Μαρία Δούση Οι ασβεστολιθικοί βράχοι στην ανατολική πλευρά του Γιβραλτάρ κρύβουν σπηλιές που φιλοξένησαν ανθρώπινες παρουσίες για περισσότερα από 100.000 χρόνια, τροφοδοτώντας μια από τις πιο έντονες επιστημονικές διαμάχες σχετικά με το πότε και πού εξαφανίστηκαν οι Νεάντερταλ.
Στο πίσω μέρος του Σπηλαίου Vanguard, ερευνητές από το Εθνικό Μουσείο του Γιβραλτάρ ανακάλυψαν το 2021 έναν υπόγειο θάλαμο που δεν είχε εκτεθεί στο φως για τουλάχιστον 40 χιλιετίες.
Στο εσωτερικό του βρέθηκαν:
οστά λύγκα, ύαινας και γύπα, ακριβώς εκεί που είχαν πέσει
κέλυφος μεγάλου βούκινου, μεταφερμένο βαθιά στο σπήλαιο από ανθρώπινο χέρι
Οι επιστήμονες χαρακτήρισαν το εύρημα ως «στιγμή παγωμένη στον χρόνο» από τα τελευταία κεφάλαια της ζωής των Νεάντερταλ.
Ολόκληρη η περιοχή αποτελεί το Συγκρότημα Σπηλαίων Gorham, που ανακηρύχθηκε το 2016 Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Περιλαμβάνει τέσσερα βασικά σπήλαια:
Gorham
Vanguard
Hyaena
Bennett
Παρότι εντοπίστηκαν ήδη από το 1907, οι συστηματικές ανασκαφές ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1980, αποκαλύπτοντας αρχαιολογικά στρώματα που εκτείνονται σε πάνω από 100.000 χρόνια ανθρώπινης δραστηριότητας.
Χρονολογήσεις με ραδιενεργό άνθρακα από τα βαθύτερα στρώματα δείχνουν ότι ορισμένοι πληθυσμοί Νεάντερταλ ίσως επέζησαν στη νότια Ιβηρία χιλιάδες χρόνια αργότερα απ’ ό,τι στην υπόλοιπη Ευρώπη.
Ωστόσο, πολλοί ερευνητές αμφισβητούν την ακρίβεια αυτών των ημερομηνιών, θεωρώντας ότι ενδέχεται να επηρεάστηκαν από μεταγενέστερη δραστηριότητα.
Ο σφραγισμένος θάλαμος του Vanguard δεν λύνει οριστικά τη διαμάχη, αλλά προσφέρει άθικτα υλικά σε περιβάλλον χωρίς μόλυνση, ιδανικά για νέες σύγχρονες αναλύσεις.
Οι ανασκαφές αποκάλυψαν εκτεταμένη εκμετάλλευση θαλάσσιων πόρων, κυρίως μαλακίων. Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο Quaternary International έδειξε ότι:
Νεάντερταλ και σύγχρονοι άνθρωποι αξιοποιούσαν παρόμοια είδη
η συλλογή βασιζόταν στη διαθεσιμότητα και την ευκολία πρόσβασης
Η βασική διαφορά ήταν η έλλειψη σαφών ενδείξεων διακοσμητικής χρήσης οστράκων στα παλαιότερα στρώματα.
Το 2014, ερευνητές κατέγραψαν στο Σπήλαιο Gorham αφηρημένες βραχοχαράξεις ηλικίας άνω των 39.000 ετών, δημοσιευμένες στα Πρακτικά της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών.
Τα βαθιά χαραγμένα μοτίβα αποδόθηκαν στους Νεάντερταλ, ενισχύοντας την άποψη ότι διέθεταν ανεπτυγμένη συμβολική σκέψη, πολύ πριν την επικράτηση του σύγχρονου ανθρώπου στην Ευρώπη.
Όλες οι σημαντικές και έκτακτες ειδήσεις σήμερα
Γιατί τα παράθυρα στις σχολικές αίθουσες μπαίνουν αριστερά των μαθητών
