Ένα από τα πιο συγκλονιστικά αρχαιολογικά ευρήματα των τελευταίων ετών έρχεται από την αρχαία Έφεσο της σημερινής Τουρκίας. Δύο νεογέννητα βρέφη, που πιστεύεται ότι ήταν δίδυμα, βρέθηκαν θαμμένα μαζί μέσα σε έναν παλιό υπόγειο αγωγό αποχέτευσης, σε απόσταση αναπνοής από τον εμβληματικό Ναό της Αρτέμιδος, ένα από τα Επτά Θαύματα του Αρχαίου Κόσμου.
Η ανακάλυψη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Childhood in the Past, δεν προκαλεί μόνο συγκίνηση, αλλά δίνει στους επιστήμονες πολύτιμες πληροφορίες για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι της εποχής αντιμετώπιζαν τον θάνατο των νεογέννητων.
Τα δύο βρέφη εντοπίστηκαν μέσα σε έναν υπόγειο αγωγό που κάποτε εξυπηρετούσε τις δημόσιες τουαλέτες ενός ρωμαϊκού Ωδείου. Το κτίριο είχε ανεγερθεί τον 1ο αιώνα μ.Χ. ως χώρος μουσικών παραστάσεων και δημόσιων συγκεντρώσεων, όμως μετά από μεγάλη πυρκαγιά εγκαταλείφθηκε και σταδιακά μετατράπηκε σε χώρο απόρριψης υλικών. Αρκετούς αιώνες αργότερα, γύρω στον 8ο ή 9ο αιώνα μ.Χ., ο ίδιος υπόγειος χώρος χρησιμοποιήθηκε για την ταφή των δύο νεογέννητων. Αυτό που εντυπωσίασε τους αρχαιολόγους ήταν ότι τα βρέφη δεν είχαν πεταχτεί πρόχειρα εκεί. Αντίθετα, είχαν τοποθετηθεί προσεκτικά το ένα δίπλα στο άλλο, τυλιγμένα σε υφασμάτινα σάβανα, γεγονός που δείχνει πως κάποιος τα αποχαιρέτησε με φροντίδα και σεβασμό.
Ήταν δίδυμα που δεν πρόλαβαν να ζήσουν
Οι αναλύσεις έδειξαν ότι πιθανότατα επρόκειτο για πρόωρα δίδυμα, τα οποία γεννήθηκαν περίπου έξι εβδομάδες πριν από το φυσιολογικό. Οι ειδικοί δεν μπορούν να γνωρίζουν αν γεννήθηκαν νεκρά ή αν έζησαν μόνο για λίγες στιγμές μετά τον τοκετό.
Η υψηλή βρεφική θνησιμότητα εκείνης της περιόδου ήταν συνηθισμένο φαινόμενο, ωστόσο οι συγκεκριμένες ταφές ξεχωρίζουν λόγω της ιδιαίτερης φροντίδας που φαίνεται να δόθηκε στα παιδιά.Το μεγαλύτερο επιστημονικό ενδιαφέρον προκάλεσε το γεγονός ότι το ένα από τα δύο βρέφη έφερε μια εξαιρετικά σπάνια ανατομική ανωμαλία: μια μικροσκοπική αυχενική πλευρά, μήκους μόλις πέντε χιλιοστών.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι τέτοιου είδους ανωμαλίες συνδέονται συχνά με σοβαρές διαταραχές στην ανάπτυξη του εμβρύου, πρόωρο τοκετό ή θνησιγένεια. Μάλιστα, πρόκειται μόλις για τη δεύτερη φορά που ένα τέτοιο εύρημα καταγράφεται σε αρχαιολογικό σκελετικό υλικό παγκοσμίως.
Γιατί πιστεύουν ότι θεωρήθηκαν «κακός οιωνός»
Οι ερευνητές δεν μπορούν να γνωρίζουν με βεβαιότητα πώς αντιμετώπισε η κοινωνία της εποχής τη γέννηση των διδύμων. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι σε αρκετούς αρχαίους πολιτισμούς οι πολύδυμες γεννήσεις θεωρούνταν σε ορισμένες περιπτώσεις ασυνήθιστες ή ακόμη και δυσοίωνες, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονταν από πρόωρο θάνατο ή εμφανείς συγγενείς ανωμαλίες.
Παρά ταύτα, ο τρόπος ταφής δείχνει πως τα παιδιά δεν εγκαταλείφθηκαν. Αντίθετα, ο προσανατολισμός του τάφου από ανατολή προς δύση ακολουθεί τα χριστιανικά ταφικά έθιμα της εποχής, γεγονός που υποδηλώνει ότι έτυχαν θρησκευτικής μεταχείρισης, όπως και οι υπόλοιποι νεκροί.
Πέρα από τη συγκίνηση που προκαλεί, η ανακάλυψη δίνει στους αρχαιολόγους μια σπάνια εικόνα της καθημερινής ζωής και των αντιλήψεων στη μεσαιωνική Έφεσο. Μέσα από τα οστά δύο βρεφών, οι επιστήμονες επιχειρούν να κατανοήσουν πώς οι άνθρωποι βίωναν την απώλεια ενός παιδιού, ποιες θρησκευτικές πεποιθήσεις επηρέαζαν τις ταφικές πρακτικές και πώς η ιατρική, η κοινωνία και οι δεισιδαιμονίες συνυπήρχαν πριν από περισσότερα από χίλια χρόνια. Το συγκεκριμένο εύρημα υπενθυμίζει ότι ακόμη και οι πιο μικροί και σιωπηλοί τάφοι μπορούν να αφηγηθούν ιστορίες που έμειναν θαμμένες επί αιώνες.
