Σε τροχοπέδη για τον συνταξιοδοτικό προγραμματισμό χιλιάδων λειτουργών της πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης εξελίσσεται το τρέχον θεσμικό πλαίσιο που διέπει την αναγνώριση του πλασματικού χρόνου ασφάλισης. Σε μια περίοδο έντονων οικονομικών πιέσεων, χαμηλών μισθολογικών απολαβών και αυξημένης εργασιακής κόπωσης, η κρατική μέριμνα έρχεται αντιμέτωπη με σοβαρές επικρίσεις, καθώς το κόστος για το ίδιο ακριβώς δικαίωμα παρουσιάζει χαοτικές αποκλίσεις μεταξύ εργαζομένων με τα ίδια ακριβώς προσόντα.
Το χρονικό της στρέβλωσης: Το ορόσημο του 2017
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται στην εφαρμογή του νόμου 4387/2016 (νόμος Κατρούγκαλου) και των μετέπειτα τροποποιήσεών του με τον νόμο 4670/2020. Οι εν λόγω νομοθετικές παρεμβάσεις χώρισαν τον κλάδο σε δύο διακριτές κατηγορίες:
- Οι «προνομιούχοι» της πρώτης περιόδου: Όσοι εκπαιδευτικοί μερίμνησαν και κατέθεσαν τη σχετική αίτηση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2016, κλείδωσαν σαφώς ευνοϊκότερους όρους, με χαμηλότερα ποσοστά εισφορών και μια σαφώς πιο ήπια βάση υπολογισμού.
- Η επιβάρυνση της επόμενης μέρας: Για όσους η αίτηση υποβλήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2017 και εντεύθεν, οι οικονομικοί όροι μεταβλήθηκαν δραματικά. Το τίμημα της εξαγοράς εκτοξεύτηκε, καταλήγοντας σε πολλές περιπτώσεις να είναι από τρεις έως τέσσερις φορές υψηλότερο σε σχέση με το παρελθόν.
Αυτό το νομικό υπόβαθρο οδηγεί στο παράδοξο, συνάδελφοι με τα ίδια έτη υπηρεσίας και πανομοιότυπο ασφαλιστικό προφίλ να καλούνται να καταβάλουν εντελώς διαφορετικά ποσά για την ίδια παροχή, ανάλογα αποκλειστικά με τη χρονική συγκυρία της αίτησής τους.
Οι κοινωνικές επιπτώσεις και ο εξαναγκασμός σε παράταση του εργασιακού βίου
Η ανισότητα αυτή δεν περιορίζεται σε λογιστικές διαφορές, αλλά έχει άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα των εκπαιδευτικών. Λόγω των πενιχρών οικονομικών τους δυνατοτήτων, πολλοί ασφαλισμένοι αδυνατούν να ανταποκριθούν στις νέες υπέρογκες χρεώσεις.
Ως εκ τούτου, ανατρέπεται πλήρως ο οικογενειακός τους σχεδιασμός, καθώς εξαναγκάζονται σε βίαιη παράταση της εργασίας τους στις σχολικές αίθουσες. Το σύστημα λειτουργεί ουσιαστικά ως ένας άτυπος οικονομικός «εγκλωβισμός», αφού η έξοδος προς τη συνταξιοδότηση δεν αποτρέπεται λόγω έλλειψης προϋποθέσεων, αλλά λόγω οικονομικής αδυναμίας των ενδιαφερομένων.
Κινητοποιήσεις στην Πάτρα και αίτημα για καθολική ισονομία
Η έντονη δυσαρέσκεια των εκπαιδευτικών έχει αρχίσει να λαμβάνει θεσμική μορφή. Ο Σύλλογος Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Πάτρας πήρε την πρωτοβουλία να αναδείξει το θέμα, ζητώντας με επίσημη παρέμβασή του την άμεση εξίσωση των όρων εξαγοράς για όλο το προσωπικό.
Το συνδικαλιστικό όργανο καλεί τη Διδασκαλική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΔΟΕ) να αναλάβει δυναμικές πρωτοβουλίες και αγωνιστικές διεκδικήσεις, προκειμένου να αρθεί η άνιση μεταχείριση. Η πρόταση που κατατίθεται είναι σαφής: επιστροφή στο ενιαίο και δίκαιο καθεστώς που ίσχυε μέχρι το τέλος του 2016 για όλους, χωρίς διακρίσεις.
Το στοίχημα της Πολιτείας με την κοινωνική δικαιοσύνη
Το ζήτημα ξεφύγει από τα στενά πλαίσια μιας τεχνοκρατικής διαχείρισης και αγγίζει τον πυρήνα της ισονομίας των πολιτών. Η ύπαρξη ενός συστήματος που επιβραβεύει τη χρονική συγκυρία και όχι την προσφερόμενη εργασία θεωρείται βαθιά διαβρωτική για τις εργασιακές σχέσεις. Σε ένα ήδη επιβαρυμένο περιβάλλον από την ακρίβεια, η Πολιτεία καλείται πλέον να παρέμβει νομοθετικά, αναγνωρίζοντας ότι η στήριξη του εκπαιδευτικού συστήματος περνά απαρέγκλιτα μέσα από την εξασφάλιση δίκαιων όρων διαβίωσης και συνταξιοδότησης για τους ανθρώπους που το υπηρετούν.
