Λεωνίδας Βουρλιώτης Σε αχαρτογράφητα αλλά συναρπαστικά νερά εισέρχεται η ελληνική εκπαίδευση, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) ετοιμάζεται να περάσει το κατώφλι της σχολικής αίθουσας.
Έναν μόλις μήνα πριν από την επίσημη έναρξη της πιλοτικής εφαρμογής, το τοπίο ξεκαθαρίζει για το πώς η Generative AI θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο που οι μαθητές μαθαίνουν και οι εκπαιδευτικοί διδάσκουν.
Το εγχείρημα, που αποτελεί σύμπραξη της ελληνικής πολιτείας, του Ιδρύματος Ωνάση και του παγκόσμιου κολοσσού OpenAI, μπαίνει στην τελική του ευθεία. Μετά την ολοκλήρωση της επιμόρφωσης των καθηγητών, από τον Μάρτιο του 2026, το πρόγραμμα θα εφαρμοστεί σε 20 δημόσια Λύκεια (Πρότυπα, Πειραματικά και Ωνάσεια), μοιράζοντας 5.000 άδειες σε μαθητές και 500 σε εκπαιδευτικούς για την πλατφόρμα ChatGPT Edu.
Ο αλγόριθμος ως «φίλτρο» και όχι ως έτοιμη λύση
Η φιλοσοφία του προγράμματος δεν είναι η τυφλή υιοθέτηση της τεχνολογίας, αλλά ο προσδιορισμός των ορίων της. Ο Πρόδρομος Τσιαβός, Διευθυντής Ψηφιακής Ανάπτυξης του Ιδρύματος Ωνάση, δίνει το στίγμα:
«Οι ψηφιακές αριθμομηχανές υπάρχουν από τη δεκαετία του ’80, αλλά ακόμη μαθαίνουμε να κάνουμε πολλαπλασιασμό και διαίρεση με το χέρι. Με αντίστοιχο τρόπο οφείλουμε να αντιμετωπίσουμε και το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ). Μπορεί να ακούγεται λίγο αντιφατικό, αλλά το βασικό αποτέλεσμα του προγράμματος Τεχνητή Νοημοσύνη στα Σχολεία είναι να προσδιορίσουμε τα σημεία της εκπαιδευτικής διαδικασίας στα οποία δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται η ΤΝ».
Σύμφωνα με τον κ. Τσιαβό, το πρόγραμμα αναζητά «πρωτοπόρους» και όχι απλούς δοκιμαστές, ενώ η συμμετοχή των εκπαιδευτικών αγγίζει το εντυπωσιακό 80%, δείγμα της ανάγκης τους να «θωρακιστούν» απέναντι στην πραγματικότητα της χρήσης του ChatGPT από τους ίδιους τους μαθητές.
Η πρόκληση για τον εκπαιδευτικό: Από την παράδοση στην αξιολόγηση
Για τους μάχιμους εκπαιδευτικούς, η ΤΝ φέρνει έναν πιο απαιτητικό ρόλο. Η Ειρήνη Ζυγούρη, καθηγήτρια Πληροφορικής στη Θεσσαλονίκη, επισημαίνει τη σημασία της κριτικής στάσης:
«Αυτό που θεωρώ πιο σημαντικό είναι η επιμονή στην κριτική στάση απέναντι στην τεχνολογία και την καλλιέργεια κουλτούρας ασφαλούς πειραματισμού μέσα στην πλατφόρμα ChatGPT Edu, στον χώρο εργασίας κάθε σχολικής μονάδας.
Η επιμόρφωση ανέδειξε ότι η ΤΝ μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας αλλαγής όχι μόνο στην οργάνωση του μαθήματος αλλά και στον τρόπο που νοηματοδοτούμε τη μάθηση και την αξιολόγηση».
Ωστόσο, η ίδια εκφράζει και προβληματισμούς: «Με προβληματίζει το ενδεχόμενο οι μαθητές να εκτεθούν σε περιεχόμενο που δεν έχει ελεγχθεί επαρκώς ή να καλλιεργηθεί η εντύπωση ότι “αφού το λέει η ΤΝ, είναι σωστό”».
Από την πλευρά της, η Μάρθα Κατσαρού, καθηγήτρια Βιολογίας στον Κολωνό, βλέπει την ΤΝ ως εργαλείο εξοικονόμησης χρόνου και ενίσχυσης της διερεύνησης:
«Στη δική μας περίπτωση η ΤΝ μπορεί να γίνει βοηθητική, διότι έχουμε τη δυνατότητα να κρίνουμε ακόμη και τις απαντήσεις της. Δεν θα τη χρησιμοποιούμε αμιγώς στην τάξη, αλλά ως ενίσχυση στη διερεύνηση, στον έλεγχο πηγών και τον αναστοχασμό.
Έχει συμβεί να εντοπίζω εργασίες μαθητών που έχουν παραχθεί μέσω του ChatGPT. Σε αυτή την ηλικία τα παιδιά δεν έχουν την ωριμότητα του λόγου που διαθέτει αυτό το εργαλείο. Το σχολείο οφείλει να μεταδώσει στα παιδιά τρόπους ελέγχου, βελτίωσης και υπεύθυνης αξιοποίησης της τεχνολογίας».
Οι «κόκκινες γραμμές» και η ψυχοκοινωνική στήριξη
Η πολιτεία ετοιμάζει ήδη το κανονιστικό πλαίσιο, καθώς η εισαγωγή της τεχνητής νοημοσύνης δεν αφορά μόνο τεχνικές δεξιότητες. Ο κ. Τσιαβός υπογραμμίζει την ανάγκη για διαφάνεια και ψυχοκοινωνική υποστήριξη, ώστε να μην επαναληφθούν τα λάθη των κοινωνικών δικτύων:
«Παιδαγωγικά, κατ’ ελάχιστον, θα πρέπει να ορίζεται το πότε, πώς και πού χρησιμοποιείται παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη. Δεν θα πρέπει να χρησιμοποιείται υλικό τρίτων για την παραγωγή αποτελεσμάτων και η ίδια η χρήση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης πρέπει να είναι σαφής και διαφανής όταν γίνεται τόσο από τον διδάσκοντα όσο και από τον μαθητή. Τουλάχιστον στην πρώτη φάση εφαρμογής της ΤΝ η χρήση της για οποιαδήποτε μορφή αξιολόγησης θα πρέπει να αποφεύγεται κι αυτό να αποτελεί “κόκκινη γραμμή”».
Στόχος είναι η ΤΝ να μην γίνει μια «συντόμευση» που υπονομεύει τη σκέψη, αλλά ένα μέσο που θα αναδείξει τη διαδικασία της μάθησης και όχι μόνο το τελικό αποτέλεσμα.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Voucher 750€: Βγήκε το Μητρώο Ωφελουμένων - Μάθετε αν είστε μέσα και ξεκινήστε
Αλλαγή νόμου: ΝΕΑ εξ αποστάσεως Πιστοποίηση Η/Υ για Προσλήψεις Εκπαιδευτικών
