Τι έδειξε η νέα έρευνα για τα ενεργειακά ποτά;
Οι επιστήμονες ανέλυσαν συνολικά 28.345 αναφορές πιθανών ανεπιθύμητων ενεργειών, οι οποίες κατατέθηκαν στον Αμερικανικό Οργανισμό Τροφίμων και Φαρμάκων (FDA) κατά την περίοδο 2017-2025.
Από το σύνολο των αναφορών, οι 854 αφορούσαν ενεργειακά ποτά ή συμπληρώματα διατροφής που περιείχαν καφεΐνη και άλλες διεγερτικές ουσίες. Οι υπόλοιπες 27.491 σχετίζονταν με προϊόντα χωρίς τα συγκεκριμένα συστατικά.
Η σύγκριση των δύο κατηγοριών έδειξε ότι οι αναφορές για προϊόντα με διεγερτικές ουσίες περιλάμβαναν:
Καρδιακή ανακοπή: Αναφερόταν περίπου 11 φορές συχνότερα.
Καρδιακή προσβολή: Εμφανιζόταν περίπου 4,5 φορές συχνότερα.
Κοιλιακές αρρυθμίες ή αίσθημα παλμών: Καταγράφονταν περίπου 4 φορές συχνότερα.
Πόνο στο στήθος: Αναφερόταν περίπου 2,7 φορές συχνότερα.
Επιπλέον, σχεδόν το 45% των αναφορών που αφορούσαν καρδιαγγειακά περιστατικά σε σχέση με προϊόντα που περιείχαν διεγερτικές ουσίες προερχόταν από ενήλικες ηλικίας 18 έως 34 ετών.
Τα αποτελέσματα παρουσιάστηκαν στις 2 Νοεμβρίου, ενόψει του επιστημονικού συνεδρίου της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας, το οποίο πραγματοποιήθηκε από τις 6 έως τις 9 Νοεμβρίου 2026.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι πρόκειται για προκαταρκτικά ευρήματα που παρουσιάστηκαν σε επιστημονικό συνέδριο και όχι για ολοκληρωμένη μελέτη δημοσιευμένη σε επιστημονικό περιοδικό μετά από αξιολόγηση από ανεξάρτητους ειδικούς.
Αυξάνουν τα ενεργειακά ποτά κατά 11 φορές τον κίνδυνο καρδιακής ανακοπής;
Ο αριθμός αυτός χρειάζεται προσεκτική ερμηνεία, καθώς δεν σημαίνει ότι κάποιος που καταναλώνει ενεργειακά ποτά έχει 11 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να υποστεί καρδιακή ανακοπή.
Η έρευνα συνέκρινε τη συχνότητα με την οποία αναφερόταν η καρδιακή ανακοπή στις δύο κατηγορίες αναφορών. Δεν υπολόγισε την πιθανότητα εμφάνισης του συγκεκριμένου περιστατικού στον γενικό πληθυσμό των καταναλωτών.
Ένας σημαντικός περιορισμός είναι ότι οι αναφορές στον FDA υποβάλλονται εθελοντικά. Οι ερευνητές, επομένως, δεν γνωρίζουν πόσοι άνθρωποι κατανάλωσαν τα συγκεκριμένα προϊόντα χωρίς να παρουσιάσουν κάποια ανεπιθύμητη ενέργεια.
Παράλληλα, ενδέχεται να έχουν επηρεάσει τα αποτελέσματα διάφοροι παράγοντες, όπως η χρήση άλλων ουσιών, τα προϋπάρχοντα προβλήματα υγείας, οι συνθήκες κάτω από τις οποίες συνέβησαν τα περιστατικά, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο καταγράφηκαν οι ανεπιθύμητες ενέργειες.
Κατά συνέπεια, τα ευρήματα αποτελούν μια πιθανή προειδοποιητική ένδειξη για την ασφάλεια των προϊόντων αυτών, χωρίς να αποδεικνύουν ότι κάποιο συγκεκριμένο ενεργειακό ποτό ή συμπλήρωμα προκάλεσε καρδιακή προσβολή ή ανακοπή.
Επιπλέον, στην ανάλυση εξετάστηκαν μαζί τα ενεργειακά ποτά και τα συμπληρώματα με διεγερτικές ουσίες. Έτσι, δεν ήταν δυνατό να προσδιοριστεί ποιο συγκεκριμένο προϊόν ή συστατικό συνδεόταν με κάθε περιστατικό.
Γιατί τα ενεργειακά ποτά μπορεί να επηρεάσουν την καρδιά;
Η βασική ουσία που περιέχουν πολλά ενεργειακά ποτά είναι η καφεΐνη, η οποία δρα ως διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος.
Η κατανάλωσή της μπορεί να προκαλέσει προσωρινή αύξηση της αρτηριακής πίεσης, ενώ σε μεγαλύτερες ποσότητες ενδέχεται να εμφανιστούν ταχυκαρδία, αίσθημα παλμών ή φτερουγίσματα στην καρδιά.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται και σε ορισμένα συμπληρώματα που χρησιμοποιούνται πριν από την προπόνηση (pre-workout), καθώς και στα συμπυκνωμένα ενεργειακά σφηνάκια (energy shots). Τα προϊόντα αυτά μπορεί να περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις καφεΐνης ή πρόσθετες διεγερτικές ουσίες, όπως η συνεφρίνη (synephrine) και η γιοχιμβίνη (yohimbine).
Επομένως, δεν είναι σωστό να θεωρούνται ισοδύναμα με ένα συνηθισμένο φλιτζάνι καφέ.
Προηγούμενα επιστημονικά δεδομένα υποδεικνύουν ότι η υψηλή πρόσληψη διεγερτικών ουσιών απαιτεί προσοχή, ιδιαίτερα σε άτομα με προϋπάρχουσες ή μη διαγνωσμένες καρδιακές παθήσεις.
Επιβαρυντικό ρόλο ενδέχεται επίσης να έχουν η έντονη σωματική άσκηση και ο συνδυασμός διεγερτικών ουσιών με αλκοόλ. Ωστόσο, η συγκεκριμένη έρευνα δεν εξέτασε αναλυτικά ποιοι παράγοντες συνέβαλαν στα καρδιακά περιστατικά που καταγράφηκαν στους νεαρούς ενήλικες.
Πόση καφεΐνη θεωρείται ασφαλής ημερησίως;
Για τους υγιείς ενήλικες, η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) αναφέρει ότι η πρόσληψη έως 200 mg καφεΐνης σε μία δόση και έως 400 mg συνολικά μέσα στην ημέρα δεν θεωρείται ότι προκαλεί ανησυχία για την υγεία.
Τα συγκεκριμένα όρια αφορούν τη συνολική καφεΐνη που λαμβάνεται από όλες τις πηγές, όπως ο καφές, το τσάι, τα ενεργειακά ποτά και τα συμπληρώματα διατροφής.
Ένα συνηθισμένο ενεργειακό ποτό των 250 ml περιέχει περίπου 80 mg καφεΐνης. Ωστόσο, οι μεγαλύτερες συσκευασίες και τα συμπυκνωμένα σκευάσματα μπορεί να έχουν πολύ υψηλότερη περιεκτικότητα.
Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό να ελέγχεται η διατροφική ετικέτα και να υπολογίζεται η συνολική ημερήσια πρόσληψη καφεΐνης, αντί να λαμβάνεται υπόψη μόνο ο αριθμός των ποτών που καταναλώνονται.
Τα παραπάνω όρια δεν αποτελούν εγγύηση ασφάλειας για όλους. Άτομα με αρρυθμίες ή άλλα καρδιαγγειακά προβλήματα χρειάζεται να ακολουθούν εξατομικευμένες οδηγίες από τον γιατρό τους. Αυξημένη προσοχή απαιτείται επίσης για τα παιδιά, τις εγκύους και όσους εμφανίζουν ιδιαίτερη ευαισθησία στην καφεΐνη.
Ποια συμπτώματα χρειάζονται άμεση προσοχή;
Ορισμένα συμπτώματα που εμφανίζονται μετά την κατανάλωση ενεργειακών ποτών ή άλλων διεγερτικών ουσιών δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στην καφεΐνη.
Τα επαναλαμβανόμενα αισθήματα παλμών χρειάζονται ιατρική αξιολόγηση, ιδιαίτερα όταν συνοδεύονται από ζάλη ή άλλα ενοχλήματα.
Ακόμη πιο ανησυχητικά είναι ο πόνος στο στήθος, η λιποθυμία, η έντονη δύσπνοια και η κατάρρευση. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση ιατρική βοήθεια και κλήση στο 166.
Η αναγνώριση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους είναι ιδιαίτερα σημαντικές, καθώς δεν πρέπει να θεωρούνται απλώς μια παροδική αντίδραση στην κατανάλωση καφεΐνης.
Συχνές ερωτήσεις για τα ενεργειακά ποτά
Είναι τα ενεργειακά ποτά χωρίς ζάχαρη ασφαλέστερα για την καρδιά;
Η απουσία ζάχαρης δεν σημαίνει ότι ένα ενεργειακό ποτό δεν μπορεί να επηρεάσει την καρδιαγγειακή λειτουργία. Τα προϊόντα χωρίς ζάχαρη εξακολουθούν να περιέχουν καφεΐνη ή άλλες διεγερτικές ουσίες, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν αύξηση της αρτηριακής πίεσης και αίσθημα παλμών.
Επομένως, η ένδειξη «χωρίς ζάχαρη» αφορά τη διατροφική τους σύσταση και όχι την απουσία πιθανών επιδράσεων στην καρδιά.
Είναι τα ενεργειακά ποτά ίδια με τα αθλητικά ποτά;
Όχι, πρόκειται για δύο διαφορετικές κατηγορίες προϊόντων με διαφορετικό σκοπό.
Τα αθλητικά ποτά έχουν σχεδιαστεί κυρίως για την αναπλήρωση υγρών και ηλεκτρολυτών που χάνονται κατά τη διάρκεια της σωματικής άσκησης. Αντίθετα, τα ενεργειακά ποτά περιέχουν διεγερτικές ουσίες, όπως η καφεΐνη, με στόχο την προσωρινή αύξηση της εγρήγορσης.
Για τον λόγο αυτό, τα ενεργειακά ποτά δεν αποτελούν κατάλληλη επιλογή για ενυδάτωση κατά τη διάρκεια της άσκησης και δεν πρέπει να συγχέονται με τα αθλητικά ποτά.
