Οι άνδρες εξακολουθούν να ζουν λιγότερο από τις γυναίκες και να εμφανίζουν υψηλότερη θνησιμότητα από ασθένειες και ατυχήματα. Η διαφορά δεν αφορά μόνο τις μεγαλύτερες ηλικίες, καθώς γίνεται αισθητή ήδη από τη νεότητα, με σημαντικό ρόλο να έχουν οι καρδιαγγειακές παθήσεις, ορισμένες μορφές καρκίνου, η κατανάλωση αλκοόλ και οι επικίνδυνες συμπεριφορές.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ανδρών, στις 19 Νοεμβρίου, στοιχεία της Ομοσπονδιακής Στατιστικής Υπηρεσίας της Γερμανίας (Destatis), που παρουσιάστηκαν τον Νοέμβριο του 2026, αναδεικνύουν το μέγεθος της διαφοράς και τη σημασία της πρόληψης.
Οι άνδρες ζουν 4,6 χρόνια λιγότερο
Στη Γερμανία, το προσδόκιμο ζωής των ανδρών διαμορφώνεται στα 78,8 έτη, έναντι 83,4 ετών για τις γυναίκες. Το χάσμα φτάνει τα 4,6 χρόνια, παρά τη σταδιακή μείωσή του τις τελευταίες δεκαετίες.
Οι γιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, Μαρία Καπαρέλου και Θάνος Δημόπουλος, επισημαίνουν ότι η ανδρική θνησιμότητα είναι υψηλότερη σε όλες τις ηλικιακές ομάδες.
Η μεγαλύτερη απόκλιση καταγράφεται στους νέους 15 έως 34 ετών, όπου οι θάνατοι των ανδρών είναι υπερδιπλάσιοι από εκείνους των γυναικών. Στις ηλικίες 35 έως 84 ετών, η ανδρική θνησιμότητα εμφανίζεται αυξημένη κατά 50% έως 85%.
Καρδιοπάθειες και καρκίνος στην κορυφή των κινδύνων
Τα καρδιαγγειακά νοσήματα αποτελούν έναν από τους βασικούς παράγοντες της αυξημένης ανδρικής θνησιμότητας. Από ισχαιμική καρδιοπάθεια πέθαναν 65.435 άνδρες, έναντι 48.038 γυναικών, ενώ οι θάνατοι από έμφραγμα του μυοκαρδίου ανήλθαν σε 24.875 και 16.383 αντίστοιχα.
Το κάπνισμα, η υψηλή αρτηριακή πίεση, η αυξημένη χοληστερόλη, ο διαβήτης, η παχυσαρκία και η έλλειψη άσκησης εξακολουθούν να επιβαρύνουν την καρδιαγγειακή υγεία.
Σημαντική είναι η διαφορά και στους θανάτους από καρκίνο. Το 2025, ο καρκίνος του πνεύμονα προκάλεσε 26.192 θανάτους ανδρών, έναντι 18.972 γυναικών. Η απόκλιση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με τα διαχρονικά υψηλότερα ποσοστά καπνίσματος στους άνδρες.
Στον καρκίνο του παχέος εντέρου καταγράφηκαν 12.554 θάνατοι ανδρών και 10.336 γυναικών. Εκτός από την ηλικία και την κληρονομικότητα, παράγοντες κινδύνου είναι η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, το αλκοόλ και οι διατροφικές συνήθειες.
Οι ειδικοί υπογραμμίζουν τη σημασία της διακοπής του καπνίσματος, του υγιεινότερου τρόπου ζωής και του τακτικού προληπτικού ελέγχου, με εξατομικευμένη εκτίμηση κινδύνου για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου.
Αλκοόλ και τροχαία: Οι κίνδυνοι που κοστίζουν ζωές
Η κατανάλωση αλκοόλ επιβαρύνει δυσανάλογα την υγεία των ανδρών. Το 2023 καταγράφηκαν στη Γερμανία περίπου 169.800 νοσηλείες ανδρών για ψυχικές και συμπεριφορικές διαταραχές που σχετίζονται με το αλκοόλ, έναντι 62.900 γυναικών. Τα στοιχεία αφορούν περιστατικά νοσηλείας και όχι διαφορετικούς ασθενείς.
Η υπερβολική κατανάλωση συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο καρκίνου, καρδιαγγειακών παθήσεων, ηπατικών βλαβών και ατυχημάτων.
Η διαφορά είναι ιδιαίτερα εμφανής και στα τροχαία δυστυχήματα: το 73,6% όσων έχασαν τη ζωή τους σε τροχαία στη Γερμανία το 2025 ήταν άνδρες. Στις ηλικίες 15 έως 20 ετών, οι θάνατοι αγοριών και νεαρών ανδρών ήταν περίπου πενταπλάσιοι από εκείνους των κοριτσιών και νεαρών γυναικών.
Η υπερβολική ταχύτητα, η οδήγηση υπό την επήρεια αλκοόλ ή άλλων ουσιών και η συχνότερη χρήση μοτοσικλετών συγκαταλέγονται στους παράγοντες που συμβάλλουν σε αυτή την εικόνα.
Πνιγμοί: Το 85% των θυμάτων είναι άνδρες
Ανάλογη είναι η εικόνα και στους πνιγμούς. Σύμφωνα με τη Γερμανική Ένωση Ναυαγοσωστικής, σχεδόν το 85% όσων έχασαν τη ζωή τους από πνιγμό έως τον Σεπτέμβριο του 2026 ήταν άνδρες.
Η υποτίμηση του κινδύνου, η υπερεκτίμηση των προσωπικών δυνατοτήτων, οι περιορισμένες κολυμβητικές δεξιότητες και η κατανάλωση αλκοόλ αναφέρονται ως επιβαρυντικοί παράγοντες.
Το χάσμα μπορεί να περιοριστεί με πρόληψη
Η μικρότερη διάρκεια ζωής των ανδρών δεν οφείλεται αποκλειστικά σε βιολογικούς παράγοντες. Οι καθημερινές συνήθειες, τα κοινωνικά πρότυπα, οι επαγγελματικοί κίνδυνοι και η μικρότερη αξιοποίηση των υπηρεσιών υγείας επηρεάζουν σημαντικά τη θνησιμότητα.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι ένα σημαντικό μέρος των πρόωρων θανάτων μπορεί να προληφθεί. Η έγκαιρη διάγνωση, οι τακτικές εξετάσεις, η αντιμετώπιση παραγόντων κινδύνου, η διακοπή του καπνίσματος, ο περιορισμός του αλκοόλ και η φροντίδα της ψυχικής υγείας μπορούν να συμβάλουν στην αύξηση του προσδόκιμου ζωής.
Το μήνυμα είναι σαφές: η πρόληψη δεν πρέπει να ξεκινά όταν εμφανιστεί ένα σοβαρό πρόβλημα, αλλά πολύ νωρίτερα, ήδη από τη νεαρή ηλικία.