Καιρός 2026: Πρώτη πρόγνωση για «λευκά» Χριστούγεννα – Πού και πότε θα χιονίσει

Κόσμος

Αποκαλύψεις κάτω από την Αγία Σοφία: Έξι υπόγειοι χώροι, εννέα σήραγγες και 420 μέτρα διαδρομών έρχονται στο φως κατά τις εργασίες αποκατάστασης

σοφια
Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Τι βρέθηκε στον Κήπο του Βεζίρη και στον δυτικό κήπο της Αγίας Σοφίας μετά την απομάκρυνση 3.000 τόνων επιχώσεων

Έναν εκτεταμένο, έως πρότινος κρυμμένο κόσμο κάτω από την επιφάνεια του εδάφους φέρνουν σταδιακά στο φως οι εργασίες συντήρησης και αποκατάστασης στην Αγία Σοφία της Κωνσταντινούπολης, προσθέτοντας νέα δεδομένα στην ιστορία και την αρχιτεκτονική του εμβληματικού μνημείου. Όπως αναδεικνύεται από τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, αποκαλύπτονται υπόγειες στοές, αρχιτεκτονικές κατασκευές, πιθανά κατάλοιπα παλαιότερων οικοδομικών φάσεων —ακόμη και προγενέστερων της ανέγερσης του σημερινού ναού τον 6ο αιώνα (532–537 μ.Χ.) επί Ιουστινιανού— καθώς και ένα ευρύ δίκτυο που σχετίζεται με τη διαχείριση των υδάτων.

Τα μέχρι τώρα ευρήματα περιλαμβάνουν έξι υπόγειους χώρους, εννέα σήραγγες και συνολικά 420 μέτρα καθαρισμένων υπόγειων διαδρομών, ενώ για να καταστεί δυνατή η αποκάλυψή τους απομακρύνθηκαν σχεδόν 3.000 τόνοι χώματος και άλλων υλικών επίχωσης. Οι κατασκευές αυτές παρέμεναν επί αιώνες καλυμμένες και σε μεγάλο βαθμό ανεξερεύνητες, ενώ πλέον οι τουρκικές αρχές εξετάζουν το ενδεχόμενο να καταστήσουν ορισμένα τμήματα του δικτύου επισκέψιμα, διαμορφώνοντας μια νέα διαδρομή γνωριμίας με το μνημείο.

Την πρόοδο των εργασιών παρουσίασε ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, κατά την επίσκεψή του στις υπόγειες εγκαταστάσεις της Αγίας Σοφίας μαζί με επιστήμονες και ειδικούς του προγράμματος, ενώ παράλληλα το τηλεοπτικό δίκτυο CNN Türk έδωσε στη δημοσιότητα πλάνα από τις υπόγειες διαδρομές και τις κατασκευές. Σύμφωνα με τα όσα ανέφερε ο κ. Ερσόι, οι έρευνες επικεντρώθηκαν αρχικά στον Κήπο του Βεζίρη και στον δυτικό κήπο του συγκροτήματος, στο πλαίσιο ενός προγράμματος που οι τουρκικές αρχές χαρακτηρίζουν ως τη μεγαλύτερη επιχείρηση αποκατάστασης στην περίοδο της Τουρκικής Δημοκρατίας.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει στον Κήπο του Βεζίρη μια υπόγεια ταφική κατασκευή (hypogeum), καθώς οι εργασίες προχώρησαν σε βάθος περίπου 1,5 μέτρου κάτω από το προηγούμενο επίπεδο του δαπέδου, το οποίο καλυπτόταν από λάσπη και επιχώσεις. Εκεί εντοπίστηκαν αρχιτεκτονικά κατάλοιπα σε μεγαλύτερο βάθος από το μέχρι σήμερα γνωστό, τα οποία ενδέχεται να ανήκουν σε προγενέστερη οικοδομική φάση πριν από τον ναό του Ιουστινιανού, αν και η ακριβής χρονολόγηση και η αρχική τους λειτουργία παραμένουν αντικείμενο συνεχιζόμενης επιστημονικής μελέτης.

Στον δυτικό κήπο της Αγίας Σοφίας έχουν καταγραφεί έξι υπόγειοι χώροι που συνδέονται μέσω εννέα σηράγγων, με τρεις εξ αυτών να εκτιμάται ότι μπορεί να αποτελούσαν υπόγεια τμήματα του παλαιού αιθρίου. Ορισμένοι χώροι έχουν τη μορφή επιμήκων διαδρόμων πλάτους 4 έως 4,8 μέτρων, υποδηλώνοντας την ύπαρξη ενός ευρύτερου αρχιτεκτονικού συστήματος, ενώ από τις εννέα σήραγγες οι επτά έχουν ήδη καθαριστεί και στις υπόλοιπες δύο βρίσκονται σε εξέλιξη εργασίες αποτύπωσης και τεκμηρίωσης.

Ανάμεσα στα 420 μέτρα καθαρισμένων υπόγειων διαδρομών ξεχωρίζει μια σήραγγα μήκους 180 μέτρων, η οποία εκτείνεται παράλληλα με την πρόσοψη της Αγίας Σοφίας —από την περιοχή μπροστά από τη Μεντρεσέ του Φατίχ έως το σημείο εισόδου των επισκεπτών— με κλίση περίπου 3%. Οι ειδικοί εξετάζουν την πιθανότητα η διαδρομή αυτή να συνδέεται με τη λεγόμενη Ρωμαϊκή Οδό της Κωνσταντινούπολης, χωρίς ωστόσο να έχει ακόμη εξακριβωθεί ο αρχικός της προορισμός.

Πέρα από την αρχιτεκτονική και αρχαιολογική τους διάσταση, τμήματα του υπόγειου δικτύου συνδέονται με τις υποδομές ύδρευσης και αποστράγγισης της Κωνσταντινούπολης, καθώς εκτιμάται ότι ορισμένες σήραγγες εξυπηρετούσαν τη μεταφορά και διανομή νερού και άλλες την απομάκρυνση ομβρίων υδάτων. Η μελέτη αυτών των εγκαταστάσεων αναμένεται να φωτίσει την τεχνογνωσία διαχείρισης υδάτων και τον τρόπο οργάνωσης των τεχνικών υποδομών γύρω από το συγκρότημα στις διάφορες ιστορικές περιόδους.

Οι εργασίες δεν περιορίζονται στην αποκάλυψη των χώρων, αλλά εστιάζουν και στη στατική επάρκεια και τη μακροχρόνια προστασία τους, με παρεμβάσεις αποκατάστασης θόλων, στερέωσης τοιχοποιιών και ενίσχυσης φθαρμένων τμημάτων —όπως η αντιμετώπιση δομικών βλαβών σε τμήμα 18 μέτρων εντός υπόγειου χώρου μήκους 56 μέτρων και η χρήση ανοξείδωτων μεταλλικών στοιχείων σε άλλες σήραγγες— με αυστηρή μέριμνα για την προστασία των ιστορικών υλικών και του χαρακτήρα των χώρων.

Παράλληλα, εξετάζεται τόσο το ενδεχόμενο διάνοιξης επιλεγμένων υπόγειων τμημάτων στο κοινό —μέσω ειδικής μελέτης που ανακοίνωσε ο Μεχμέτ Νουρί Ερσόι, με γνώμονα την αρχαιολογική προστασία και την ασφάλεια, χωρίς ακόμη οριστικές αποφάσεις για διαδρομές ή χρονοδιάγραμμα— όσο και η δυνατότητα αξιοποίησης ιστορικών στοών για τη βελτίωση του αερισμού του μνημείου, καθώς το υφιστάμενο υπόγειο άνοιγμα καλύπτει μόλις το 3,6% των αναγκών αερισμού.

Σχεδόν 1.500 χρόνια μετά την ανέγερσή της, η Αγία Σοφία συνεχίζει να αποκαλύπτει άγνωστες πτυχές της ιστορίας της, μεταφέροντας πλέον το επιστημονικό ενδιαφέρον κάτω από την επιφάνεια σε ένα σύνθετο υπόγειο περιβάλλον όπου διατηρούνται ίχνη διαφορετικών εποχών. Τα νέα ευρήματα ανοίγουν ένα σημαντικό πεδίο έρευνας για την οικοδομική διαδρομή του μνημείου και τη λειτουργία των υποδομών της βυζαντινής πρωτεύουσας.

Όλες οι σημαντικές ειδήσεις στο alfavita.gr

«Καριόλα», «κλανιόλα», «αναπαυσόλια»: Τα απίστευτα αντικείμενα που έκρυβαν τα παλιά ελληνικά σπίτια

Ενενήντα μέρες χωρίς σχολείο και χωρίς μισθό για δύο νέους εκπαιδευτικούς

Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Viber Ακολουθήστε το Αlfavita στο Viber

κόσμος