Συντάξεις: «Παράθυρο» για 5 πλασματικά έτη – Ποιοι κερδίζουν 960 ευρώ κάθε χρόνο

Μια νέα ρύθμιση για τις επικουρικές συντάξεις αναμένεται να πάρει τον δρόμο προς τη Βουλή στις αρχές Σεπτεμβρίου, μέσω της οποίας αλλάζουν τα δεδομένα για χιλιάδες ασφαλισμένους που βρίσκονται κοντά στη συμπλήρωση της απαιτούμενης 15ετίας.

Η προωθούμενη παρέμβαση προβλέπει τη δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικού χρόνου, ώστε ασφαλισμένοι που έχουν συγκεντρώσει 10, 11 ή 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης να μπορούν να καλύψουν τον χρόνο που τους λείπει και να θεμελιώσουν δικαίωμα στην επικουρική παροχή.

Με βάση τον σχεδιασμό που εξετάζεται, η αναγνώριση περίπου 3 έως 5 πλασματικών ετών θα μπορούσε να αφορά τουλάχιστον 250.000 εργαζόμενους, με σημαντικό ποσοστό να προέρχεται από την κατηγορία των ελεύθερων επαγγελματιών.

Πρόκειται για ασφαλισμένους οι οποίοι, παρά το γεγονός ότι έχουν καταβάλει εισφορές για σημαντικό χρονικό διάστημα, δεν καταφέρνουν να συμπληρώσουν το απαιτούμενο όριο των 15 ετών και ως εκ τούτου σήμερα δεν μπορούν να λάβουν επικουρική σύνταξη.

Εφόσον τελικά υιοθετηθεί το συγκεκριμένο μοντέλο, οι ασφαλισμένοι θα μπορούν να εξαγοράσουν τον χρόνο που τους λείπει και να αποκτήσουν πρόσβαση σε μια παροχή για την οποία έχουν ήδη καταβάλει εισφορές επί σειρά ετών.

Η πρόταση για αναγνώριση περίπου 3 έως 5 πλασματικών ετών στην επικουρική ασφάλιση έχει τεθεί από το 2025 και μέχρι σήμερα παραμένει σε στάδιο επεξεργασίας.

Οι 4.500 ημέρες που απαιτούνται για την επικουρική σύνταξη

Το βασικό όριο που θα πρέπει να καλυφθεί είναι η 15ετής επικουρική ασφάλιση, δηλαδή οι 4.500 ημέρες ασφάλισης.

Μετά τις αλλαγές που έγιναν με στόχο την ενιαία αντιμετώπιση των ασφαλισμένων, η συμπλήρωση της συγκεκριμένης χρονικής προϋπόθεσης αποτελεί το κρίσιμο σημείο για τη θεμελίωση δικαιώματος στην επικουρική σύνταξη.

Η σχετική ρύθμιση του ν. 5078/2023 ενοποίησε τις προϋποθέσεις που ισχύουν για ασφαλισμένους του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, ενώ παράλληλα προβλέπει τη δυνατότητα συνυπολογισμού χρόνου διαδοχικής επικουρικής ασφάλισης.

Ωστόσο, το πρόβλημα εξακολουθεί να υπάρχει για όσους δεν έχουν στην πράξη συμπληρώσει 15 χρόνια επικουρικής ασφάλισης.

Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα ασφαλισμένου με 12 χρόνια επικουρικής ασφάλισης. Παρότι μπορεί να έχει καταβάλει σημαντικά ποσά σε εισφορές, σήμερα δεν μπορεί να λάβει επικουρική σύνταξη, καθώς του λείπουν τρία χρόνια για να συμπληρώσει το απαιτούμενο όριο.

Μέχρι σήμερα δεν υπάρχει γενική δυνατότητα εξαγοράς 3 έως 5 πλασματικών ετών στην επικουρική ασφάλιση αποκλειστικά για τη συμπλήρωση της 15ετίας.

Η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει συγκεκριμένες κατηγορίες πλασματικών χρόνων, όμως το πλαίσιο που εφαρμόζεται στην κύρια σύνταξη δεν μεταφέρεται αυτομάτως και στην επικουρική.

Διαφορετικοί κανόνες για κύρια και επικουρική

Ο e-ΕΦΚΑ εφαρμόζει διαφορετικό πλαίσιο όσον αφορά την αναγνώριση χρόνων και τις προϋποθέσεις συνταξιοδότησης. Ως εκ τούτου, η νέα παρέμβαση που εξετάζεται αφορά ειδικά τη θεμελίωση δικαιώματος στην επικουρική σύνταξη και δεν θα πρέπει να συγχέεται με τις υφιστάμενες διαδικασίες αναγνώρισης πλασματικών ετών για την κύρια σύνταξη.

Η διάκριση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία. Στην κύρια σύνταξη, ο e-ΕΦΚΑ προβλέπει αρκετές κατηγορίες πλασματικών χρόνων, μεταξύ άλλων για στρατιωτική υπηρεσία, σπουδές, γονική άδεια, κενά ασφάλισης και άλλες περιπτώσεις, ανάλογα με την ασφαλιστική κατάσταση κάθε ενδιαφερόμενου.

Το γεγονός, όμως, ότι ένας ασφαλισμένος μπορεί να αναγνωρίσει έναν συγκεκριμένο χρόνο για την κύρια σύνταξή του δεν σημαίνει ότι ο ίδιος χρόνος υπολογίζεται αυτομάτως και στην επικουρική.

Ακριβώς αυτό το κενό επιχειρεί να καλύψει η νέα ρύθμιση που βρίσκεται στο τραπέζι, με τη δημιουργία ενός περισσότερο ενιαίου και λειτουργικού πλαισίου.

Στόχος είναι να μην αποκλείονται από την επικουρική σύνταξη ασφαλισμένοι που έχουν διανύσει μακρά ασφαλιστική πορεία και έχουν καταβάλει εισφορές, μόνο και μόνο επειδή τους λείπουν λίγα χρόνια για να συμπληρώσουν τον απαιτούμενο χρόνο επικουρικής ασφάλισης.

Ποιοι ασφαλισμένοι βρίσκονται στο επίκεντρο

Η συγκεκριμένη παρέμβαση αφορά ιδιαίτερα ασφαλισμένους με διακεκομμένη ασφαλιστική διαδρομή.

Στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται εργαζόμενοι που άλλαξαν δραστηριότητα κατά τη διάρκεια του επαγγελματικού τους βίου, ασφαλισμένοι που πέρασαν από περιόδους απασχόλησης χωρίς επικουρική κάλυψη, εκπαιδευτικοί που υπάγονταν σε διαφορετικά καθεστώτα εργασίας, αλλά και εργαζόμενοι με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται ασφαλισμένοι που εργάστηκαν για κάποια χρόνια σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στη συνέχεια επέστρεψαν στην Ελλάδα, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν κενά ή διαφορετικές περιόδους επικουρικής ασφάλισης κατά τη διάρκεια του ασφαλιστικού τους βίου.

Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν επίσης όσοι έχουν διαδοχική ασφάλιση σε διαφορετικούς ασφαλιστικούς φορείς.

Η ενοποίηση των προϋποθέσεων και η δυνατότητα συνυπολογισμού χρόνου από διαφορετικά Ταμεία έχουν ήδη περιορίσει σημαντικά τα προβλήματα που υπήρχαν στο παρελθόν.

Παρά τις αλλαγές αυτές, εξακολουθούν να υπάρχουν ασφαλισμένοι οι οποίοι, ακόμη και μετά τον συνυπολογισμό των χρόνων τους, παραμένουν κάτω από το όριο των 4.500 ημερών ασφάλισης και συνεπώς δεν μπορούν να θεμελιώσουν δικαίωμα στην επικουρική σύνταξη.

Στο επίκεντρο το κόστος της εξαγοράς

Ένα από τα βασικά ζητήματα που θα πρέπει να αποσαφηνιστούν, εφόσον προχωρήσει η ρύθμιση, είναι το κόστος αναγνώρισης του πλασματικού χρόνου.

Το ποσό αναμένεται να συνδέεται με την εισφορά επικουρικής ασφάλισης, η οποία ανέρχεται συνολικά σε 6% των αποδοχών, με το 3% να καταβάλλεται από τον εργαζόμενο και το υπόλοιπο 3% από τον εργοδότη.

Με βάση το σενάριο που εξετάζεται, για ασφαλισμένο με μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ, η εισφορά θα αντιστοιχούσε σε 90 ευρώ για κάθε μήνα αναγνώρισης.

Έτσι, για εξαγορά τριών ετών, δηλαδή 36 μηνών, το συνολικό ποσό θα έφτανε τα 3.240 ευρώ.

Ο συγκεκριμένος υπολογισμός είναι, ωστόσο, ενδεικτικός και βασίζεται στο υπό εξέταση μοντέλο. Δεν αποτελεί οριστικό ποσό που ισχύει σήμερα, καθώς οι τελικοί όροι θα εξαρτηθούν από το περιεχόμενο της νομοθετικής ρύθμισης, εφόσον αυτή κατατεθεί και ψηφιστεί.

Στο τελικό πλαίσιο θα πρέπει να καθοριστούν με σαφήνεια το ύψος του κόστους εξαγοράς, ο τρόπος καταβολής του ποσού, το ανώτατο όριο των ετών που θα μπορούν να αναγνωριστούν, αλλά και οι ακριβείς κατηγορίες πλασματικού χρόνου που θα μπορούν να αξιοποιήσουν οι ασφαλισμένοι.

Οι σχετικές λεπτομέρειες αναμένεται να αποσαφηνιστούν μέσα από τη νομοθετική παρέμβαση και τις οδηγίες που θα εκδοθούν στη συνέχεια από τον e-ΕΦΚΑ, καθώς από αυτές θα εξαρτηθεί ποιοι ασφαλισμένοι θα μπορούν τελικά να αξιοποιήσουν τη νέα δυνατότητα και με ποιους όρους.