Χτυπάει το κινητό σας, στην οθόνη εμφανίζεται ένας άγνωστος αριθμός και στην άλλη άκρη της γραμμής βρίσκεται κάποιος που προσπαθεί να σας πουλήσει ένα προϊόν, να σας προτείνει μια υπηρεσία ή ακόμη και να αποσπάσει προσωπικά σας στοιχεία. Το πιο παράξενο; Δεν θυμάστε να έχετε δώσει ποτέ τον αριθμό σας στη συγκεκριμένη εταιρεία.
Οι ανεπιθύμητες τηλεφωνικές κλήσεις έχουν εξελιχθεί σε μια καθημερινή ενόχληση για πολλούς κατόχους κινητών τηλεφώνων. Πίσω τους μπορεί να βρίσκονται διαφημιστικές επιχειρήσεις, αυτοματοποιημένα συστήματα ή επιτήδειοι που εμφανίζονται ως εκπρόσωποι τραπεζών και εταιρειών ταχυμεταφορών.
Πώς, όμως, αποκτούν πρόσβαση στον αριθμό μας; Και κυρίως, τι μπορούμε να κάνουμε για να περιορίσουμε τις κλήσεις αυτές;
Το κινητό σας μπορεί να βρίσκεται σε λίστες χωρίς να το γνωρίζετε
Κάθε φορά που πραγματοποιούμε μια ηλεκτρονική αγορά, συμμετέχουμε σε έναν διαγωνισμό ή δημιουργούμε λογαριασμό σε μια διαδικτυακή υπηρεσία, ενδέχεται να μας ζητηθεί ο αριθμός του κινητού μας.
Αυτό που συχνά περνά απαρατήρητο είναι ότι, ανάλογα με τους όρους και τις επιλογές συγκατάθεσης, τα στοιχεία επικοινωνίας μπορεί να χρησιμοποιηθούν για διαφημιστικούς σκοπούς ή να κοινοποιηθούν σε συνεργαζόμενες επιχειρήσεις.
Στην αγορά δραστηριοποιούνται επίσης εταιρείες συγκέντρωσης και εμπορίας δεδομένων, γνωστές ως data brokers, οι οποίες συλλέγουν πληροφορίες από διαφορετικές πηγές και δημιουργούν βάσεις με στοιχεία επικοινωνίας και καταναλωτικές προτιμήσεις.
Βεβαίως, η συλλογή και αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπόκειται στον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) και δεν επιτρέπεται χωρίς νόμιμη βάση.
Μια παλιά διαρροή δεδομένων μπορεί να σας ακολουθεί για χρόνια
Δεν είναι απαραίτητο να έχετε δημοσιοποιήσει τον αριθμό σας για να καταλήξει στα χέρια τρίτων.
Μια παραβίαση ασφαλείας σε ηλεκτρονικό κατάστημα ή άλλη διαδικτυακή υπηρεσία μπορεί να οδηγήσει στη διαρροή χιλιάδων στοιχείων χρηστών, μεταξύ των οποίων τηλεφωνικοί αριθμοί, διευθύνσεις email και ονόματα.
Μάλιστα, ακόμη και αν έχετε διαγράψει έναν παλιό λογαριασμό, τα δεδομένα που είχαν διαρρεύσει στο παρελθόν ενδέχεται να εξακολουθούν να κυκλοφορούν.
Μια άλλη συνηθισμένη παγίδα είναι τα παραπλανητικά μηνύματα SMS. Για παράδειγμα, μπορεί να λάβετε ειδοποίηση ότι δήθεν δεν κατέστη δυνατή η παράδοση ενός δέματος και ότι πρέπει να επισκεφθείτε έναν σύνδεσμο για να επιβεβαιώσετε τα στοιχεία σας.
Στην πραγματικότητα, ο σύνδεσμος ενδέχεται να οδηγεί σε πλαστή ιστοσελίδα, σχεδιασμένη για την υποκλοπή προσωπικών πληροφοριών.
Γιατί σας καλούν ακόμη και σε ολοκαίνουργιο αριθμό
Υπάρχει και μια λιγότερο γνωστή εξήγηση: ορισμένοι καλούντες δεν χρειάζεται καν να γνωρίζουν εκ των προτέρων τον αριθμό σας.
Αυτοματοποιημένα τηλεφωνικά συστήματα μπορούν να πραγματοποιούν μαζικές κλήσεις χρησιμοποιώντας τυχαίους ή διαδοχικούς συνδυασμούς αριθμών.
Έτσι, ακόμη και ένα καινούργιο κινητό που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ για ηλεκτρονικές εγγραφές μπορεί να δεχθεί ανεπιθύμητες κλήσεις.
Παράλληλα, οι τηλεφωνικές απάτες γίνονται δυσκολότερο να αναγνωριστούν εξαιτίας της τεχνικής caller ID spoofing.
Με αυτήν τη μέθοδο, ο αριθμός που εμφανίζεται στην οθόνη σας μπορεί να είναι διαφορετικός από τον πραγματικό αριθμό του καλούντος.
Αυτό σημαίνει ότι μια κλήση που φαίνεται να προέρχεται από ελληνικό κινητό, τράπεζα ή γνωστή επιχείρηση δεν είναι απαραίτητα αυθεντική.
Το «Μητρώο 11»: Πώς μπορείτε να περιορίσετε τις διαφημιστικές κλήσεις
Στην Ελλάδα υπάρχει μια συγκεκριμένη δυνατότητα για όσους δεν επιθυμούν να δέχονται τηλεφωνικές διαφημίσεις.
Πρόκειται για το Μητρώο του άρθρου 11 του νόμου 3471/2006, στο οποίο μπορούν να εγγραφούν δωρεάν οι συνδρομητές τηλεφωνίας.
Η διαδικασία πραγματοποιείται μέσω του τηλεπικοινωνιακού παρόχου και αφορά τους αριθμούς που οι κάτοχοί τους δεν επιθυμούν να χρησιμοποιούνται για τηλεφωνικές κλήσεις εμπορικής προώθησης.
Οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν νόμιμες διαφημιστικές κλήσεις με ανθρώπινη παρέμβαση οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη τις σχετικές δηλώσεις των συνδρομητών.
Για τις αυτοματοποιημένες διαφημιστικές κλήσεις και τα προωθητικά SMS ισχύουν αυστηρότεροι κανόνες προηγούμενης συγκατάθεσης, με τις προβλεπόμενες νόμιμες εξαιρέσεις.
Εάν οι ενοχλήσεις συνεχίζονται, υπάρχει η δυνατότητα υποβολής καταγγελίας στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.
Σε αυτήν την περίπτωση είναι χρήσιμο να κρατάτε την ημερομηνία, την ώρα και τον εμφανιζόμενο αριθμό των ανεπιθύμητων κλήσεων.
Android και iPhone: Οι ρυθμίσεις που μπορούν να σας προστατεύσουν
Εκτός από τη δυνατότητα εγγραφής στο Μητρώο 11, τα σύγχρονα κινητά τηλέφωνα διαθέτουν εργαλεία αναγνώρισης και περιορισμού ύποπτων κλήσεων.
Σε κινητά Android: Όσοι χρησιμοποιούν την εφαρμογή Phone by Google μπορούν να αναζητήσουν στις ρυθμίσεις τη λειτουργία «Caller ID και ανεπιθύμητες κλήσεις». Μέσω αυτής είναι δυνατή η αναγνώριση γνωστών αριθμών spam και, όπου υποστηρίζεται, το αυτόματο φιλτράρισμά τους.
Σε iPhone: Υπάρχει δυνατότητα σίγασης άγνωστων αριθμών μέσα από τις ρυθμίσεις της εφαρμογής Τηλέφωνο. Ανάλογα με την έκδοση του iOS και τη χώρα, διατίθενται και πρόσθετες λειτουργίες διαχείρισης εισερχόμενων κλήσεων.
Ωστόσο, η πλήρης σίγαση αγνώστων αριθμών χρειάζεται προσοχή, καθώς μπορεί να χαθούν και σημαντικές κλήσεις, για παράδειγμα από γιατρό ή εταιρεία ταχυμεταφορών.
Πώς θα διαπιστώσετε αν τα προσωπικά σας στοιχεία έχουν διαρρεύσει
Ένα πρώτο βήμα είναι να ελέγξετε αν η διεύθυνση email σας έχει εμφανιστεί σε γνωστή παραβίαση δεδομένων.
Αυτό μπορεί να γίνει μέσω της υπηρεσίας Have I Been Pwned, η οποία συγκεντρώνει πληροφορίες για καταγεγραμμένες διαρροές.
Ο έλεγχος δεν αποκαλύπτει απαραίτητα πώς βρέθηκε ο αριθμός του κινητού σας στα χέρια τρίτων, μπορεί όμως να δείξει αν κάποιος ηλεκτρονικός λογαριασμός σας έχει εκτεθεί.
Μπορείτε επίσης να αναζητήσετε τον τηλεφωνικό αριθμό σας στο διαδίκτυο, τοποθετώντας τον μέσα σε εισαγωγικά, για να διαπιστώσετε αν εμφανίζεται σε δημόσιες ιστοσελίδες.
Επιπλέον, ο GDPR προβλέπει δικαιώματα σχετικά με την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, μεταξύ των οποίων και το δικαίωμα εναντίωσης στη χρήση τους για απευθείας εμπορική προώθηση.
Τι δεν πρέπει να κάνετε όταν σας καλεί ένας ύποπτος αριθμός
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται όταν ο άγνωστος καλών ζητά προσωπικές ή οικονομικές πληροφορίες.
Μην αποκαλύπτετε ποτέ κωδικούς πρόσβασης, στοιχεία τραπεζικών λογαριασμών ή κωδικούς επιβεβαίωσης που λαμβάνετε μέσω SMS.
Αποφύγετε επίσης να ανοίγετε συνδέσμους από άγνωστους αποστολείς ή να ακολουθείτε αυτοματοποιημένες οδηγίες που σας ζητούν να πατήσετε κάποιο πλήκτρο για να διαγραφείτε από τηλεφωνική λίστα.
Η πλήρης εξαφάνιση των ανεπιθύμητων κλήσεων δεν είναι πάντα εφικτή. Ωστόσο, η προσεκτική διαχείριση των προσωπικών στοιχείων, η ενεργοποίηση των διαθέσιμων λειτουργιών προστασίας και η αξιοποίηση των δικαιωμάτων που προβλέπει η νομοθεσία μπορούν να περιορίσουν σημαντικά το πρόβλημα.