Γιώργος Καββαδίας 
Αύριο Δευτέρα 18 Μαΐου ξεκινούν οι προαγωγικές και απολυτήριες εξετάσεις στα Λύκεια. Για τους μαθητές της Α΄ και Β΄ Λυκείου θα διαρκέσουν έως τις 12 Ιουνίου, ενώ για τους μαθητές της Γ΄ Λυκείου θα ολοκληρωθούν στις 25 Μαΐου. Οι Πανελλαδικές Εξετάσεις για τα ΓΕΛ έχουν προγραμματιστεί από τις 29 Μαΐου έως τις 12 Ιουνίου, ενώ για τους αποφοίτους των ΕΠΑΛ από τις 30 Μαΐου έως τις 15 Ιουνίου. Τα Ειδικά Μαθήματα θα εξεταστούν από τις 16 έως τις 25 Ιουνίου.
Παρά τις δηλώσεις της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη, με αφορμή την αυτοχειρία των μαθητριών στην Ηλιούπολη, ότι είναι «υπέρ της κατάργησης των Πανελλαδικών», η βασική κατεύθυνση του Υπουργείου Παιδείας παραμένει η ενίσχυση των εξεταστικών φραγμών. Μια πολιτική που οδηγεί αφενός σε ένα διαρκές «ξεκαθάρισμα» του μαθητικού πληθυσμού και αφετέρου απλώνει τη σκιά των εξετάσεων πάνω σε ολόκληρη την εκπαιδευτική διαδικασία.
Το λεγόμενο «Εθνικό Απολυτήριο», που παρουσιάζεται ως μεταρρύθμιση, στην πραγματικότητα στοχεύει στη θεσμοθέτηση εξετάσεων τύπου Πανελλαδικών σε κάθε τάξη του Λυκείου. Δηλαδή, σε ένα καθεστώς «τριπλών Πανελλαδικών», όπου οι μαθητές θα ζουν μέσα σε μια μόνιμη εξεταστική πίεση.
Μια ακόμη φουρνιά μαθητών και μαθητριών προσέρχεται στις εξετάσεις υπό το καθεστώς της εξεταστικής λαιμητόμου της Τράπεζας Θεμάτων — ή καλύτερα της «Τράπεζας Θ(υ)μάτων».
Η Τράπεζα Θεμάτων δεν επιδέχεται «διορθώσεις» και εξωραϊσμούς. Κατασκευάστηκε για να λειτουργεί ως μηχανισμός αποκλεισμού των πιο αδύναμων μαθητών· εκείνων που αδυνατούν να αντεπεξέλθουν στον εξοντωτικό εξεταστικό μαραθώνιο και στο τεράστιο οικονομικό κόστος που συνεπάγεται για τις οικογένειές τους.
Κατασκευάστηκε για να εντατικοποιήσει τη μάθηση, να τη γδύσει από κάθε χαρά, δημιουργικότητα και ουσιαστικό περιεχόμενο για μαθητές και εκπαιδευτικούς, μετατρέποντάς τη σε μια στείρα και απωθητική διαδικασία. Μια ακόμη πόρτα που κλείνει.
Οι εξετάσεις δεν είναι ουδέτερες
Δεκάδες έρευνες και μελέτες έχουν δείξει ότι η σχολική επίδοση συνδέεται άμεσα με την κοινωνική προέλευση των μαθητών. Η παλιά αντίληψη που απέδιδε τη σχολική επιτυχία αποκλειστικά στις «έμφυτες ικανότητες» και τη σχολική αποτυχία στην έλλειψή τους έχει καταρρεύσει εδώ και δεκαετίες.
Η κοινωνική ανισότητα διαπερνά το σχολείο. Η σχολική επιτυχία ή αποτυχία δεν μπορεί να γίνει κατανοητή έξω από το κοινωνικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ζουν οι μαθητές.
Το σχολείο, αντιμετωπίζοντας όλους τους μαθητές ως τυπικά ίσους, ενώ στην πραγματικότητα ξεκινούν από εντελώς άνισες αφετηρίες, αναπαράγει και νομιμοποιεί τις κοινωνικές ανισότητες.
Ευνοεί εκείνους που διαθέτουν ήδη μορφωτικό και πολιτισμικό κεφάλαιο από το οικογενειακό τους περιβάλλον και σπρώχνει στο περιθώριο τα παιδιά των λαϊκών στρωμάτων, που κουβαλούν από την πρώτη στιγμή τις κοινωνικές και μορφωτικές ελλείψεις που παράγει η ίδια η ταξική κοινωνία.
Οι μαθητές που γεμίζουν τις λίστες των απορριφθέντων και των ανεξεταστέων προέρχονται, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, από οικογένειες φτωχές και μορφωτικά αποκλεισμένες.
Έτσι, οι εξετάσεις δεν λειτουργούν απλώς ως «έλεγχος γνώσεων». Αποτελούν μηχανισμό κοινωνικής επιλογής και αναπαραγωγής των ταξικών ανισοτήτων.
Τίποτα δεν είναι πιο άνισο από ένα σχολείο «ίσο» για παιδιά άνισα.
Το σχολείο στα μέτρα του φροντιστηρίου
Η Τράπεζα Θεμάτων, μέσα από το είδος και την «ποιότητα» των ερωτήσεων, επηρεάζει βαθιά τη μαθησιακή διαδικασία.
Υποβαθμίζει το «πώς» και το «γιατί», περιορίζει την κριτική σκέψη και προωθεί την αποστήθιση, τις έτοιμες φόρμες απάντησης και τη μηχανική εκπαίδευση. Οι ερωτήσεις πολλαπλής επιλογής και η τυποποίηση της γνώσης ενισχύουν αυτήν ακριβώς την κατεύθυνση.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η φροντιστηριακή λογική αποκτά κυρίαρχο ρόλο μέσα στο ίδιο το σχολείο. Η εκπαιδευτική διαδικασία μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε τεχνική εκγύμναση για εξετάσεις.
«Καλό» Λύκειο αναγορεύεται πλέον εκείνο που μιμείται καλύτερα το φροντιστήριο: αυτό που καλουπώνει μαθητές, μεταφέρει αποσπασματικές πληροφορίες και παράγει εξεταστικά αποτελέσματα.
Η ουσιαστική γνώση, η δημιουργική αφομοίωση της ύλης και η κριτική σκέψη υποχωρούν μπροστά στην πίεση της βαθμοθηρίας.
Αξιολόγηση μέσω των επιδόσεων
Με την Τράπεζα Θεμάτων και το «Εθνικό Απολυτήριο», το Υπουργείο Παιδείας επιχειρεί σταδιακά να συνδέσει την αξιολόγηση εκπαιδευτικών και σχολικών μονάδων με τις επιδόσεις των μαθητών.
Η πολιτική ηγεσία γνωρίζει πολύ καλά ότι οι σχολικές επιδόσεις επηρεάζονται καθοριστικά από κοινωνικούς και ταξικούς παράγοντες. Ωστόσο, η στόχευση είναι αλλού: στη μεταφορά της ευθύνης στον εκπαιδευτικό.
Καλλιεργείται συστηματικά η αντίληψη ότι για κάθε «καλό» ή «κακό» που συμβαίνει στο σχολείο υπεύθυνος είναι ο δάσκαλος.
Έτσι, ο εκπαιδευτικός μετατρέπεται εύκολα σε αποδιοπομπαίο τράγο για τη σχολική αποτυχία, τις κοινωνικές ανισότητες και τη συνολική κρίση της εκπαίδευσης.
Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η επιβολή αυταρχικών μορφών αξιολόγησης, εντατικοποίησης της εργασίας και αυστηρότερου διοικητικού ελέγχου.
Το σχολείο, όμως, δεν μπορεί να λειτουργεί ως εξεταστική μηχανή αποκλεισμού.
Η μόρφωση είναι κοινωνικό δικαίωμα — όχι προνόμιο για λίγους.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
ΑΣΕΠ: Προ των πυλών τρεις νέοι διαγωνισμοί με 5.200 θέσεις
Νέο market pass για 40 ευρώ κάθε μήνα χωρίς αίτηση
Προκηρύξεις εκπαιδευτικών 2026: Πώς θα δεις πρώτος τους πίνακες μέσω google
