Αναδρομικά και αυξήσεις από τον ΕΦΚΑ: Ποιες είναι οι πέντε κατηγορίες συνταξιούχων που βρίσκονται σε αναμονή

Κοινωνία

Η Αρκτική «παίζει» με τον φετινό χειμώνα: Το ατμοσφαιρικό φαινόμενο που μπορεί να ανατρέψει τον καιρό στην Ευρώπη

654
Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google

Κάτι ασυνήθιστο εκτυλίσσεται ψηλά πάνω από την Αρκτική, σε απόσταση δεκάδων χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης. Ένα τεράστιο σύστημα ισχυρών ανέμων, το οποίο συγκρατεί τον εξαιρετικά ψυχρό αέρα γύρω από τον Βόρειο Πόλο, παρουσίασε σημάδια αποσταθεροποίησης πολύ νωρίτερα από ό,τι συνηθίζεται.

Πρόκειται για την πολική δίνη, ένα ατμοσφαιρικό σύστημα που μπορεί να επηρεάσει την κυκλοφορία των ανέμων σε ολόκληρο το Βόρειο Ημισφαίριο. Όταν εξασθενεί ή μετατοπίζεται, αυξάνεται η πιθανότητα οι ψυχρές αέριες μάζες της Αρκτικής να κινηθούν νοτιότερα, επηρεάζοντας περιοχές της Ευρώπης και της Βόρειας Αμερικής.

Η φετινή εξέλιξη ξεχωρίζει κυρίως λόγω της χρονικής στιγμής κατά την οποία εκδηλώθηκε. Ωστόσο, οι επιστήμονες ξεκαθαρίζουν ότι η αποδυνάμωση της πολικής δίνης δεν σημαίνει αυτομάτως πως έρχεται ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας.

Πώς λειτουργεί ο ατμοσφαιρικός «φράχτης» της Αρκτικής;

Ο όρος πολική δίνη περιγράφει δύο διαφορετικά συστήματα: τη στρατοσφαιρική και την τροποσφαιρική πολική δίνη. Αυτή που βρίσκεται τώρα στο επίκεντρο της επιστημονικής παρακολούθησης είναι η στρατοσφαιρική.

Πρόκειται για έναν εκτεταμένο δακτύλιο ισχυρών ανέμων, οι οποίοι κινούνται από τα δυτικά προς τα ανατολικά σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Γης. Η κυκλοφορία τους περιβάλλει την Αρκτική και βοηθά να παραμένουν οι εξαιρετικά ψυχρές αέριες μάζες συγκεντρωμένες γύρω από τον Βόρειο Πόλο.

Όταν η πολική δίνη είναι ισχυρή και σταθερή, λειτουργεί σαν ένας φυσικός φράχτης που περιορίζει το πολικό ψύχος στις βόρειες περιοχές. Όταν, όμως, εξασθενεί ή μετατοπίζεται, η ισορροπία αυτή διαταράσσεται.

Η ατμοσφαιρική επιστήμονας Τζένιφερ Φράνσις παρομοιάζει τη συμπεριφορά της με μια σβούρα που χάνει την ισορροπία της ύστερα από ένα χτύπημα. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο ψυχρός αέρας μπορεί να κινηθεί προς χαμηλότερα γεωγραφικά πλάτη, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για ψυχρές εισβολές στην Ευρασία και τη Βόρεια Αμερική.

Πώς μπορεί να φέρει κρύο και χιόνια στην Ευρώπη;

Ένας από τους βασικούς μηχανισμούς που μπορούν να αποσταθεροποιήσουν την πολική δίνη είναι η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση (Sudden Stratospheric Warming). Πρόκειται για μια απότομη αύξηση της θερμοκρασίας στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας πάνω από την Αρκτική, η οποία μπορεί να αποδυναμώσει σημαντικά τους ισχυρούς ανέμους που περιβάλλουν τον Βόρειο Πόλο.

Παρότι η μεταβολή συμβαίνει πολλά χιλιόμετρα πάνω από την επιφάνεια της Γης, μπορεί σταδιακά να επηρεάσει και την ατμοσφαιρική κυκλοφορία χαμηλότερα. Η διαδικασία δεν είναι άμεση: σύμφωνα με τη βρετανική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office, μπορεί να χρειαστούν περίπου δύο έως έξι εβδομάδες μέχρι οι αλλαγές στη στρατόσφαιρα να επηρεάσουν τις καιρικές συνθήκες κοντά στην επιφάνεια.

Για την Ευρώπη, μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να μεταβάλει τη συνηθισμένη κυκλοφορία των ανέμων. Οι σχετικά ήπιες και υγρές δυτικές ροές από τον Ατλαντικό ενδέχεται να εξασθενήσουν, επιτρέποντας σε ψυχρότερες αέριες μάζες από τα ανατολικά να κινηθούν προς την ήπειρο. Έτσι, αυξάνεται η πιθανότητα χαμηλών θερμοκρασιών, παγετού και χιονοπτώσεων σε ορισμένες περιοχές.

Οι μεγάλες διαταραχές της πολικής δίνης εμφανίζονται συχνότερα τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Φέτος, ωστόσο, τα πρώτα σημάδια καταγράφηκαν ήδη από τον Νοέμβριο, γεγονός που προκάλεσε το ενδιαφέρον των μετεωρολόγων.

Γιατί η φετινή διαταραχή είναι τόσο ασυνήθιστη;

Οι επιστήμονες εξετάζουν περισσότερους από έναν πιθανούς παράγοντες που μπορεί να συνέβαλαν στην πρώιμη εξασθένηση της πολικής δίνης.

Ένας από αυτούς είναι το ισχυρό Ελ Νίνιο που αναπτύσσεται στον Ειρηνικό Ωκεανό. Το φαινόμενο μεταβάλλει τα μοτίβα βροχοπτώσεων και θερμοκρασίας και μπορεί να δημιουργήσει μεγάλης κλίμακας ατμοσφαιρικά κύματα. Αυτά κινούνται προς υψηλότερα γεωγραφικά πλάτη και ενδέχεται να διαταράξουν την κυκλοφορία των ανέμων γύρω από την Αρκτική.

Σύμφωνα με την τελευταία ενημέρωση της αμερικανικής υπηρεσίας NOAA, στις 12 Νοεμβρίου, το Ελ Νίνιο εξακολουθούσε να ενισχύεται, με πιθανότητα άνω του 79% να διατηρηθεί σε ισχυρή ή πολύ ισχυρή φάση έως την περίοδο Ιανουαρίου - Μαρτίου 2027. Ωστόσο, η επίδρασή του στην πολική δίνη είναι συνήθως εντονότερη αργότερα μέσα στον χειμώνα, επομένως δεν θεωρείται επαρκής εξήγηση για την τόσο πρώιμη φετινή διαταραχή.

Ένας ακόμη παράγοντας που εξετάζεται είναι οι ασυνήθιστα υψηλές θερμοκρασίες των θαλάσσιων υδάτων βόρεια της Σκανδιναβίας και της δυτικής Ρωσίας. Η υποχώρηση των θαλάσσιων πάγων στις περιοχές αυτές ενδέχεται να επιτρέπει στον ωκεανό να απελευθερώνει μεγαλύτερες ποσότητες θερμότητας στην ατμόσφαιρα, επηρεάζοντας την κυκλοφορία της πολικής δίνης.

Οι ερευνητές, πάντως, δεν έχουν αποδώσει τη φετινή εξέλιξη σε μία συγκεκριμένη αιτία. Πιθανότερο είναι να πρόκειται για συνδυασμό ατμοσφαιρικών και ωκεάνιων παραγόντων.

Έρχεται τελικά ένας βαρύς χειμώνας;

Η εξασθένηση της πολικής δίνης αυξάνει τις πιθανότητες εμφάνισης ψυχρότερων καιρικών συνθηκών, δεν αποτελεί όμως από μόνη της ασφαλή πρόγνωση για ολόκληρο τον χειμώνα.

Άλλα ατμοσφαιρικά συστήματα μπορούν να ενισχύσουν ή να περιορίσουν τις επιπτώσεις της. Σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες που επικαλείται το Reuters, περίπου τα δύο τρίτα των επεισοδίων αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης ακολουθούνται από ψυχρότερες και ξηρότερες συνθήκες στη βόρεια και βορειοδυτική Ευρώπη.

Παράλληλα, υπάρχει και μια νεότερη εξέλιξη: στις 18 Νοεμβρίου, το Met Office ανέφερε ότι η πολική δίνη είχε αρχίσει να ανακάμπτει, με τους δυτικούς ανέμους της να ενισχύονται ξανά. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαταραχή έχει πάψει να ενδιαφέρει τους μετεωρολόγους, καθώς ορισμένα από τα υπολείμματά της μπορεί να συνεχίσουν να επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία τις επόμενες εβδομάδες. Η ίδια υπηρεσία τονίζει, ωστόσο, ότι ακόμη και μια πιθανή ψυχρή εισβολή δεν συνεπάγεται απαραίτητα χιονοπτώσεις.

Συνδέεται η πολική δίνη με την κλιματική αλλαγή;

Το ερώτημα αν η κλιματική αλλαγή επηρεάζει τη συμπεριφορά της πολικής δίνης απασχολεί έντονα την επιστημονική κοινότητα. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχουν σαφείς ενδείξεις ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη έχει προκαλέσει μια μακροπρόθεσμη τάση ενίσχυσης ή εξασθένησής της.

Η πολική δίνη παρουσιάζει μεγάλες φυσικές διακυμάνσεις από χρονιά σε χρονιά, αλλά και από δεκαετία σε δεκαετία. Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, παρατεταμένες περίοδοι ασθενούς πολικής δίνης συνέπεσαν με ορισμένους από τους ψυχρότερους χειμώνες στην Ευρώπη. Αντίθετα, κατά τη δεκαετία του 1990, όταν το σύστημα ήταν ισχυρότερο, καταγράφηκαν πιο ήπιοι και υγροί χειμώνες.

Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι απαιτούνται περισσότερες παρατηρήσεις και μελέτες προτού εξαχθούν ασφαλή συμπεράσματα για πιθανή σύνδεση της κλιματικής αλλαγής με τη μακροπρόθεσμη συμπεριφορά της πολικής δίνης.

Το μόνο βέβαιο είναι ότι η φετινή πρώιμη διαταραχή έχει στρέψει το ενδιαφέρον των μετεωρολόγων ψηλά πάνω από την Αρκτική. Το αν θα μεταφραστεί σε έναν πιο ψυχρό χειμώνα για την Ευρώπη θα εξαρτηθεί από την εξέλιξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας τις επόμενες εβδομάδες.

Όλες οι σημαντικές ειδήσεις στο alfavita.gr

«Καριόλα», «κλανιόλα», «αναπαυσόλια»: Τα απίστευτα αντικείμενα που έκρυβαν τα παλιά ελληνικά σπίτια

Ενενήντα μέρες χωρίς σχολείο και χωρίς μισθό για δύο νέους εκπαιδευτικούς

Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Viber Ακολουθήστε το Αlfavita στο Viber

κοινωνία