Ανησυχητική είναι η εικόνα της μικροβιακής αντοχής στην Ελλάδα, καθώς οι λοιμώξεις από βακτήρια που εμφανίζουν ανθεκτικότητα στα αντιβιοτικά αυξάνονται, την ώρα που η κατανάλωση των συγκεκριμένων φαρμάκων παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Τα νεότερα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC), που δημοσιεύθηκαν με αφορμή τη σημερινή, 18 Νοεμβρίου, Ευρωπαϊκή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για τα Αντιβιοτικά, δείχνουν ότι η χώρα μας βρίσκεται μακριά από τους στόχους που έχουν τεθεί για το 2030.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η αύξηση των λοιμώξεων από ανθεκτικά στελέχη του βακτηρίου Escherichia coli (E. coli), ενώ επιβαρυμένη είναι και η εικόνα για την Klebsiella pneumoniae, ένα παθογόνο που μπορεί να προκαλέσει σοβαρές λοιμώξεις.
Η Ελλάδα απέχει από τον στόχο για την κατανάλωση αντιβιοτικών
Η χώρα μας έχει δεσμευθεί να μειώσει την κατανάλωση αντιβιοτικών κατά 27% έως το 2030, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2019. Ωστόσο, μέχρι το 2025 η μείωση έφτασε μόλις το 9,7%.
Συγκεκριμένα, η κατανάλωση διαμορφώθηκε στις 31,1 καθορισμένες ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους, από 34,4 το 2019, ενώ ο στόχος για το 2030 είναι οι 24,9 δόσεις.
Προβληματισμό προκαλεί και η επιλογή των αντιβιοτικών. Το ποσοστό των σκευασμάτων της κατηγορίας Access, τα οποία αποτελούν την προτιμώμενη πρώτη επιλογή για πολλές συνήθεις λοιμώξεις, υποχώρησε από 46,8% το 2019 σε 43% το 2025. Ο ευρωπαϊκός στόχος, αντίθετα, προβλέπει αύξηση του ποσοστού στο 65%.
Αύξηση 155% στις λοιμώξεις από ανθεκτικό E. coli
Η μεγαλύτερη επιδείνωση στην Ελλάδα καταγράφεται στις λοιμώξεις από Escherichia coli, που εμφανίζει αντοχή στις κεφαλοσπορίνες τρίτης γενιάς.
Η επίπτωσή τους αυξήθηκε κατά 155%, από 2,58 σε 6,57 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους, ενώ ο στόχος είναι να διατηρηθεί τουλάχιστον στα επίπεδα του 2019.
Ανησυχητική είναι και η πορεία της Klebsiella pneumoniae, η οποία εμφανίζει αντοχή στις καρβαπενέμες, μια κατηγορία αντιβιοτικών που χρησιμοποιείται για την αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων. Οι σχετικές λοιμώξεις αυξήθηκαν κατά 24,8%, από 13,05 σε 16,28 περιστατικά ανά 100.000 κατοίκους, αντί να καταγράψουν μείωση κατά 5%, όπως προβλέπει ο εθνικός στόχος.
Παράλληλα, οι λοιμώξεις από τον ανθεκτικό στη μεθικιλλίνη χρυσίζοντα σταφυλόκοκκο (MRSA) αυξήθηκαν κατά 19,4%, ενώ ο στόχος για το 2030 προβλέπει μείωση κατά 10%.
Η εικόνα στην Ευρώπη
Ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κατανάλωση αντιβιοτικών μειώθηκε κατά μόλις 5% από το 2019 έως το 2025, ενώ ο στόχος για το 2030 προβλέπει μείωση κατά 20%.
Το ποσοστό των αντιβιοτικών της κατηγορίας Access αυξήθηκε από 61,1% σε 62,5%, πλησιάζοντας τον στόχο του 65%.
Ωστόσο, οι λοιμώξεις από Klebsiella pneumoniae με αντοχή στις καρβαπενέμες αυξήθηκαν κατά 72%, αντί να μειωθούν κατά 5%. Αντίστοιχα, οι λοιμώξεις από ανθεκτικό E. coli σημείωσαν αύξηση 16,4%, ενώ ο ευρωπαϊκός στόχος προβλέπει μείωση κατά 10%.
Η σημαντικότερη θετική εξέλιξη αφορά τον MRSA, καθώς οι λοιμώξεις μειώθηκαν κατά 19% σε σύγκριση με το 2019. Ωστόσο, η αύξηση που καταγράφηκε την τελευταία διετία προκαλεί ανησυχία για τη διατήρηση αυτής της προόδου.
Η έκκληση του ECDC για περιορισμό της άσκοπης χρήσης
«Εξακολουθούμε να υπολειπόμαστε σε αρκετούς από τους στόχους της ΕΕ για το 2030», προειδοποιεί η διευθύντρια του ECDC, Pamela Rendi-Wagner, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για ταχύτερη γονιδιωματική επιτήρηση.
Το ECDC ζητά ενίσχυση της πρόληψης των λοιμώξεων, καλύτερη παρακολούθηση της μικροβιακής αντοχής και ορθολογικότερη χρήση των αντιβιοτικών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι το 90% της ανθρώπινης κατανάλωσης αντιβιοτικών πραγματοποιείται στην κοινότητα και στην εξωνοσοκομειακή περίθαλψη. Για τον λόγο αυτό, η αποφυγή της άσκοπης χρήσης τους, ιδιαίτερα στα παιδιά, αποτελεί βασικό μέτρο για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Η μικροβιακή αντοχή αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία, καθώς όσο περισσότερα βακτήρια αναπτύσσουν ανθεκτικότητα τόσο δυσκολότερη γίνεται η αντιμετώπιση των λοιμώξεων με τα διαθέσιμα αντιβιοτικά.