Κοκκινάκη Υπατία 
Το διδαγμένο κείμενο από τα Ηθικά Νικομάχεια (Β 1) αποτελεί έναν από τους πιο κομβικούς πυρήνες της αριστοτελικής ηθικής φιλοσοφίας.
Ο Αριστοτέλης δεν εξετάζει εδώ τι είναι η αρετή ως θεωρητική έννοια, αλλά πώς αυτή διαμορφώνεται στην πράξη.
Η επιλογή του συγκεκριμένου αποσπάσματος στα φετινά θέματα των Αρχαίων Ελληνικών μεταφέρει το ενδιαφέρον από τη θεωρητική γνώση στην καθημερινή συμπεριφορά, αναδεικνύοντας την άποψη ότι ο χαρακτήρας του ανθρώπου είναι αποτέλεσμα διαρκούς άσκησης και επανάληψης.
Δεν είναι τυχαίο ότι το κείμενο ξεκινά με την αναφορά στους νομοθέτες και στην ευθύνη της πολιτείας. Ο Αριστοτέλης συνδέει άμεσα την ατομική αρετή με την κοινωνική και πολιτική οργάνωση, υποστηρίζοντας ότι η εκπαίδευση των πολιτών αποτελεί βασικό μέλημα κάθε ευνομούμενης πολιτείας. Με αυτόν τον τρόπο, το απόσπασμα αποκτά διαχρονικό χαρακτήρα, καθώς αγγίζει ζητήματα παιδείας, κοινωνικοποίησης και δημόσιας ευθύνης που παραμένουν επίκαιρα.
Παράλληλα, μέσω των παραδειγμάτων του κιθαριστή και του οικοδόμου, ο φιλόσοφος προσεγγίζει την ηθική με έναν εξαιρετικά πρακτικό τρόπο. Η αρετή παρουσιάζεται ως δεξιότητα που καλλιεργείται, γεγονός που καθιστά το κείμενο ιδιαίτερα προσιτό στους μαθητές και επιτρέπει τη σύνδεσή του με σύγχρονες αντιλήψεις για τη μάθηση και την προσωπική ανάπτυξη.
Το μήνυμα της αγωγής και του εθισμού
Κεντρικός άξονας του αποσπάσματος είναι η δύναμη του εθισμού. Η περίφημη κατακλείδα «οὐ μικρὸν... μᾶλλον δὲ τὸ πᾶν» συμπυκνώνει την πεποίθηση του Αριστοτέλη ότι η διαπαιδαγώγηση από νεαρή ηλικία καθορίζει σχεδόν ολοκληρωτικά τον χαρακτήρα του ανθρώπου.
Ο «εθισμός» στο συγκεκριμένο αριστοτελικό απόσπασμα δεν εννοείται με τη σημερινή, αρνητική σημασία, αλλά με την αρχαία έννοια της συνήθειας που διαμορφώνει τον χαρακτήρα.
Ο Αριστοτέλης τον στηρίζει σε τρεις βασικούς άξονες που εμφανίζονται ρητά στο απόσπασμα:
1. Από τη νομοθεσία και την πολιτεία
Ο εθισμός προκύπτει πρώτα από την ίδια την πόλη:
- «οἱ γὰρ νομοθέται τοὺς πολίτας ἐθίζοντες ποιοῦσιν ἀγαθούς»
Δηλαδή, οι νομοθέτες εκπαιδεύουν και συνηθίζουν τους πολίτες σε συγκεκριμένες πράξεις, ώστε να γίνουν ενάρετοι. Άρα ο εθισμός είναι προϊόν της οργανωμένης αγωγής μέσα στην κοινωνία.
Η επιλογή αυτού του χωρίου σε μια περίοδο όπου η συζήτηση γύρω από την εκπαίδευση, τις αξίες και τη διαμόρφωση της προσωπικότητας των νέων βρίσκεται συχνά στο επίκεντρο του δημόσιου διαλόγου αποκτά ιδιαίτερο συμβολισμό. Το κείμενο υπενθυμίζει ότι οι κοινωνίες διαμορφώνουν τους πολίτες τους μέσα από θεσμούς, πρότυπα και καθημερινές πρακτικές.
Δείτε εδώ αναλυτικά τα θέματα των Αρχαίων Ελληνικών
Η σύνδεση με το παράλληλο κείμενο
Ιδιαίτερα εύστοχη μπορεί να χαρακτηριστεί και η επιλογή του παράλληλου κειμένου του Μιχάλη Σταθόπουλου. Αν και χωρίζονται από περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια, τα δύο κείμενα συνομιλούν ουσιαστικά μεταξύ τους.
Ο Αριστοτέλης εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο ο άνθρωπος γίνεται δίκαιος μέσα από την επανάληψη δίκαιων πράξεων. Ο Σταθόπουλος μεταφέρει αυτή τη συζήτηση στη σύγχρονη κοινωνία, προβάλλοντας τη δικαιοσύνη ως κοινωνική ευαισθησία, αλληλεγγύη και κατανόηση του άλλου.
Έτσι, το παράλληλο κείμενο δεν επιλέχθηκε απλώς επειδή περιέχει τη λέξη «δικαιοσύνη», αλλά επειδή αναδεικνύει τη μετάβαση από την αρχαιοελληνική ηθική σκέψη στη σύγχρονη κοινωνική και πολιτική πραγματικότητα. Ουσιαστικά δείχνει ότι η αριστοτελική αντίληψη περί αρετής εξακολουθεί να επηρεάζει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε σήμερα τις ανθρώπινες σχέσεις και τη λειτουργία της κοινωνίας.
Η επιλογή του αδίδακτου κειμένου
Το αδίδακτο κείμενο (άγνωστο) από τον Λυσία κινείται σε εντελώς διαφορετικό πεδίο, αυτό της αττικής ρητορείας και του δικανικού λόγου. Ωστόσο, και εδώ συναντάμε μια κοινή θεματική: τη σχέση του ατόμου με τον νόμο και την κοινωνία.
Ο κατηγορούμενος επιχειρεί να αποδείξει την αθωότητά του απέναντι σε μια σοβαρή κατηγορία που αφορά την προστασία ενός ιερού δημόσιου αγαθού. Το κείμενο αναδεικνύει την αξία της νομιμότητας, της δημόσιας λογοδοσίας και του σεβασμού προς τους θεσμούς της πόλης.
Με αυτή την επιλογή οι εξεταστές πέτυχαν να φέρουν σε διάλογο τρεις διαφορετικές όψεις της αρχαίας ελληνικής σκέψης: την ηθική φιλοσοφία του Αριστοτέλη, τη σύγχρονη προβληματική γύρω από τη δικαιοσύνη και τη δικανική ρητορική του Λυσία. Κοινός παρονομαστής είναι η ευθύνη του πολίτη απέναντι στην κοινωνία και η σημασία των πράξεων στη διαμόρφωση τόσο του χαρακτήρα όσο και της δημόσιας εικόνας του ανθρώπου.
Συνολική αποτίμηση
Η φετινή επιλογή κειμένων δείχνει μια σαφή προτίμηση σε ζητήματα ηθικής αγωγής, κοινωνικής ευθύνης, δικαιοσύνης και πολιτειακής συνείδησης.
Δεν περιορίστηκε σε μια στενά φιλολογική προσέγγιση, αλλά επέλεξε κείμενα που επιτρέπουν στους υποψηφίους να αντιληφθούν τη διαχρονικότητα της αρχαίας ελληνικής σκέψης και τη σύνδεσή της με σύγχρονους κοινωνικούς προβληματισμούς.
Πρόκειται, επομένως, για μια επιλογή με έντονο παιδευτικό και ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα, η οποία αναδεικνύει την αξία των Αρχαίων Ελληνικών όχι μόνο ως γνωστικού αντικειμένου, αλλά και ως πεδίου προβληματισμού για τον άνθρωπο, την κοινωνία και τη δημοκρατία.
Όλες οι σημαντικές ειδήσεις
«Θα το πληρώσετε ακριβά»: Σοβαρές καταγγελίες κατά προϊσταμένης νηπιαγωγείου
Fuel Pass: Πότε λήγει η προθεσμία – Πόσα χρήματα δικαιούστε
Πανελλήνιες 2026: Θέματα, Λύσεις, Αποτελέσματα και Bάσεις στο google
