Κρατικό Πιστοποιητικό Γλωσσομάθειας 2026: Αυτά είναι τα εξεταστικά κέντρα

Εκπαίδευση

Έρευνα: Η Ελλάδα μένει (πολύ) πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Φοιτητές σε ελληνικό πανεπιστήμιο
Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Λιγότεροι εισακτέοι, ασφυκτική υποχρηματοδότηση σε σχέση με την Ε.Ε. και ένα διαρκώς διογκούμενο κύμα «brain loss» που αφήνει αναξιοποίητο το επιστημονικό δυναμικό της χώρας

Για δεκαετίες, η ελληνική κοινωνία έβλεπε το  πτυχίο πανεπιστημίου ως το απόλυτο εισιτήριο για την επαγγελματική και κοινωνική καταξίωση. Χιλιάδες οικογένειες επένδυαν – και συνεχίζουν να επενδύουν – υπέρογκα ποσά σε φροντιστήρια, με μοναδικό στόχο την εισαγωγή στα ΑΕΙ. Κι όμως, πίσω από αυτή την εικόνα της «πανεπιστημιακής υπερπροσπάθειας», κρύβεται μια ανησυχητική μαθηματική πραγματικότητα: για πρώτη φορά μετά από δώδεκα χρόνια, η Ελλάδα βρέθηκε κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο ποσοστό των νέων ηλικίας 25-34 ετών με πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Τα ευρήματα της τελευταίας έρευνας της πλατφόρμας Greece in Figures, με τίτλο «Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση», σκιαγραφούν ένα μέλλον με λιγότερους πτυχιούχους, λιγότερους πόρους και περισσότερες «χαμένες» δεξιότητες.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η «βουτιά» των εισακτέων και το φαινόμενο του «Brain Loss»

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, το 2025 μόλις το 42,8% των νέων ηλικίας 25-34 ετών διέθετε πτυχίο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος ανέρχεται στο 44,8%. Η υποχώρηση αυτή δεν είναι τυχαία. Από το 2021 κι έπειτα, ο αριθμός των νεοεισερχομένων στα προπτυχιακά προγράμματα έχει μειωθεί δραματικά κατά 21%, με τις μεταπτυχιακές σπουδές να καταγράφουν πτώση 4,2% και τα διδακτορικά 14,6%.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση
Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται βαθύτερα κοινωνικά και οικονομικά αίτια. Η θέσπιση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) το 2021 περιόρισε την πρόσβαση σε περιφερειακά τμήματα, ενώ η κρίση κόστους ζωής και το στεγαστικό πρόβλημα καθιστούν τις σπουδές σε άλλη πόλη απαγορευτικές για πολλούς. Την ίδια στιγμή, ο ανταγωνισμός από τα μη κρατικά πανεπιστήμια αρχίζει να αναδιατάσσει το τοπίο.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Το πιο ανησυχητικό στοιχείο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο σε όσους δεν μπαίνουν στα πανεπιστήμια, αλλά σε εκείνους που βγαίνουν από αυτά. Η χώρα μας βιώνει έντονα το φαινόμενο του brain loss (απώλεια εγκεφάλων), το οποίο διαφέρει από το γνωστό brain drain (φυγή στο εξωτερικό). Χιλιάδες πτυχιούχοι παραμένουν στην Ελλάδα, αλλά αναγκάζονται να εργαστούν σε θέσεις που δεν αξιοποιούν τα προσόντα τους – συχνά μερικής ή εποχικής απασχόλησης. Ενδεικτικά, το 34% των αποφοίτων κοινωνικών και ανθρωπιστικών επιστημών εργάζεται σε αντικείμενο άσχετο με τις σπουδές του, ενώ το 38% των νέων δηλώνει ότι η εργασία του δεν έχει καμία σχέση με την κατάρτισή του.

«Ασφυξία» στη χρηματοδότηση

Για να κατανοήσει κανείς γιατί συμβαίνουν όλα αυτά, αρκεί να κοιτάξει τα οικονομικά δεδομένα. Το 2023, η Ελλάδα διέθεσε μόλις το 3,3% του ΑΕΠ της για την εκπαίδευση, την ώρα που η Ευρωπαϊκή Ένωση επενδύει κατά μέσο όρο το 4,7%. Το χάσμα γίνεται ακόμη πιο εκκωφαντικό στην κατά κεφαλήν δαπάνη: η Ελλάδα δαπανά περίπου 2.300 ευρώ ανά φοιτητή ετησίως, όταν ο ευρωπαϊκός μέσος όρος αγγίζει τα 11.600 ευρώ. Ακόμη κι αν συνυπολογιστούν μόνο οι ενεργοί φοιτητές (αφαιρώντας τους λεγόμενους «αιώνιους»), το ποσό φτάνει μόλις τα 3.700-3.900 ευρώ.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η υποχρηματοδότηση έχει άμεσο αντίκτυπο στην ποιότητα των σπουδών και στην έρευνα. Τα δημόσια πανεπιστήμια ασφυκτιούν, όχι μόνο από την έλλειψη πόρων, αλλά και από τον διαχρονικό κρατικό εναγκαλισμό που περιορίζει την αυτονομία τους.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η «παρεξηγημένη» τεχνική εκπαίδευση

Παράλληλα με την υποχώρηση των πανεπιστημιακών πτυχίων, η ελληνική οικονομία έρχεται αντιμέτωπη με μια παράδοξη αντίφαση: ενώ οι νέοι αποφοιτούν και μένουν άνεργοι ή υποαπασχολούνται, η αγορά εργασίας «διψά» για τεχνικά επαγγέλματα. Υπάρχει τεράστια ζήτηση για ηλεκτρολόγους, υδραυλικούς, ψυκτικούς και τεχνικούς συντήρησης.

Το πρόβλημα εδράζεται στην κοινωνική αντίληψη που αντιμετωπίζει την επαγγελματική εκπαίδευση ως επιλογή «δεύτερης κατηγορίας». Η αναβάθμιση της τεχνικής εκπαίδευσης δεν απαιτεί μόνο περισσότερα χρήματα, αλλά και αλλαγή νοοτροπίας, με καλύτερες αμοιβές και προοπτικές εξέλιξης για όσους την επιλέγουν.

Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση

Η Ελλάδα εξακολουθεί να παράγει εξειδικευμένο ανθρώπινο δυναμικό, αλλά το μεγάλο στοίχημα για την πολιτεία είναι να δημιουργήσει τις συνθήκες ώστε αυτό το δυναμικό να μπορεί να παραμείνει, να εργαστεί και να δημιουργήσει στον τόπο του. Απαιτείται αύξηση της δημόσιας δαπάνης, στοχευμένη χρηματοδότηση της έρευνας και μια γενναία μεταρρύθμιση που θα συνδέσει την εκπαίδευση με τις πραγματικές ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας.

Πηγή: Τα στοιχεία και οι αναλύσεις βασίζονται στην έρευνα του Greece in Figures («Η Ελλάδα μένει πίσω στην τριτοβάθμια εκπαίδευση», με τη συμβολή των Δημήτρη Μιχαηλίδη, Νίκου Παπαδάκη και Νίκου Φωτόπουλου), διαθέσιμη στο Greece in Figures.

Όλες οι σημαντικές ειδήσεις στο alfavita.gr

«Κλαίω κάθε μέρα πριν πάω σχολείο»: Η κραυγή μιας εκπαιδευτικού από μια τάξη που δεν μπορεί πια να διαχειριστεί

Πώς επιλέγουμε ιδιωτικό σχολείο για τα παιδιά μας; Το μεγάλο αφιέρωμα του alfavita για την επόμενη χρονιά

Google Logo Μάθε πρώτος όλες τις σημαντικές ειδήσεις. Βάλε το alfavita.gr στα αποτελέσματα αναζήτησης της Google
Viber Ακολουθήστε το Αlfavita στο Viber

εκπαίδευση