Σε νέα φάση περνούν οι σχέσεις Ηνωμένων Πολιτειών, Δανίας και Γροιλανδίας, μετά την επίτευξη συμφωνίας που αναμένεται να διευρύνει σημαντικά τον αμερικανικό στρατιωτικό ρόλο στο στρατηγικής σημασίας νησί της Αρκτικής.
Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ουάσινγκτον, Κοπεγχάγη και Νουούκ κατέληξαν σε συμφωνία για την ασφάλεια της Γροιλανδίας, την οποία ο ίδιος περιέγραψε με ιδιαίτερα ευρείς όρους, κάνοντας λόγο για μόνιμη δυνατότητα των ΗΠΑ να λαμβάνουν τα μέτρα που θεωρούν απαραίτητα για την άμυνα της περιοχής.
Από την πλευρά τους, η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επιβεβαίωσαν ότι υπάρχει συμφωνία επί της αρχής και ότι η υπογραφή της αναμένεται την επόμενη εβδομάδα στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Για να τεθεί σε ισχύ θα πρέπει στη συνέχεια να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
Τραμπ: Μεγαλύτερη στρατιωτική παρουσία στο νησί
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Αμερικανός πρόεδρος παρουσίασε τη συμφωνία ως σημαντική επιτυχία για την ασφάλεια των ΗΠΑ και προανήγγειλε ουσιαστική ενίσχυση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στη Γροιλανδία.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η Ουάσινγκτον θα μπορεί να αναπτύξει πρόσθετες στρατιωτικές δυνατότητες και υποδομές σε σημεία του νησιού, σε συνεργασία με τις αρχές της Γροιλανδίας.
Ο Τραμπ υποστήριξε ακόμη ότι η συμφωνία δεν έχει χρονικό όριο και διασφαλίζει μακροπρόθεσμα τη δυνατότητα των ΗΠΑ να προστατεύουν τόσο τη Γροιλανδία όσο και την αμερικανική εθνική ασφάλεια.
«Μπλόκο» σε στρατιωτική παρουσία αντιπάλων των ΗΠΑ
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συμφωνίας αφορά την παρουσία τρίτων χωρών στην περιοχή.
Σύμφωνα με όσα έχουν γίνει γνωστά, προβλέπονται περιορισμοί στην εγκατάσταση στρατιωτικών υποδομών αλλά και σε επενδύσεις ευαίσθητου χαρακτήρα από χώρες εκτός του δυτικού συστήματος ασφαλείας, με το ενδιαφέρον να στρέφεται κυρίως στη Ρωσία και την Κίνα.
Το Reuters αναφέρει ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ διευρυμένα δικαιώματα πρόσβασης, στρατιωτικής παρουσίας και υπερπτήσεων, ενισχύοντας τον ρόλο τους στην άμυνα της Γροιλανδίας και της ευρύτερης Αρκτικής.
Τι λένε Δανία και Γροιλανδία
Η επίσημη διατύπωση της Κοπεγχάγης είναι αισθητά πιο προσεκτική από εκείνη του Ντόναλντ Τραμπ.
Η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν χαρακτήρισε θετική την προοπτική της συμφωνίας, επισημαίνοντας ότι ενισχύει την κοινή ασφάλεια στην Αρκτική και στον Βόρειο Ατλαντικό και, κατ' επέκταση, το ΝΑΤΟ και την Ευρώπη.
Παράλληλα, όμως, υπογράμμισε ότι η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του Βασιλείου της Δανίας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση.
Ανάλογη ήταν η τοποθέτηση του πρωθυπουργού της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, ο οποίος δήλωσε ότι η συμφωνία ενισχύει την ασφάλεια της Γροιλανδίας, της Δανίας, των ΗΠΑ και συνολικά της δυτικής συμμαχίας, ενώ αναγνωρίζει τα συμφέροντα και τον ρόλο της Γροιλανδίας στις διεθνείς σχέσεις.
Η Γροιλανδία παραμένει υπό δανική κυριαρχία
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η νέα συμφωνία δεν προβλέπει μεταβίβαση της κυριαρχίας της Γροιλανδίας στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το Associated Press αναφέρει ότι το νησί παραμένει στο Βασίλειο της Δανίας, ενώ η συμφωνία διευρύνει τον αμερικανικό στρατιωτικό ρόλο και τα δικαιώματα ασφαλείας στην περιοχή.
Η διάκριση έχει σημασία, ιδιαίτερα μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ τα προηγούμενα χρόνια ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να αποκτήσουν τη Γροιλανδία.
Η Κοπεγχάγη και το Νουούκ είχαν απορρίψει κατηγορηματικά οποιοδήποτε τέτοιο ενδεχόμενο, υπογραμμίζοντας ότι το μέλλον της Γροιλανδίας μπορεί να αποφασιστεί μόνο από τους ίδιους τους Γροιλανδούς και τη Δανία.
Γιατί η Γροιλανδία έχει τόσο μεγάλη στρατηγική σημασία
Το τεράστιο νησί βρίσκεται σε κομβική θέση μεταξύ Βόρειας Αμερικής, Ευρώπης και Αρκτικής και αποτελεί εδώ και δεκαετίες κρίσιμο σημείο για την αμερικανική και νατοϊκή άμυνα.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη στρατιωτική παρουσία στο Pituffik Space Base, ενώ η συνεργασία με τη Δανία στην περιοχή βασίζεται σε συμφωνία άμυνας που χρονολογείται από το 1951.
Η σημασία της περιοχής έχει αυξηθεί ακόμη περισσότερο τα τελευταία χρόνια, καθώς το λιώσιμο των πάγων δημιουργεί νέες δυνατότητες θαλάσσιων μεταφορών, ενώ ταυτόχρονα εντείνεται ο ανταγωνισμός για πρώτες ύλες, στρατιωτική παρουσία και επιρροή στην Αρκτική.
Η Ρωσία διαθέτει εκτεταμένη στρατιωτική υποδομή στην περιοχή, ενώ η αυξανόμενη κινεζική δραστηριότητα και το ενδιαφέρον για επενδύσεις στην Αρκτική έχουν προκαλέσει προβληματισμό τόσο στις ΗΠΑ όσο και σε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν επίσης υπογραμμίσει τις τελευταίες ημέρες ότι η ασφάλεια της Αρκτικής πρέπει να αντιμετωπίζεται συλλογικά στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και με σεβασμό στην κυριαρχία των κρατών.
Από την «αγορά της Γροιλανδίας» στη συμφωνία ασφαλείας
Η εξέλιξη σηματοδοτεί ουσιαστική αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η μακροχρόνια αντιπαράθεση γύρω από το νησί.
Ο Τραμπ είχε επανειλημμένα υποστηρίξει ότι η Γροιλανδία είναι απαραίτητη για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ και είχε επαναφέρει την ιδέα αμερικανικού ελέγχου του νησιού, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις στη Δανία και στη Γροιλανδία.
Η νέα συμφωνία μεταφέρει πλέον το βάρος από το ιδιοκτησιακό καθεστώς στην άμυνα και τη στρατηγική παρουσία.
Για την Ουάσινγκτον σημαίνει μεγαλύτερη επιχειρησιακή δυνατότητα σε μια από τις κρισιμότερες περιοχές του βόρειου ημισφαιρίου. Για τη Δανία και τη Γροιλανδία, τουλάχιστον σύμφωνα με τις επίσημες τοποθετήσεις τους, η συμφωνία επιδιώκει να ενισχύσει την κοινή άμυνα χωρίς να αλλάξει το καθεστώς κυριαρχίας και χωρίς να αφαιρεί από τον λαό της Γροιλανδίας το δικαίωμα να αποφασίσει ο ίδιος για το μέλλον του.
Οι πλήρεις όροι, πάντως, θα αποκτήσουν μεγαλύτερη σαφήνεια όταν το κείμενο υπογραφεί επισήμως και ακολουθήσουν οι απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
