . 
2. Ο Μοντερνισμός και οι τάσεις του νεότερου ελληνικού μυθιστορήματος 

Β΄ Πρόγραμμα

1. Πέμπτη 10/9 17.00 – 20. 30      Γενική Θεωρητική Εισαγωγή: Τα λογοτεχνικά ρεύματα ως έκφραση καλλιτεχνικών τάσεων και πεδίο αναφοράς και αντανάκλασης των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών.
2. Παρασκευή 11/9 17.00 – 20.30 Ο Ελληνικός Ρομαντισμός και η ποίηση του Δ. Σολωμού, β) Η πρωτεϊκή ποιητική φυσιογνωμία του Κωστή Παλαμά.  Σάτιρα και λυρισμός.
3. Σάββατο 12/9 10.00 – 13.30 α) Κ.Π. Καβάφης, «Εγώ είμαι ποιητής ιστορικός».  Ο Συμβολισμός στην ποίηση του Καβάφη. β) Επιβιώσεις του Ρομαντισμού. Ο  Νεοσυμβολισμός και η ποιητική γενιά του 1920
4. Παρασκευή 18/9 17.00 – 20.30      α) Ποίηση και κοινωνική πραγματικότητα: Ο  Κ. Βάρναλης και το Φως που καίει, β)  Ο Μοντερνισμός και το «Μυθιστόρημα» του Γ. Σεφέρη
5. Σάββατο 19/9 10.00 – 13.30  Ο Υπερρεαλισμός και η απήχησή του στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιάννη Ρίτσου
6. Πέμπτη 24/9 17.00 – 20.30 Ρομαντικές και μοντερνιστικές απηχήσεις στη  Νεότερη και Σύγχρονη Ελληνική Ποίηση 
7.  Παρασκευή 25/9  17.00 – 20.30  Ρεαλιστικές απηχήσεις στη νεοελληνική πεζογραφία: από το ηθογραφικό διήγημα του 19^ου αιώνα στο ρεαλιστικό μυθιστόρημα του 20^ου . 
8. Σάββατο 26/9 10.00 – 13.30      Ο Μοντερνισμός και οι τάσεις του νεότερου ελληνικού μυθιστορήματος

Σύνολο 40 (διδακτικές) ώρες

Γ΄ Οργανωτικό σχήμα του σεμιναρίου

Για κάθε επιμέρους θέμα προηγείται θεωρητική παρουσίαση (περίπου 60΄) και ακολουθεί δίωρο διδακτικό εργαστήριο το οποίο έχει ως στόχο τη διδακτική επεξεργασία και εφαρμογή του θέματος σε επιλεγμένα κείμενα.  Τα ονόματα των συναδέλφων, που θα συντονίσουν τα διδακτικά εργαστήρια, θα ανακοινωθούν πριν την έναρξη του  σεμιναρίου.

Κείμενα και συγγραφείς:  ενδεικτικές προτάσεις για τα διδακτικά εργαστήρια

Ποίηση 

1. Δ. Σολωμός, Ο Λάμπρος
2. Κ. Παλαμάς, Ο Δωδεκάλογος του Γύφτου
3. Κ.Π. Καβάφης, Ιστορικά και ψευδοϊστορικά ποιήματα
4. Κ. Καρυωτάκης, Σάτιρες, Πεζά
5. Κ. Βάρναλης  Το φως που καίει
6. Γ. Σεφέρης, Μυθιστόρημα
7. Οδ. Ελύτης, Άξιον Εστί
8. Γ. Ρίτσος, Το εμβατήριο του ωκεανού
9. Μ. Αναγνωστάκης, Μ. Σαχτούρης, Τ. Πατρίκιος

Πεζογραφία

1. Ι. Κονδυλάκης – Α. Καρκαβίτσας
2. Γ. Βιζυηνός – Α. Παπαδιαμάντης
3. Κ. Θεοτόκης – Δ. Βουτυράς
4. Η. Βενέζης – Στρ. Μυριβήλης 
5. Γ. Θεοτοκάς – Μ. Καραγάτσης
6. Μ. Αξιώτη – Κ. Πολίτης 

Δ΄ Εισηγητές 

1. Γιώργος Ανδρειωμένος, Καθηγητής της Σχολής Ανθρωπιστικών Σπουδών και Πολιτισμικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου

• Η πρωτεϊκή ποιητική φυσιογνωμία του Κωστή Παλαμά.  Σάτιρα και λυρισμός. 
• Ο Υπερρεαλισμός και η απήχησή του στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και του Γιάννη Ρίτσου

2.  Δρ Αγάθη Γεωργιάδου, μέλος του Δ. Σ. της ΠΕΦ

• Κ.Π. Καβάφης, «Εγώ είμαι ποιητής ιστορικός».  Ο Συμβολισμός στην ποίηση του Καβάφη. 
• Επιβιώσεις του Ρομαντισμού.  Νεοσυμβολισμός και η ποιητική γενιά του 1920
• Ρομαντικές και μοντερνιστικές απηχήσεις στη      Νεότερη Ελληνική Ποίηση 

3. Τιτίκα Δημητρούλια, Καθηγήτρια του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ

• Ο Μοντερνισμός και το «Μυθιστόρημα» του Γ. Σεφέρη
• Ο Μοντερνισμός και οι τάσεις του νεότερου ελληνικού μυθιστορήματος

4. Γιώργος Κεντρωτής, Ομότιμος Καθηγητής του Ιονίου Πανεπιστημίου

• Ελληνικός Ρομαντισμός και η ποίηση του Δ. Σολωμού,

5. Δρ Μαρία Πεσκετζή, Πρόεδρος της ΠΕΦ

• Τα λογοτεχνικά ρεύματα ως έκφραση καλλιτεχνικών τάσεων και πεδίο αναφοράς και αντανάκλασης των ιστορικών και κοινωνικών συνθηκών. 
• Ποίηση και κοινωνική πραγματικότητα: Ο  Κ. Βάρναλης και «Το Φως που καίει»

6. Έρη (Ερασμία) Σταυροπούλου, Ομότιμη Καθηγήτρια της Φιλοσοφικής Σχολής του ΕΚΠΑ 

• Ρεαλιστικές απηχήσεις στη νεοελληνική πεζογραφία: από το ηθογραφικό διήγημα του 19^ου αιώνα στο ρεαλιστικό μυθιστόρημα του 20^ου

Ε΄ Σημαντικές πληροφορίες

1.   Απαραίτητη προϋπόθεση οι συμμετέχουσες και οι συμμετέχοντες να είναι μέλη της ΠΕΦ.
2. Οι δηλώσεις συμμετοχής θα πρέπει να γίνουν έως την 20^η Ιουλίου 2026, στο mail της ΠΕΦ:  [email protected]     
3. Θα χορηγηθεί βεβαίωση συμμετοχής σε όσες και όσους παρακολουθήσουν το 80% των συνολικών ωρών (32 ώρες)
4. Ο τόπος διεξαγωγής του σεμιναρίου, το οποίο θα γίνει δια ζώσης, θα γνωστοποιηθεί εγκαίρως