Οι συζητήσεις για τον εξορθολογισμό του ακαδημαϊκού χάρτη στην Ελλάδα θα επανέλθουν αργά ή γρήγορα. Η δημογραφική συρρίκνωση, οι οικονομικοί περιορισμοί και η ανάγκη για ισχυρά πανεπιστημιακά ιδρύματα καθιστούν αναπόφευκτη μια νέα φάση αναδιάρθρωσης της ανώτατης εκπαίδευσης. Σε αυτό το περιβάλλον το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν θα υπάρξουν αλλαγές. Είναι ποια ιδρύματα θα έχουν σαφή ταυτότητα και στρατηγική ώστε να διαδραματίσουν πρωταγωνιστικό ρόλο.
Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας βρίσκεται ακριβώς μπροστά σε αυτό το σταυροδρόμι. Ιστορικά το ίδρυμα απέκτησε μια ισχυρή φυσιογνωμία στον χώρο των οικονομικών και κοινωνικών επιστημών. Αυτή η ταυτότητα του επέτρεψε να δημιουργήσει ένα διακριτό ακαδημαϊκό αποτύπωμα δίπλα σε πολύ μεγαλύτερα πανεπιστήμια. Σήμερα όμως το διεθνές πανεπιστημιακό περιβάλλον έχει αλλάξει. Η οικονομία, η τεχνολογία και η διακυβέρνηση διαμορφώνουν νέα πεδία γνώσης και νέες απαιτήσεις.
Ένα πανεπιστήμιο δεν μπορεί να παραμένει στατικό όταν ο κόσμος γύρω του μεταβάλλεται με τόσο γρήγορους ρυθμούς. Η αναφορά σε έναν στρατηγικό σχεδιασμό που απλώς «παρακολουθεί τις εξελίξεις» δεν αρκεί. Χρειάζονται συγκεκριμένες επιλογές. Χρειάζονται νέα γνωστικά αντικείμενα, νέα τμήματα και νέα προγράμματα σπουδών που να συνδέουν τις οικονομικές επιστήμες με την τεχνολογία, την ανάλυση δεδομένων, τη χρηματοοικονομική τεχνολογία, την κυβερνοασφάλεια και τη δημόσια πολιτική.
Ταυτόχρονα υπάρχει ένα δεύτερο ζήτημα που δεν μπορεί να αγνοείται. Οι υποδομές. Τα μεγάλα πανεπιστήμια του κόσμου αλλά και της Ελλάδας αναπτύσσονται σε οργανωμένα campus που επιτρέπουν τη δημιουργία ερευνητικών οικοσυστημάτων, συνεργασιών με επιχειρήσεις και σύγχρονων εκπαιδευτικών εγκαταστάσεων. Η ιδέα ότι ένα πανεπιστήμιο μπορεί να αναπτύσσεται επ’ άπειρον μέσα σε έναν περιορισμένο αστικό χώρο δεν ανταποκρίνεται πλέον στην πραγματικότητα της σύγχρονης ανώτατης εκπαίδευσης.
Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας έχει μπροστά του μια επιλογή στρατηγικού χαρακτήρα. Να περιοριστεί στη διαχείριση της καθημερινότητας μέσα στα υπάρχοντα όρια ή να σχεδιάσει την επόμενη φάση της εξέλιξής του με νέους χώρους, νέες σχολές και νέα επιστημονικά πεδία. Η επιλογή αυτή δεν αφορά μόνο το ίδιο το ίδρυμα. Αφορά τη θέση της Θεσσαλονίκης στον ακαδημαϊκό και αναπτυξιακό χάρτη της χώρας.
Όταν η συζήτηση για την αναδιάρθρωση των πανεπιστημίων επιστρέψει, εκείνα τα ιδρύματα που θα έχουν καθαρή ταυτότητα, ισχυρά γνωστικά πεδία και σαφή αναπτυξιακή στρατηγική θα είναι αυτά που θα καθορίσουν το μέλλον τους. Τα υπόλοιπα θα βρεθούν απλώς να προσαρμόζονται σε αποφάσεις που θα έχουν ληφθεί αλλού.
Το Πανεπιστήμιο Μακεδονίας έχει την ιστορία, το ανθρώπινο δυναμικό και τη γνώση για να διαμορφώσει το δικό του μέλλον. Το ερώτημα είναι αν θα επιλέξει να το σχεδιάσει έγκαιρα ή αν θα το βρει μπροστά του όταν οι εξελίξεις το καταστήσουν αναπόφευκτο.
Αχιλλέας Ζαπράνης
Καθηγητής Χρηματοοικονομικής & Νευρωνικών Συστημάτων
Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
«Κλείσε το WiFi τώρα»: Γιατί οι ειδικοί απαγορεύουν να το έχεις ανοιχτό εκτός σπιτιού
Έκτακτο επίδομα 200 ευρώ για το Πάσχα – Μέχρι πότε οι αιτήσεις
