Έντονο προβληματισμό προκαλούν στους κατοίκους των Εξαρχείων οι εξελίξεις γύρω από την κατασκευή της Γραμμής 4 του Μετρό, ιδιαίτερα μετά τις αναφορές για ρωγμές και καθιζήσεις σε κτίρια της Κυψέλης, από όπου έχει περάσει ο μετροπόντικας.
Οι κάτοικοι εκφράζουν φόβους ότι η περιοχή τους ενδέχεται να αντιμετωπίσει ακόμη μεγαλύτερες δυσκολίες, καθώς συνδυάζει παλαιά κτίρια, διατηρητέα ακίνητα και ένα ιδιαίτερο γεωλογικό υπόβαθρο. Όπως υποστηρίζουν, τα χαρακτηριστικά αυτά καθιστούν αναγκαία την ενδελεχή εξέταση των πιθανών επιπτώσεων των εργασιών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο χώρος της πλατείας Εξαρχείων, όπου έχει εγκατασταθεί το εργοτάξιο, καθώς και τα κτίρια και οι υποδομές που βρίσκονται κατά μήκος της σχεδιαζόμενης διαδρομής της σήραγγας.
Παλαιά κτίρια, σχολεία και ευαίσθητες υποδομές στη διαδρομή της Γραμμής 4
Η Αθηνά Μπαντή, μηχανικός, κάτοικος της περιοχής και μέλος της ανοιχτής συνέλευσης «Όχι Μετρό στην πλατεία Εξαρχείων», εξηγεί στο Orange Press Agency ότι ομάδα μηχανικών, σε συνεργασία με την ομάδα χαρτογράφησης Εξαρχείων, εξετάζει τη χάραξη της γραμμής και την περιοχή που ενδέχεται να επηρεαστεί από τις εργασίες.
Η χαρτογράφηση, σύμφωνα με την ίδια, βασίζεται σε στοιχεία που έχουν δοθεί από την Ελληνικό Μετρό και αποσκοπεί στον εντοπισμό των κτιρίων που ενδέχεται να επηρεαστούν από τη διάνοιξη της σήραγγας. Όπως επισημαίνει, τα προβλήματα που καταγράφηκαν στην Κυψέλη δείχνουν ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται απαραίτητα στα όρια της αρχικά προσδιορισμένης ζώνης επιρροής.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η ηλικία των κτιρίων στα Εξάρχεια, καθώς στην περιοχή υπάρχουν πολλά παλαιότερα ακίνητα, νεοκλασικά και διατηρητέα, αλλά και μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παράλληλα, η σχεδιαζόμενη διαδρομή βρίσκεται κοντά σε σημαντικές κοινωνικές υποδομές, όπως βρεφονηπιακός και παιδικός σταθμός, δημοτικό σχολείο και γυμνάσιο.
Οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι η εκπόνηση ολοκληρωμένων μελετών για τις επιπτώσεις των εργασιών στα κτίρια και στις χρήσεις της περιοχής είναι απαραίτητη. Για το ζήτημα έχουν προσφύγει από το 2022 στο Συμβούλιο της Επικρατείας, θέτοντας, μεταξύ άλλων, ερωτήματα σχετικά με την επάρκεια των σχετικών μελετών.
Ο αθηναϊκός σχιστόλιθος και οι φόβοι για το υπέδαφος
Ένα από τα βασικά ζητήματα που αναδεικνύουν οι μηχανικοί της συνέλευσης αφορά τη γεωλογική σύσταση της περιοχής. Σύμφωνα με την Αθηνά Μπαντή, η χάραξη της Γραμμής 4 διέρχεται από τμήμα του αθηναϊκού σχιστόλιθου, το οποίο περιγράφει ως πέτρωμα χαμηλής αντοχής.
Στον χώρο όπου προβλέπεται να κατασκευαστεί ο σταθμός των Εξαρχείων, η ίδια αναφέρει ότι καταγράφονται και κώνοι κορημάτων, δηλαδή γεωλογικοί σχηματισμοί που, όπως υποστηρίζει, απαιτούν ιδιαίτερη προσοχή κατά την εκτέλεση τεχνικών έργων.
Η συνύπαρξη ασθενούς υπεδάφους, σχετικά μικρού βάθους εκσκαφής και παλαιών κατασκευών αποτελεί, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζει η ομάδα, λόγο αυξημένης ανησυχίας. Στην ίδια εξίσωση προστίθενται τα υπόγεια, τα φρεάτια, τα πηγάδια και τα παλαιά ή επιχωματωμένα θεμέλια.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, οι κάτοικοι εκτιμούν ότι οι συνθήκες στα Εξάρχεια μπορεί να είναι δυσμενέστερες από εκείνες που αντιμετωπίστηκαν στην Κυψέλη. Πρόκειται για εκτιμήσεις που, όπως τονίζουν, καθιστούν ακόμη πιο σημαντική την πλήρη διερεύνηση των κινδύνων και την ενημέρωση των κατοίκων.
Πλημμύρες σε υπόγεια και προβληματισμός για τα υδραυλικά έργα
Στις ανησυχίες προστίθενται και τα προβλήματα με τα νερά που, σύμφωνα με τις μαρτυρίες κατοίκων, εμφανίστηκαν σε υπόγειους χώρους από τις πρώτες ημέρες των εργασιών.
Η Αθηνά Μπαντή συνδέει το ζήτημα με τις ιδιαιτερότητες του υδρολογικού περιβάλλοντος της περιοχής, κάνοντας ειδική αναφορά σε σκεπασμένο ρέμα που διασχίζει την οδό Αραχώβης, κοντά στην πλατεία Εξαρχείων.
Όπως περιγράφει, ορισμένες πολυκατοικίες διαθέτουν αντλίες στα υπόγειά τους, χωρίς να είχαν αντιμετωπίσει στο παρελθόν αντίστοιχα προβλήματα πλημμύρας. Οι κάτοικοι είχαν θέσει το θέμα και στο πλαίσιο της προσφυγής τους στο ΣτΕ, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται επαρκείς υδραυλικές μελέτες για τη διαχείριση τόσο των υπόγειων όσο και των επιφανειακών υδάτων.
Η ίδια θέτει, επίσης, ερωτήματα για τις διαδικασίες που ακολουθήθηκαν κατά την εγκατάσταση και επέκταση του εργοταξίου, αναφερόμενη σε ζητήματα τεχνικής και περιβαλλοντικής τεκμηρίωσης, καθώς και στην ελεύθερη διέλευση των πεζών.
Η Μπλε Πολυκατοικία και η πρόσβαση σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης
Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην εμβληματική Μπλε Πολυκατοικία, η οποία, σύμφωνα με τους κατοίκους, φέρει χαρακτηρισμό διατηρητέου και μνημείου πολιτιστικής κληρονομιάς.
Όπως υποστηρίζουν, η είσοδός της από τον πεζόδρομο της Θεμιστοκλέους βρίσκεται πολύ κοντά στις μεταλλικές περιφράξεις του εργοταξίου. Η περιορισμένη απόσταση δημιουργεί, σύμφωνα με τις καταγγελίες τους, σοβαρά ερωτήματα για την πρόσβαση των οχημάτων έκτακτης ανάγκης, όπως ασθενοφόρα και πυροσβεστικά.
Το ζήτημα της ασφαλούς πρόσβασης αφορά, όπως τονίζουν, όχι μόνο το συγκεκριμένο κτίριο αλλά και τους κατοίκους και επαγγελματίες της ευρύτερης περιοχής.
«Η πλατεία έχει χαθεί από την καθημερινότητα της γειτονιάς»
Πέρα από τις τεχνικές ανησυχίες, οι κάτοικοι περιγράφουν σημαντικές αλλαγές στην καθημερινή ζωή των Εξαρχείων, εξαιτίας του αποκλεισμού της πλατείας και της εγκατάστασης του εργοταξίου.
Η Βαρβάρα, κάτοικος της περιοχής και μέλος της συνέλευσης, επισημαίνει στο Orange Press Agency ότι η απώλεια του δημόσιου χώρου έχει στερήσει από τη γειτονιά ένα βασικό σημείο συνάντησης, αναψυχής και συγκέντρωσης σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης, όπως ένας σεισμός.
Παράλληλα, αναφέρεται στην κυκλοφοριακή επιβάρυνση, στα προβλήματα που δημιουργούν οι λαμαρίνες και στα εμπόδια που αντιμετωπίζουν οι πεζοί. Όπως υποστηρίζει, τα περιορισμένα περάσματα και τα σημεία με μειωμένη ορατότητα αυξάνουν τις δυσκολίες στην κίνηση γύρω από την πλατεία, ενώ ιδιαίτερα επιβαρυμένη είναι η κατάσταση για άτομα με αναπηρία και κινητικές δυσκολίες.
Οι κάτοικοι κάνουν λόγο και για μεταβολή του μικροκλίματος, αποδίδοντας μέρος της αύξησης της θερμοκρασίας τους θερινούς μήνες στην απομάκρυνση δέντρων από την περιοχή. Προβλήματα, σύμφωνα με τις ίδιες μαρτυρίες, προκύπτουν ακόμη και κατά τις μετακομίσεις, καθώς η περιορισμένη πρόσβαση δυσχεραίνει τη στάθμευση φορτηγών και τη μεταφορά αντικειμένων.
Η Βαρβάρα εκφράζει την άποψη ότι η χωροθέτηση και ο τρόπος υλοποίησης του έργου δεν εξυπηρετούν επαρκώς τις ανάγκες της γειτονιάς, ενώ αμφισβητεί και τα κριτήρια με τα οποία σχεδιάστηκε ο σταθμός. Οι απόψεις αυτές αποτελούν τις θέσεις των κατοίκων που αντιτίθενται στην κατασκευή του με τον συγκεκριμένο τρόπο.
Οι δικαστικές αποφάσεις και το αίτημα να ανοίξει ξανά η πλατεία
Η Στεφανία, επίσης μέλος της συνέλευσης, αναφέρεται στις δικαστικές διαμάχες που έχουν προηγηθεί, υποστηρίζοντας ότι οι κάτοικοι έχουν δικαιωθεί σε οκτώ δικαστικές υποθέσεις απέναντι στην Ελληνικό Μετρό. Όπως λέει, οι εξελίξεις αυτές οδήγησαν στην απελευθέρωση τμημάτων του πεζόδρομου της Θεμιστοκλέους.
Σύμφωνα με την ίδια, έχει τεθεί και το ζήτημα της επάρκειας του διαθέσιμου χώρου για τις ανάγκες του εργοταξίου, ενώ παραμένει αβέβαιο το πότε θα επανεκκινήσουν οι εργασίες.
Η ίδια παρατηρεί ότι η πλατεία έχει αρχίσει να πρασινίζει ξανά σε ορισμένα σημεία, παραμένει, ωστόσο, σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη πίσω από τις περιφράξεις. Για τους κατοίκους, το βασικό αίτημα εξακολουθεί να είναι η αποκατάσταση της πρόσβασης στον δημόσιο χώρο και η επιστροφή της πλατείας στη γειτονιά.
Η εμπειρία της Κυψέλης επαναφέρει τα ερωτήματα για την ασφάλεια
Οι αναφορές για ζημιές σε κτίρια της Κυψέλης έχουν εντείνει την ανησυχία στα Εξάρχεια, με τους κατοίκους να ζητούν να εξεταστούν εγκαίρως οι ιδιαιτερότητες της περιοχής πριν από την πρόοδο των εργασιών.
Στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκονται η ασφάλεια των παλαιών και διατηρητέων κτιρίων, η γεωλογική και υδρολογική συμπεριφορά του εδάφους, η προστασία των υποδομών και η διασφάλιση της καθημερινής λειτουργίας της γειτονιάς.
Οι κάτοικοι επιμένουν ότι η πλατεία Εξαρχείων πρέπει να επιστρέψει στους πολίτες και ζητούν ουσιαστική ενημέρωση και απαντήσεις στα ερωτήματα που έχουν θέσει. Την ίδια στιγμή, οι ανησυχίες που διατυπώνουν αναδεικνύουν την ανάγκη για σαφή τεχνικά δεδομένα και διαφανή ενημέρωση σχετικά με τις επιπτώσεις ενός τόσο μεγάλου έργου στον αστικό ιστό.
