Πριν αναλάβει τα νέα του καθήκοντα, ο Μπέρναμ είχε τοποθετηθεί επανειλημμένα και με ιδιαίτερα ξεκάθαρο τρόπο υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα. Τώρα, όμως, επιλέγει να κρατήσει αποστάσεις, παραπέμποντας το ζήτημα στο ίδιο το Βρετανικό Μουσείο.
Σε συνέντευξή του στους Financial Times αυτή την εβδομάδα, ο Βρετανός πρωθυπουργός δήλωσε χαρακτηριστικά: «Τελικά, είναι ένα ζήτημα για το Βρετανικό Μουσείο, έτσι δεν είναι;»
Και κάπως έτσι, η θέση που κάποτε ήταν «ναι, να επιστραφούν» μετατρέπεται σε… «ας το λύσει το μουσείο».
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι, από νομικής πλευράς, εκεί βρίσκεται το ζήτημα, ενώ τάχθηκε υπέρ της αξιοποίησης της βρετανικής πολιτιστικής διπλωματίας.
Από το «να τα επιστρέψουμε» στο «δεν είναι δικό μου θέμα»
Η σημερινή τοποθέτηση του Μπέρναμ έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς απέχει αρκετά από όσα έλεγε μόλις λίγα χρόνια πριν.
Τον Φεβρουάριο του 2023, όταν ήταν δήμαρχος της ευρύτερης περιοχής του Μάντσεστερ, είχε ερωτηθεί εάν ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, θα έπρεπε να επιστρέψει τα Γλυπτά του Παρθενώνα. Η απάντησή του τότε δεν άφηνε ιδιαίτερα περιθώρια παρερμηνείας:
«Ναι, ο Τζορτζ Όσμπορν θα πρέπει να επιστρέψει τα Γλυπτά του Έλγιν».
Λίγο αργότερα, μάλιστα, είχε γράψει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης:
«Να τα επιστρέψουμε, χωρίς όρους».
Δεν επρόκειτο, επομένως, για μια αόριστη ή διπλωματική τοποθέτηση. Ο Μπέρναμ είχε πάρει σαφή θέση υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα.
Σήμερα, ωστόσο, η εικόνα είναι διαφορετική.
Η πρωθυπουργική καρέκλα αλλάζει και… απόψεις;
Η αλλαγή δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε στο ίδιο το Βρετανικό Μουσείο. Βρετανός αξιωματούχος του μουσείου σχολίασε σχετικά με τη μεταστροφή του Μπέρναμ ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε όσα μπορεί να λέει κάποιος ως βουλευτής και σε όσα επιλέγει να λέει όταν γίνεται πρωθυπουργός.
Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, φαίνεται πως το ζήτημα των Γλυπτών δεν πρόκειται να αποτελέσει θέμα για το οποίο ο Μπέρναμ θα επιλέξει να «δαπανήσει πολιτικό κεφάλαιο». Με άλλα λόγια, η θέση μπορεί να μην άλλαξε μόνο στα λόγια. Άλλαξε και η προτεραιότητα.
Τι απαντά το Βρετανικό Μουσείο
Το Βρετανικό Μουσείο, από την πλευρά του, υποστηρίζει ότι οι συζητήσεις με την Ελλάδα για μια πιθανή «Συνεργασία για τον Παρθενώνα» συνεχίζονται και είναι εποικοδομητικές.
Στο τραπέζι βρίσκεται εδώ και καιρό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας δανεισμού, βάσει της οποίας τμήματα της ζωφόρου θα μπορούσαν να μεταφερθούν στο Μουσείο της Ακρόπολης στην Αθήνα, ενώ ελληνικές αρχαιότητες θα ταξίδευαν προς το Λονδίνο.
Ο Τζορτζ Όσμπορν, πρώην υπουργός Οικονομικών των Συντηρητικών και σημερινός πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, έχει διερευνήσει την προοπτική μιας τέτοιας συμφωνίας με την ελληνική κυβέρνηση. Από το μουσείο, πάντως, επιμένουν ότι πρόκειται για μια υπόθεση που πρέπει να γίνει σωστά και όχι βιαστικά.
Τα Γλυπτά ξανά στο επίκεντρο
Το ζήτημα αναμένεται να επανέλθει δυναμικά στη δημοσιότητα τις επόμενες ημέρες, καθώς στις αρχές Σεπτεμβρίου εγκαινιάζεται στο Βρετανικό Μουσείο μεγάλη έκθεση για την Ταπισερί της Μπαγιέ. Στα εγκαίνια αναμένεται να βρεθούν μεταξύ άλλων ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, ο βασιλιάς Κάρολος και ο Άντι Μπέρναμ.
Η έκθεση αναμένεται να παρουσιαστεί ως παράδειγμα διεθνούς πολιτιστικής συνεργασίας, γεγονός που αναπόφευκτα επαναφέρει το ερώτημα: θα μπορούσε μια αντίστοιχη λογική πολιτιστικής ανταλλαγής να ανοίξει τελικά τον δρόμο και για μια συμφωνία γύρω από τα Γλυπτά του Παρθενώνα;
Τα Γλυπτά, ηλικίας περίπου 2.500 ετών, φιλοτεχνήθηκαν για την Ακρόπολη και μεταφέρθηκαν στη Βρετανία στις αρχές του 19ου αιώνα από τον λόρδο Έλγιν. Το Βρετανικό Μουσείο τα απέκτησε το 1816.
Οι Βρετανοί τι λένε;
Και ενώ η πολιτική στάση του Μπέρναμ μετακινείται, η βρετανική κοινή γνώμη φαίνεται να κοιτάζει προς την άλλη κατεύθυνση. Σύμφωνα με έρευνα της JL Partners που πραγματοποιήθηκε για το Parthenon Project, το 56% των Βρετανών δήλωσε ότι θα ψήφιζε υπέρ της επιστροφής των Γλυπτών στην Ελλάδα, ενώ μόλις 22% θα επέλεγε την παραμονή τους στη Βρετανία.
Ο λόρδος Εντ Βέιζι, πρώην υπουργός Πολιτισμού των Συντηρητικών και πρόεδρος του Parthenon Project, χαρακτήρισε απογοητευτική την αλλαγή στάσης του Μπέρναμ.
Ο ίδιος υπενθύμισε ότι ο σημερινός πρωθυπουργός, όταν ήταν βουλευτής και δήμαρχος, είχε μιλήσει ξεκάθαρα για τα οφέλη που θα είχε για τη Βρετανία η επιστροφή των Γλυπτών.
Και πλέον το ερώτημα δεν είναι μόνο αν θα επιστρέψουν τα Γλυπτά στην Αθήνα. Είναι και τι ακριβώς θα υποστηρίξει ο Βρετανός πρωθυπουργός όταν έρθει η ώρα να πάρει θέση.
