Καθώς η κόρη μου πλησιάζει στο τέλος του Δημοτικού, βλέπω γύρω μου τον γνώριμο πλέον «πυρετό». Γονείς να συζητούν με αγωνία, να καταθέτουν αιτήσεις και να τρέχουν σε φροντιστήρια. Η συμμετοχή στις εξετάσεις για τα Πρότυπα Σχολεία αυξάνεται ραγδαία κάθε χρόνο. Μέσα σε αυτή τη φρενίτιδα, πιάνω συχνά τον εαυτό μου να αναρωτιέται: Αξίζει πραγματικά τον κόπο όλη αυτή η διαδικασία;
Η γοητεία της «Αριστείας»
Ακούω συνεχώς για τα οφέλη. Στο Πρότυπο Σχολείο, το παιδί μου θα βρεθεί σε ένα περιβάλλον υψηλού ανταγωνισμού, όπου όλοι οι μαθητές έχουν επιλεγεί μέσω μιας απαιτητικής γραπτής δοκιμασίας. Θα υπάρχουν ίσως καινοτόμα προγράμματα, όμιλοι μετά το τέλος του ωραρίου, και καθηγητές που επιλέγονται με ειδικά κριτήρια. Ως γονιός, η προοπτική ενός εκπαιδευτικού πλαισίου με τέτοια δυναμική και υγιή άμιλλα φαντάζει εξαιρετικά δελεαστική. Ποιος δεν θέλει το καλύτερο για το παιδί του;
Η αθέατη πλευρά και το κόστος
Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει αβίαστο: είναι όλα αυτά μια ουσιαστική διαφορά στο εκπαιδευτικό έργο ή απλώς μια ιδεολογική κατασκευή της εποχής μας; Ψάχνοντας λίγο βαθύτερα, διαπίστωσα ότι το κράτος δεν ξοδεύει ουσιαστικά περισσότερα χρήματα για τα πρότυπα σχολεία σε σχέση με τα συμβατικά. Οι μισθοί των εκπαιδευτικών είναι οι ίδιοι, οι κτιριακές υποδομές και ο υλικοτεχνικός εξοπλισμός συχνά δεν διαφέρουν καθόλου.
«Αν το κόστος λειτουργίας είναι ίδιο, μήπως η μόνη πραγματική διαφορά είναι ο διαχωρισμός των μαθητών; Οι πολύ καλοί με τους πολύ καλούς, και όλοι οι υπόλοιποι στο σχολείο της γειτονιάς; Θέλουμε πράγματι αυτή την κατηγοριοποίηση από τόσο νωρίς;»
Και έπειτα, υπάρχει το τεράστιο ζήτημα της προετοιμασίας. Για να καταφέρει ένα παιδί 11-12 ετών να περάσει αυτές τις εξετάσεις, απαιτείται συχνά σκληρή φροντιστηριακή προετοιμασία. Αυτό συνεπάγεται μια σοβαρή οικονομική αιμορραγία για την οικογένεια, αλλά —το κυριότερο— δυσβάσταχτο άγχος για το ίδιο το παιδί, σε μια ηλικία που θα έπρεπε να παίζει και να ανακαλύπτει τον κόσμο χωρίς το βάρος της απόδειξης της αξίας του μέσω εξετάσεων.
Το σχολείο της γειτονιάς μας
Από την άλλη πλευρά, το συμβατικό σχολείο είναι ένας μικρόκοσμος της πραγματικής κοινωνίας. Στο σχολείο της γειτονιάς, η κόρη μου θα συναναστραφεί με παιδιά από κάθε υπόβαθρο, αντανακλώντας τον πληθυσμό της τοπικής μας περιφέρειας. Το πρόγραμμα σπουδών ακολουθεί και εκεί τις προβλεπόμενες δράσεις του Υπουργείου. Αν και λείπει το «περιτύλιγμα» του αυστηρού ανταγωνισμού, αναρωτιέμαι αν τελικά αυτό το πιο ανθρώπινο, συμπεριληπτικό και λιγότερο πιεστικό περιβάλλον είναι πιο υγιές για την ολόπλευρη ανάπτυξή της.
Αποφάσεις...
Η αλήθεια είναι πως διχάζομαι. Από τη μία θέλω το παιδί μου να προοδεύσει, να έχει ποιοτικά ερεθίσματα και να βρίσκεται ανάμεσα σε ανθρώπους που το εμπνέουν. Από την άλλη, αξίζει να θυσιάσουμε την ηρεμία μας και ένα κομμάτι των παιδικών της χρόνων στον βωμό των εξετάσεων και του ελιτισμού; Η τελική απόφαση δεν είναι εύκολη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι όποια πόρτα κι αν επιλέξουμε να χτυπήσουμε, η αγάπη και η στήριξη από το σπίτι θα είναι αυτές που θα καθορίσουν τελικά την πορεία της.
Παναγιώτης Κουσκουβελάκος
Οικονομολόγος – Κοινωνιολόγος – Εκπαιδευτικός
