Μια νέα γραμμή Μετρό, η οποία φιλοδοξεί να μετασχηματίσει τις καθημερινές μετακινήσεις χιλιάδων κατοίκων της Αθήνας, περιλαμβάνεται στον ευρύτερο σχεδιασμό για την επέκταση του συγκοινωνιακού δικτύου της πρωτεύουσας. Πρόκειται για τη Γραμμή 5, γνωστή και ως «μωβ γραμμή», η οποία σχεδιάζεται ώστε να εξυπηρετήσει περιοχές του λεκανοπεδίου που σήμερα δεν διαθέτουν άμεση πρόσβαση σε μέσα σταθερής τροχιάς.
Σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η νέα γραμμή προβλέπεται να διέρχεται από πυκνοκατοικημένες συνοικίες και δήμους της Αττικής, δημιουργώντας νέους άξονες σύνδεσης ανάμεσα στις ανατολικές, νότιες και δυτικές περιοχές της Αθήνας. Με τον τρόπο αυτόν επιδιώκεται η ουσιαστική κάλυψη σημαντικών συγκοινωνιακών κενών σε δήμους με υψηλή πληθυσμιακή πυκνότητα και αυξημένες ανάγκες μετακίνησης.
Ένας από τους κεντρικούς στόχους του έργου είναι η σημαντική μείωση του χρόνου μετάβασης προς το κέντρο της Αθήνας. Στις σχετικές εκτιμήσεις γίνεται λόγος για διαδρομές που θα μπορούν να ολοκληρώνονται σε λιγότερο από 15 λεπτά, τη στιγμή που σήμερα οι ίδιες μετακινήσεις ενδέχεται να απαιτούν έως και μία ώρα κατά τις ώρες αιχμής λόγω κυκλοφοριακής συμφόρησης και πολλαπλών μετεπιβιβάσεων.
Παρά τη σημασία της, η Γραμμή 5 παραμένει ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο σχεδιασμού, χωρίς να έχει ανακοινωθεί συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την έναρξη των κατασκευαστικών εργασιών. Οι αρμόδιοι φορείς εξετάζουν τα τεχνικά και συγκοινωνιακά δεδομένα στο πλαίσιο της συνολικής ανάπτυξης του δικτύου.
Ως προς την προβλεπόμενη χάραξη, η αφετηρία της νέας γραμμής τοποθετείται στην περιοχή του Ευαγγελισμού, όπου θα δημιουργείται κομβική δυνατότητα ανταπόκρισης με τη Γραμμή 3 καθώς και με τη μελλοντική Γραμμή 4 του Μετρό. Από το σημείο αυτό, η διαδρομή σχεδιάζεται να κατευθύνεται προς τον Βύρωνα και τον Υμηττό, καλύπτοντας περιοχές που επί του παρόντος εξυπηρετούνται κατά κύριο λόγο από οδικές λεωφορειακές γραμμές.
Στη συνέχεια, η χάραξη της «μωβ γραμμής» προβλέπεται να διέρχεται από την Ηλιούπολη και τη Νέα Σμύρνη, προτού κινηθεί προς την Καλλιθέα. Στην περιοχή της Καλλιθέας σχεδιάζονται σημαντικές συγκοινωνιακές διασυνδέσεις τόσο με τη Γραμμή 1 του Μετρό (ΗΣΑΠ) όσο και με τον μελλοντικό κλάδο επέκτασης προς το Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος (ΚΠΙΣΝ).
Η σχεδιαζόμενη πορεία της Γραμμής 5 δεν περιορίζεται στις ανατολικές και νότιες συνοικίες, καθώς προβλέπεται η επέκτασή της προς τα δυτικά προάστια. Ειδικότερα, εφόσον υλοποιηθεί βάσει του σημερινού σχεδιασμού, η γραμμή αναμένεται να περνά από την περιοχή του Ρουφ, εξασφαλίζοντας άμεση δυνατότητα σύνδεσης με τον Προαστιακό Σιδηρόδρομο.
Ακολούθως, η χάραξη περιλαμβάνει την περιοχή στη συμβολή της λεωφόρου Πέτρου Ράλλη με τον Κηφισό, καταλήγοντας στον Άγιο Ιωάννη Ρέντη. Μέσω αυτής της επέκτασης επιδιώκεται η ενίσχυση της συγκοινωνιακής κάλυψης περιοχών που σήμερα εξαρτώνται σχεδόν αποκλειστικά από το οδικό δίκτυο, προσφέροντας στους κατοίκους εναλλακτικές λύσεις μετακίνησης.
Σε ευρύτερο επίπεδο, η δημιουργία της νέας γραμμής εντάσσεται στη στρατηγική αναβάθμισης των αστικών συγκοινωνιών και αντιμετώπισης του κυκλοφοριακού προβλήματος στην Αττική. Η σύνδεση περισσότερων δήμων με το δίκτυο του Μετρό εκτιμάται ότι θα περιορίσει την εξάρτηση των πολιτών από τα ιδιωτικά αυτοκίνητα και θα αποσυμφορήσει βασικές οδικές αρτηρίες της πρωτεύουσας.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι η επίτευξη χρόνων διαδρομής κάτω των 15 λεπτών προς το κέντρο συνιστά βασικό σχεδιαστικό στόχο, χωρίς ωστόσο οι επιμέρους χρόνοι να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί. Η τελική αποτύπωση της ταχύτητας εξυπηρέτησης θα εξαρτηθεί από τα τεχνικά χαρακτηριστικά της χάραξης και τον τελικό αριθμό των ενδιάμεσων σταθμών.
Όσον αφορά τον χρονικό ορίζοντα υλοποίησης, διευκρινίζεται ότι η Γραμμή 5 δεν αποτελεί έργο άμεσης εκκίνησης, καθώς κατά την τρέχουσα περίοδο οι βασικές παρεμβάσεις στο δίκτυο του Μετρό της Αθήνας επικεντρώνονται στην κατασκευή της Γραμμής 4 καθώς και στις σχεδιαζόμενες επεκτάσεις της Γραμμής 2.
Κατά συνέπεια, η «μωβ γραμμή» εντάσσεται στον μακροπρόθεσμο συγκοινωνιακό σχεδιασμό για την Αθήνα των επόμενων δεκαετιών, με τη χάραξη και τις προβλεπόμενες συνδέσεις να τελούν ακόμη υπό μελέτη. Δεν έχει προσδιοριστεί ημερομηνία έναρξης εργασιών ή παράδοσης του έργου, ενώ οι ακριβείς θέσεις των σταθμών ενδέχεται να διαφοροποιηθούν καθώς θα ωριμάζουν οι τεχνικές και συγκοινωνιακές μελέτες.