Ραγδαία άνοδο καταγράφει η εμπλοκή των νέων στον ψηφιακό κόσμο στην Ελλάδα, με τα στοιχεία να αποτυπώνουν μια ανησυχητική εικόνα για τις συνήθειες και την ψυχική ισορροπία των εφήβων. Σύμφωνα με τη νεότερη έκθεση «Μεγαλώνοντας στην Ψηφιακή Εποχή», την οποία συνέταξε η Πρωτοβουλία για την Ψυχική Υγεία Παιδιών & Εφήβων (CAMHI) σε σύμπραξη με το Child Mind Institute της Νέας Υόρκης και την αρωγή του Ιδρύματος «Σταύρος Νιάρχος», σχεδόν ο ένας στους δύο νέους εμφανίζει πλέον ενδείξεις προβληματικής ενασχόλησης με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Τα αριθμητικά δεδομένα της ψηφιακής καθημερινότητας
Η στατιστική αποτύπωση των συνηθειών των μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης αναδεικνύει την καθολική σχεδόν επικράτηση του διαδικτύου στην καθημερινότητά τους:
- Άλμα στην προβληματική χρήση: Το ποσοστό των εφήβων 15 και 16 ετών που εκδηλώνουν προβληματικά μοτίβα χρήσης των social media αυξήθηκε από 36,1% σε 48% μέσα σε διάστημα εννέα ετών.
- Καθημερινή σύνδεση: Η συστηματική χρήση του ίντερνετ από μαθητές ενισχύθηκε από 77% το 2019 σε 86% το 2025.
- Ακατάλληλο περιεχόμενο: Το 61% των νέων δηλώνει ότι έχει βρεθεί αντιμέτωπο με ανεπιθύμητο, επιβλαβές ή ακατάλληλο υλικό, κατά κύριο λόγο από τυχαία περιήγηση.
Η αμφίδρομη σχέση διαδικτύου και ψυχικής υγείας
Η επιστημονική ανάλυση, η οποία στηρίχθηκε στην αξιολόγηση 32 διεθνών μελετών της περιόδου 2017-2026, 1.099 επιστημονικών δεδομένων και 635 προτάσεων πολιτικής, συνδέει την αλόγιστη χρήση των ψηφιακών μέσων με συμπτώματα όπως η κατάθλιψη, το άγχος, το αίσθημα απομόνωσης και οι διαταραχές στον ύπνο.
Ωστόσο, οι ερευνητές υπογραμμίζουν πως η σχέση αυτή δεν είναι μονοσήμαντη. Παράλληλα με την αρνητική επίδραση που ασκούν οι δυσάρεστες διαδικτυακές εμπειρίες στην ψυχολογία ενός νέου, ισχύει και το αντίστροφο: έφηβοι που βιώνουν ήδη συναισθηματική επιβάρυνση είναι πιο ευάλωτοι στο να αναπτύξουν συμπεριφορές εξάρτησης από την οθόνη.
Οι κίνδυνοι πέρα από τον χρόνο οθόνης
Η έκθεση αναφέρει ότι η χρονική διάρκεια παραμονής στο διαδίκτυο δεν αποτελεί τον μοναδικό επιβαρυντικό παράγοντα. Κομβικό ρόλο διαδραματίζουν το είδος του περιεχομένου, η ποιότητα των αλληλεπιδράσεων και οι συνθήκες κάτω από τις οποίες γίνεται η χρήση.
Ανάμεσα στους κυριότερους κινδύνους που καταγράφονται ξεχωρίζουν:
- Ο διαδικτυακός εκφοβισμός (cyberbullying) και η παρενόχληση.
- Η συνεχής κοινωνική σύγκριση με εξιδανικευμένα πρότυπα.
- Η διαταραχή του κιρκάδιου ρυθμού και της ποιότητας του ύπνου.
Η οπτική των νέων και η ανάγκη για ολιστική αντιμετώπιση
Στο πλαίσιο της έρευνας πραγματοποιήθηκαν δομημένες συζητήσεις με 85 εφήβους (13-17 ετών) σε πέντε ελληνικές πόλεις. Οι ίδιοι οι νέοι υποστήριξαν ότι τα ψηφιακά μέσα δεν συνιστούν αποκλειστικά απειλή, καθώς παρέχουν δυνατότητες δικτύωσης, πρόσβαση στη γνώση και διατήρηση κοινωνικών δεσμών.
Για την εξισορρόπηση της κατάστασης, οι έφηβοι προέκριναν την ενίσχυση της ψηφιακής παιδείας, τον ανοιχτό διάλογο στο οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον, καθώς και τη δημιουργία εναλλακτικών ευκαιριών για άθληση και εξωμεταφορικές κοινωνικές δραστηριότητες.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της μελέτης, η αποτελεσματική προστασία της νέας γενιάς προϋποθέτει συνδυαστικές παρεμβάσεις: από την ενδυνάμωση των δομών ψυχικής υγείας και της εκπαίδευσης έως την απόδοση μεγαλύτερης ευθύνης στις ίδιες τις τεχνολογικές πλατφόρμες.
