Με ένα επίσημο δείπνο υψηλού συμβολισμού στον Λευκό Οίκο ολοκληρώθηκε η πιο εντυπωσιακή ημέρα της επίσκεψης του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επιστρατεύει όλο το τελετουργικό μιας κρατικής επίσκεψης για να υποδεχθεί τον ηγέτη της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.
Πίσω όμως από τις στρατιωτικές τιμές, το επίσημο δείπνο και τις θερμές δημόσιες δηλώσεις των δύο προέδρων, οι βασικές διαφορές μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας παρέμειναν σε μεγάλο βαθμό ανοιχτές.
Το εμπόριο, η τεχνητή νοημοσύνη, η Ταϊβάν και ο πόλεμος στο Ιράν βρέθηκαν στο επίκεντρο των συνομιλιών, χωρίς να ανακοινωθεί κάποια μεγάλη συμφωνία που να αλλάζει ουσιαστικά τις σχέσεις των δύο χωρών. Reuters και Associated Press περιέγραψαν τη συνάντηση ως ιδιαίτερα ισχυρή σε συμβολισμό, αλλά περιορισμένη ως προς τα απτά αποτελέσματα.
Οι ισχυροί της τεχνολογίας στο ίδιο τραπέζι
Στο επίσημο δείπνο βρέθηκαν κορυφαία στελέχη της αμερικανικής επιχειρηματικής και τεχνολογικής σκηνής, γεγονός που αποτύπωσε και τη βαρύτητα που έχουν αποκτήσει η τεχνολογία και ειδικά η τεχνητή νοημοσύνη στον ανταγωνισμό Ουάσινγκτον–Πεκίνου.
Μεταξύ των προσκεκλημένων ήταν στελέχη εταιρειών όπως Apple, Nvidia, OpenAI και Tesla, ενώ στο δείπνο είχαν προσκληθεί και σημαντικοί εκπρόσωποι του χρηματοπιστωτικού τομέα.
Ο Λευκός Οίκος είχε οργανώσει το δείπνο στην East Room, με μενού που επιχειρούσε να συνδυάσει αμερικανικά προϊόντα με διακριτικές κινεζικές επιρροές.
Τραμπ: «Κάναμε μεγάλη πρόοδο»
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχείρησε να παρουσιάσει τη συνάντηση με θετικό πρόσημο, μιλώντας για σημαντική πρόοδο στις συνομιλίες με τον Κινέζο πρόεδρο.
Η εικόνα της επίσκεψης είχε σχεδιαστεί εξαρχής ώστε να υπογραμμίσει τη βαρύτητά της: επίσημη τελετή υποδοχής, στρατιωτικά αγήματα και πτήση ενός βομβαρδιστικού B-2 και τεσσάρων F-22 πάνω από τον Λευκό Οίκο περιλαμβάνονταν στο πρόγραμμα της κρατικής επίσκεψης.
Ο Σι Τζινπίνγκ κράτησε περισσότερο θεσμικό τόνο, δίνοντας έμφαση στην ανάγκη ειρηνικής συνύπαρξης και διαχείρισης των διαφορών ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις.
Το βασικό μήνυμα και των δύο πλευρών ήταν ότι, παρά τον βαθύ ανταγωνισμό, δεν επιθυμούν η σχέση ΗΠΑ–Κίνας να διολισθήσει σε ανεξέλεγκτη αντιπαράθεση.
Μικρή ανάσα στο εμπόριο
Το πιο χειροπιαστό αποτέλεσμα της επίσκεψης ήταν η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας μεταξύ των δύο χωρών.
Η Ουάσινγκτον και το Πεκίνο συμφώνησαν να παρατείνουν την ισχύ της έως τον Ιανουάριο, δίνοντας περισσότερο χρόνο στις δύο πλευρές για να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις γύρω από δασμούς, τεχνολογικούς περιορισμούς, σπάνιες γαίες και εμπορικές συναλλαγές.
Δεν πρόκειται όμως για συνολική εμπορική συμφωνία.
Πολλά από τα ζητήματα που είχαν συμφωνηθεί ή συζητηθεί σε προηγούμενες επαφές εξακολουθούν να βρίσκονται σε εκκρεμότητα, ενώ ο στρατηγικός ανταγωνισμός μεταξύ των δύο οικονομιών παραμένει έντονος.
Η Ταϊβάν παραμένει η μεγάλη κόκκινη γραμμή
Ένα από τα πιο δύσκολα θέματα στις σχέσεις ΗΠΑ–Κίνας παραμένει η Ταϊβάν.
Το Πεκίνο θεωρεί το αυτοδιοικούμενο νησί τμήμα της κινεζικής επικράτειας και αντιτίθεται σε κάθε κίνηση που θα μπορούσε να ερμηνευθεί ως υποστήριξη της ανεξαρτησίας του.
Η Ταϊβάν εξακολουθεί να αποτελεί ένα από τα ζητήματα με τη μεγαλύτερη δυνατότητα πρόκλησης σοβαρής κρίσης μεταξύ των δύο χωρών, ενώ οι συνομιλίες Τραμπ–Σι δεν έφεραν κάποια μεταβολή στις θεμελιώδεις θέσεις των δύο πλευρών.
Η νέα μάχη για την τεχνητή νοημοσύνη
Η τεχνητή νοημοσύνη εξελίσσεται παράλληλα σε ένα από τα βασικότερα μέτωπα του σινοαμερικανικού ανταγωνισμού.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να διατηρήσουν την τεχνολογική τους υπεροχή και έχουν επιβάλει περιορισμούς στην πρόσβαση της Κίνας σε προηγμένα τσιπ και τεχνολογίες, ενώ το Πεκίνο επενδύει τεράστιους πόρους στην ανάπτυξη δικών του μοντέλων και υποδομών.
Οι δύο χώρες επιδιώκουν ταυτόχρονα να αποφύγουν μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση στον συγκεκριμένο τομέα, καθώς η AI έχει πλέον άμεση σχέση όχι μόνο με την οικονομία αλλά και με την εθνική ασφάλεια.
Και το Ιράν στο τραπέζι
Σημαντικό σημείο διαφοροποίησης παραμένει επίσης το Ιράν.
Η Ουάσινγκτον επιδιώκει μεγαλύτερη κινεζική πίεση προς την Τεχεράνη, ενώ το Πεκίνο διατηρεί στενούς οικονομικούς δεσμούς με το Ιράν.
Το συγκεκριμένο ζήτημα συζητήθηκε στο ευρύτερο πλαίσιο των γεωπολιτικών διαφορών των δύο δυνάμεων, χωρίς να καταγραφεί κάποια εμφανής σύγκλιση.
Διαδηλώσεις έξω από τον Λευκό Οίκο
Την ώρα που οι δύο ηγέτες αντάλλασσαν χειραψίες και παρακάθονταν στο επίσημο δείπνο, έξω από τον Λευκό Οίκο πραγματοποιήθηκαν συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας κατά της επίσκεψης Σι.
Διαδηλωτές έθεσαν μεταξύ άλλων ζητήματα που αφορούν το Χονγκ Κονγκ και την πολιτική του Πεκίνου, επιχειρώντας να υπενθυμίσουν ότι πίσω από τη διπλωματική εικόνα παραμένουν ανοιχτές σοβαρές πολιτικές και ανθρωπιστικές διαφωνίες.
Πολύ τελετουργικό, λίγες μεγάλες συμφωνίες
Η επίσκεψη του Σι στην Ουάσινγκτον φαίνεται τελικά να πέτυχε πρωτίστως έναν πιο περιορισμένο στόχο: να δείξει ότι ΗΠΑ και Κίνα μπορούν ακόμη να συνομιλούν στο υψηλότερο επίπεδο και να συγκρατούν την ένταση χωρίς να έχουν λύσει τις βασικές τους διαφορές.
Η παράταση της εμπορικής εκεχειρίας αποτελεί ένα απτό αποτέλεσμα, αλλά δεν μεταβάλλει το συνολικό τοπίο.
Ταϊβάν, εμπόριο, προηγμένοι ημιαγωγοί, τεχνητή νοημοσύνη, γεωπολιτική επιρροή και Ιράν εξακολουθούν να χωρίζουν τις δύο πλευρές.
Έτσι, πίσω από τα δείπνα, τις τιμητικές τελετές και τις δημόσιες φιλοφρονήσεις, η σχέση Ουάσινγκτον–Πεκίνου παραμένει αυτό που ήταν και πριν από την επίσκεψη: μια σχέση βαθύτατου στρατηγικού ανταγωνισμού, στην οποία και οι δύο πλευρές επιχειρούν ταυτόχρονα να αποτρέψουν μια ανοιχτή σύγκρουση.
