Σε έναν ιδιαίτερα βαρύ οικονομικό γρίφο εξελίσσεται η αναγνώριση πλασματικών ετών για χιλιάδες εργαζομένους -και ιδίως για τους εκπαιδευτικούς- λίγο πριν περάσουν το κατώφλι της συνταξιοδότησης. Η δαπάνη για την εξαγορά χρόνων σπουδών, στρατιωτικής θητείας ή τέκνων ανέρχεται πλέον σε αρκετές χιλιάδες ευρώ, επηρεάζοντας καθοριστικά όχι μόνο τον οικογενειακό προγραμματισμό, αλλά και την τελική απόφαση για τον χρόνο αποχώρησης από την υπηρεσία.
Ο μηχανισμός που τριπλασίασε το κόστος
Η ριζική ανατροπή στα δεδομένα της εξαγοράς απορρέει από τον ασφαλιστικό νόμο 4387/2016, ο οποίος εναρμόνισε σταδιακά τις εισφορές του Δημοσίου με το συνολικό ποσοστό κύριας σύνταξης. Το ποσοστό αυτό ορίστηκε στο 20% (με επιμερισμό 6,67% για τον ασφαλισμένο και 13,33% για τον εργοδότη), ακολουθώντας μια ανοδική κλίμακα μέχρι να παγιωθεί πλήρως το 2020:
- 2017: 10%
- 2018: 13,34%
- 2019: 16,67%
Από το 2020 και εξής: 20%
Η κρίσιμη λεπτομέρεια έγκειται στο γεγονός ότι, κατά την εξαγορά πλασματικών χρόνων, ο εργαζόμενος επιβαρύνεται με ολόκληρο το ποσοστό εισφοράς που ισχύει την ημέρα υποβολής της αίτησής του - καλύπτοντας, δηλαδή, τόσο τη δική του εισφορά όσο και την εργοδοτική.
Η σύγκριση των αριθμών στην πράξη
Για να γίνει αντιληπτό το μέγεθος της επιβάρυνσης, αρκεί να εξεταστεί το παράδειγμα ενός εργαζομένου με συντάξιμες μηνιαίες αποδοχές 1.500 ευρώ. Αν και το τελικό ποσό εξατομικεύεται ανάλογα με τον μισθό και τον χρόνο αίτησης, η διαφορά μεταξύ του παλαιού και του νέου καθεστώτος για την αναγνώριση μιας πενταετίας αγγίζει σχεδόν τις 12.000 ευρώ (από 6.003 € εκτοξεύεται στα 18.000 €).
| Χρονική περίοδος | Ποσοστό εξαγοράς | Κόστος ανά μήνα | Κόστος ανά έτος | Κόστος για 5 έτη |
|---|---|---|---|---|
| Παλαιότερο καθεστώς | 6,67% | 100,05 € | 1.200,60 € | 6.003 € |
| Έτος 2017 | 10% | 150,00 € | 1.800,00 € | 9.000 € |
| Έτος 2018 | 13,34% | 200,10 € | 2.401,20 € | 12.006 € |
| Έτος 2019 | 16,67% | 250,05 € | 3.000,60 € | 15.003 € |
| Από το 2020 και μετά | 20% | 300,00 € | 3.600,00 € | 18.000 € |
Ορόσημο η 13η Μαΐου 2016
Καθοριστικό ρόλο στον υπολογισμό του κόστους παίζει η ακριβής ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης. Όσοι πρόλαβαν να υποβάλουν αίτηση έως και τις 12 Μαΐου 2016 υπάγονται στο ευνοϊκότερο προηγούμενο καθεστώς. Αντιθέτως, για κάθε αίτηση που κατατέθηκε από τις 13 Μαΐου 2016 και μετά, εφαρμόζονται οι νέες αυξημένες κλίμακες, δημιουργώντας τεράστιες οικονομικές αποκλίσεις μεταξύ συναδέλφων με τα ίδια ακριβώς έτη ασφάλισης.
Γιατί πιέζεται ιδιαίτερα ο κλάδος των εκπαιδευτικών
Η συγκεκριμένη ρύθμιση αγγίζει καίρια τον εκπαιδευτικό κόσμο. Η συντριπτική πλειονότητα των εκπαιδευτικών δεν εντάχθηκε σε μόνιμη και συνεχή ασφάλιση αμέσως μετά τη λήψη του πτυχίου. Μεσολάβησαν πολυετείς αναμονές στους πίνακες διοριστέων, διαστήματα ανεργίας, θητεία ως αναπληρωτές με συνεχείς μετακινήσεις, στρατιωτική θητεία, καθώς και μεταπτυχιακοί τίτλοι.
Κατά συνέπεια, πολλοί φτάνουν κοντά στο όριο συνταξιοδότησης χωρίς να διαθέτουν τον απαιτούμενο πραγματικό χρόνο. Για όσους στοχεύουν στην έξοδο στα 62 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης, η εξαγορά πλασματικών ετών αποτελεί μονόδρομο, αυξάνοντας όμως δραματικά το κόστος εξόδου.
Τι ισχύει για στρατιωτική θητεία και ανεργία
Ο e-ΕΦΚΑ εντάσσει ρητά στους αναγνωρίσιμους χρόνους τόσο τη στρατιωτική υπηρεσία όσο και την επιδοτούμενη ανεργία, με διαφορετικούς ωστόσο κανόνες:
Στρατιωτική θητεία: Δεν προσμετράται αυτομάτως και δωρεάν. Για να αξιοποιηθεί στη θεμελίωση ή την προσαύξηση της σύνταξης απαιτείται αίτηση και κανονική εξαγορά, γεγονός που επιβαρύνει σημαντικά όσους χρειάζονται 1 έως 2 επιπλέον έτη για τη 40ετία.
Επιδοτούμενη ανεργία: Οι περίοδοι τακτικής επιδοτούμενης ανεργίας μπορούν να συνυπολογιστούν υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, ανάλογα με το ασφαλιστικό ταμείο και το καθεστώς θεμελίωσης, απαιτώντας εξατομικευμένο έλεγχο του φακέλου.
Δίλημμα χιλιάδων ευρώ πριν την έξοδο
Παρά τον όρο «πλασματικά», το οικονομικό τίμημα για την αναγνώριση αυτών των ετών είναι απολύτως πραγματικό. Οι υποψήφιοι συνταξιούχοι βρίσκονται συχνά μπροστά σε ένα σκληρό δίλημμα: να δαπανήσουν ένα μεγάλο μέρος των αποταμιεύσεών τους για να εξαγοράσουν τον υπολειπόμενο χρόνο ή να παραμείνουν στην ενεργό υπηρεσία για περισσότερα έτη.
Πριν από οποιαδήποτε οριστική κίνηση, κρίνεται απαραίτητη μια αναλυτική οικονομοτεχνική μελέτη της κάθε περίπτωσης, ώστε να αποσαφηνιστεί αν τα πλασματικά έτη είναι απολύτως αναγκαία για τη θεμελίωση δικαιώματος, ποιο είναι το ακριβές κόστος εξαγοράς και σε πόσα χρόνια θα γίνει η απόσβεση της δαπάνης μέσω της μηνιαίας σύνταξης.