Το ΠΑΣΟΚ, με δική του πρωτοβουλία τον Ιούνιο του 2025, έθεσε θεσμικά στην Επιτροπή Μορφωτικών Υποθέσεων την ανάγκη ενός εθνικού, ανοιχτού και αξιόπιστου διαλόγου.
Η σύμφωνη γνώμη των κομμάτων της αντιπολίτευσης οδήγησε τότε, παρά την αρχική επιφύλαξη της κυβέρνησης, στην επίσημη απόφαση της Επιτροπής για την έναρξη του διαλόγου. Ενός διαλόγου που αφέθηκε από την κυβέρνηση αρχικά στην θερινή ραστώνη και στην συνέχεια σε χειμερία νάρκη.
Μήνες μετά η κυβέρνηση, σπεύδει να πλασαριστεί ως επισπεύδουσα στην καθυστερημένη έναρξη ενός διαλόγου που εξακολουθεί να είναι απολύτως αναγκαίος, αλλά κινδυνεύει να ναρκοθετηθεί από τους επικοινωνιακούς χειρισμούς και τους προεκλογικούς σχεδιασμούς της.
Το ελληνικό Λύκειο βρίσκεται εδώ και χρόνια σε κρίση ταυτότητας.
Στην πράξη, έχει μετατραπεί σε έναν ενδιάμεσο σταθμό εξετάσεων, απογυμνωμένο από τον μορφωτικό και παιδαγωγικό του ρόλο. Οι μαθητές δεν μαθαίνουν για να κατανοήσουν τον κόσμο, αλλά για να ξεπεράσουν έναν ακόμη εξεταστικό φραγμό. Και το σχολείο, αντί να λειτουργεί ως χώρος γνώσης και χειραφέτησης, λειτουργεί ως μηχανισμός προετοιμασίας για εξετάσεις, ως προγυμναστικό στάδιο για την εισαγωγή στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις χώρες με τη μεγαλύτερη ιδιωτική δαπάνη των νοικοκυριών για φροντιστηριακή υποστήριξη στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Πρόκειται για μια ιδιότυπη «παράλληλη εκπαίδευση», κοινωνικά άδικη και παιδαγωγικά προβληματική, που έχει μετατραπεί σε δομικό στοιχείο του συστήματος πρόσβασης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Σε αυτό το περιβάλλον, η συζήτηση για το Εθνικό Απολυτήριο δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως τεχνική άσκηση. Δεν είναι ζήτημα συντελεστών βαρύτητας, αλγορίθμων ή τρόπων βαθμολόγησης. Όποιος περιορίζει τη συζήτηση εκεί, απλώς μετακινεί το πρόβλημα χωρίς να το λύνει.
Διεθνώς, όπου έχουν επιχειρηθεί αλλαγές στο σύστημα απολυτηρίου και πρόσβασης στα πανεπιστήμια, αυτές συνοδεύτηκαν από βαθιές τομές και ουσιαστική ενίσχυση της αυτονομίας και της χρηματοδότησης των σχολείων. Κοινός παρονομαστής: ισχυρό δημόσιο σχολείο.
Γι’ αυτό και εμείς προσεγγίζουμε τον διάλογο με σαφείς πολιτικές θέσεις:
Πρώτον, το Λύκειο πρέπει να επιστρέψει στον μορφωτικό του ρόλο. Να αποκτήσει παιδαγωγική αυτοτέλεια, πρόγραμμα που καλλιεργεί κριτική σκέψη, δημιουργικότητα, δημοκρατική συνείδηση. Το Εθνικό Απολυτήριο οφείλει να υπηρετεί αυτόν τον στόχο, όχι να τον ακυρώνει.
Δεύτερον η πρόσβαση στην τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν μπορεί να κρίνεται από μία στιγμή, σε μια ολιγόωρη εξεταστική περίοδο. Η εκπαιδευτική πορεία δεν είναι στιγμιότυπο, είναι διαδρομή. Ένα σύστημα που συμπυκνώνει την προσπάθεια ετών σε λίγες εξετάσεις δεν αξιολογεί· αποκλείει.
Τρίτον, δεν μπορεί να υπάρξει σοβαρή μεταρρύθμιση χωρίς να αντιμετωπιστεί η κοινωνική διάσταση του προβλήματος. Το σημερινό σύστημα εντείνει τις ανισότητες, ευνοεί όσους έχουν οικονομικούς πόρους και μετατρέπει τη μόρφωση από κοινωνικό δικαίωμα σε ατομική οικονομική δοκιμασία. Αυτό δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε βιώσιμο.
Όλα τα παραπάνω προϋποθέτουν κάτι που η κυβέρνηση αποφεύγει συστηματικά να συζητήσει: γενναία και σταθερή χρηματοδότηση της δημόσιας εκπαίδευσης, στήριξη του εκπαιδευτικού έργου, σύγχρονες υποδομές, εργαστήρια, βιβλιοθήκες, ανθρώπινο δυναμικό. Χωρίς αυτά, κάθε αλλαγή στο απολυτήριο θα είναι απλώς μια αλλαγή βιτρίνας.
Τέλος, υπάρχει και το ζήτημα της αξιοπιστίας. Η θέσπιση του Εθνικού Απολυτηρίου βρίσκεται στα κυβερνητικά προγράμματα εδώ και επτά χρόνια. Επαναλαμβάνεται στις δηλώσεις, αλλά δεν υλοποιείται. Η έναρξη ενός ακόμη διαλόγου, χωρίς σαφές πλαίσιο και θεσμικές εγγυήσεις, γεννά εύλογες αμφιβολίες.
Ο 9μηνος προγραμματισμός της κυβέρνησης για την ολοκλήρωση του διαλόγου για το εθνικό απολυτήριο, συμπίπτει χρονικά με την καρδιά της προεκλογικής περιόδου, πράγμα που εύλογα δημιουργεί ερωτήματα σχετικά με τις ειλικρινείς προθέσεις της: Επιδιώκει άραγε εθνικό ή «προεκλογικό» απολυτήριο;
Εμείς, ωστόσο, δεν θα απέχουμε. Θα συμμετάσχουμε ενεργά, καταθέτοντας συγκεκριμένες προτάσεις και πολιτικές επιλογές. Όχι για να νομιμοποιήσουμε έναν προσχηματικό διάλογο, αλλά για να διεκδικήσουμε ένα Λύκειο που μορφώνει, δεν εξοντώνει· που ενώνει, δεν αποκλείει.
Γιατί το Εθνικό Απολυτήριο δεν είναι απλώς εκπαιδευτική μεταρρύθμιση. Είναι ένα σύγχρονο κοινωνικό συμβόλαιο για τη νέα γενιά.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750 ευρώ για εργαζόμενους ιδιωτικού: Ξεκινούν 10/3 οι αιτήσεις
