Για αιώνες το πρόσωπό της θεωρήθηκε το απόλυτο σύμβολο της αναγεννησιακής ομορφιάς. Η Σιμονέτα Βεσπούτσι, η γυναίκα που ενέπνευσε τον Σάντρο Μποτιτσέλι να δημιουργήσει αριστουργήματα όπως η «Γέννηση της Αφροδίτης» και η «Άνοιξη», κρύβει πίσω από το αγγελικό της βλέμμα μια ιστορία γεμάτη μυστήριο και τραγωδία.
Η νεαρή Φλωρεντινή ευγενής, που θεωρούνταν η ωραιότερη γυναίκα της πόλης τον 15ο αιώνα, πέθανε μόλις στα 23 της χρόνια. Για μεγάλο διάστημα η επικρατούσα άποψη ήταν ότι η αιτία του θανάτου της ήταν η φυματίωση. Ωστόσο, νέα επιστημονική έρευνα έρχεται να δώσει μια διαφορετική εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι η Βεσπούτσι πιθανότατα έπασχε από όγκο στην υπόφυση του εγκεφάλου.
Η διάγνωση μέσα από τους πίνακες του Μποτιτσέλι
Ερευνητές χρησιμοποίησαν σύγχρονες τεχνολογίες τεχνητής νοημοσύνης και ανέλυσαν πέντε γνωστά πορτρέτα της Σιμονέτα Βεσπούτσι. Τα αποτελέσματα έδειξαν ενδείξεις που παραπέμπουν σε αδένωμα της υπόφυσης, έναν συνήθως καλοήθη όγκο που βρίσκεται στη βάση του εγκεφάλου.
Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι ο όγκος αυτός μπορεί να εξηγεί ορισμένα χαρακτηριστικά που εμφανίζονται στις απεικονίσεις της. Το ελαφρώς ασύμμετρο βλέμμα της Αφροδίτης, που για αιώνες θεωρήθηκε στοιχείο ιδιαίτερης γοητείας, ίσως συνδεόταν με πίεση στα οπτικά νεύρα.
Παράλληλα, σε έργο που αποδίδεται στον Μποτιτσέλι, το «Αλληγορικό Πορτρέτο μιας Γυναίκας», η μορφή της Βεσπούτσι εμφανίζεται να πιέζει το στήθος της, από το οποίο εκκρίνεται γάλα. Οι ερευνητές θεωρούν ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη προλακτινώματος, ενός τύπου όγκου της υπόφυσης που προκαλεί αυξημένη παραγωγή της ορμόνης προλακτίνης.
Το τραγικό τέλος έπειτα από έναν χορό
Σύμφωνα με ιστορικές επιστολές της εποχής ανάμεσα στον Πιέρο Βεσπούτσι και τον Λορέντζο των Μεδίκων, η Σιμονέτα κατέρρευσε ξαφνικά κατά τη διάρκεια ενός χορού τον Απρίλιο του 1476.
Τις τελευταίες ημέρες της ζωής της υπέφερε από έντονους πονοκεφάλους, εμετούς, υψηλό πυρετό, παραισθήσεις και επαναλαμβανόμενες ρινορραγίες. Τα συμπτώματα αυτά, σύμφωνα με τους ερευνητές, ταιριάζουν περισσότερο με αιμορραγία όγκου της υπόφυσης παρά με φυματίωση.
Οι ερευνητές εξετάζουν την πιθανότητα ότι ένα έντονο τραύμα, ακόμη και μια πιθανή σεξουαλική επίθεση, θα μπορούσε να είχε προκαλέσει τη ρήξη του ήδη διογκωμένου όγκου στην υπόφυση, οδηγώντας σε αιμορραγία και τελικά στον θάνατό της.
Ο καθηγητής Πάολο Ποτσίλι υποστήριξε ότι οι απότομες και βίαιες κινήσεις ενός τέτοιου περιστατικού θα μπορούσαν θεωρητικά να επιταχύνουν την καταστροφή του περιβλήματος του όγκου, προκαλώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση που η ιατρική της εποχής δεν θα μπορούσε να αντιμετωπίσει..
Αν και η «Γέννηση της Αφροδίτης» δημιουργήθηκε χρόνια μετά τον θάνατό της, η μορφή της Βεσπούτσι φαίνεται πως παρέμεινε η βασική έμπνευση του καλλιτέχνη. Μάλιστα, σύμφωνα με ιστορικές μαρτυρίες, ο Μποτιτσέλι ζήτησε να ταφεί κοντά στην οικογένεια Βεσπούτσι στη Φλωρεντία, εκεί όπου βρισκόταν η γυναίκα που σημάδεψε το έργο και τη φαντασία του.
