Η πιθανή εξασθένηση του πολικού στροβίλου και η εμφάνιση επεισοδίων αιφνίδιας στρατοσφαιρικής θέρμανσης επαναφέρουν κάθε χειμώνα τη συζήτηση για την πιθανότητα ισχυρών ψυχρών εισβολών και χιονοπτώσεων στην Ευρώπη, αλλά και στην Ελλάδα.
Ωστόσο, οι επιστημονικές αναλύσεις δείχνουν ότι η σχέση ανάμεσα στα φαινόμενα αυτά και στην εκδήλωση έντονης κακοκαιρίας δεν είναι ούτε άμεση ούτε δεδομένη. Μια διαταραχή του πολικού στροβίλου μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες μεταφοράς ψυχρών αερίων μαζών προς νοτιότερα γεωγραφικά πλάτη, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η Ελλάδα θα βρεθεί υποχρεωτικά αντιμέτωπη με χιόνια και παγετό.
Τι είναι ο πολικός στρόβιλος και πώς επηρεάζει τον καιρό
Ο στρατοσφαιρικός πολικός στρόβιλος είναι ένα εκτεταμένο σύστημα ανέμων που σχηματίζεται πάνω από την Αρκτική κατά τη διάρκεια της ψυχρής περιόδου, σε ύψος περίπου 10 έως 50 χιλιομέτρων από την επιφάνεια της Γης.
Όταν παραμένει ισχυρός, συμβάλλει στη συγκράτηση του ψυχρού αέρα στα μεγάλα γεωγραφικά πλάτη. Αντίθετα, όταν εξασθενεί, μετατοπίζεται ή διασπάται, μπορεί να ευνοήσει αλλαγές στην ατμοσφαιρική κυκλοφορία, δημιουργώντας προϋποθέσεις για ψυχρές εισβολές σε περιοχές της Ευρώπης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση, κατά την οποία οι θερμοκρασίες στα ανώτερα στρώματα της ατμόσφαιρας μπορούν να αυξηθούν κατά δεκάδες βαθμούς μέσα σε λίγες ημέρες.
Η επίδραση αυτής της μεταβολής στον καιρό που επικρατεί κοντά στην επιφάνεια της Γης, ωστόσο, δεν είναι αυτόματη και μπορεί να χρειαστούν εβδομάδες μέχρι να εκδηλωθεί.
Πότε μπορεί να φέρει χιόνια στην Ελλάδα
Για τη χώρα μας, καθοριστικό ρόλο παίζει η θέση των βαρομετρικών συστημάτων στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο.
Εάν διαμορφωθούν κατάλληλες συνθήκες, με ενίσχυση αντικυκλωνικών συστημάτων στη Βόρεια Ευρώπη, ψυχρές αέριες μάζες μπορούν να κινηθούν προς τα Βαλκάνια και ενδεχομένως προς την Ελλάδα.
Ωστόσο, για να σημειωθούν χιονοπτώσεις, ιδιαίτερα σε χαμηλά υψόμετρα, δεν αρκεί μόνο η παρουσία ψυχρού αέρα. Απαιτείται και η κατάλληλη υγρασία, σε συνδυασμό με βαρομετρικά συστήματα που θα προκαλέσουν φαινόμενα.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν οι χειμώνες του 1985, του 2012 και του 2018, όταν συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες ευνόησαν την εκδήλωση έντονου ψύχους και χιονοπτώσεων.
Γιατί η εξασθένηση του πολικού στροβίλου δεν εγγυάται βαρυχειμωνιά
Η εξασθένηση του πολικού στροβίλου αποτελεί σημαντική ένδειξη για την πιθανή εξέλιξη της ατμοσφαιρικής κυκλοφορίας, αλλά δεν συνιστά από μόνη της πρόγνωση χιονοπτώσεων.
Οι μετεωρολόγοι εξετάζουν αν οι μεταβολές στη στρατόσφαιρα επηρεάζουν τα χαμηλότερα στρώματα της ατμόσφαιρας και πώς διαμορφώνονται οι αεροχείμαρροι και τα συστήματα υψηλών και χαμηλών πιέσεων.
Επομένως, η πιθανότητα να επηρεαστεί η Ελλάδα από ισχυρό ψύχος ή χιονοπτώσεις μπορεί να εκτιμηθεί με μεγαλύτερη αξιοπιστία μόνο όταν τα προγνωστικά μοντέλα αποτυπώνουν συγκεκριμένες και σταθερότερες ατμοσφαιρικές συνθήκες.
Η αιφνίδια στρατοσφαιρική θέρμανση μπορεί να αποτελέσει την αρχή μιας αλληλουχίας εξελίξεων, χωρίς όμως να προδικάζει την τελική εικόνα του χειμώνα στη χώρα μας.
