Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
Η καρδιακή ανακοπή μπορεί να εμφανιστεί τόσο σε ανθρώπους με γνωστή καρδιοπάθεια όσο και σε άτομα χωρίς προηγούμενη διάγνωση καρδιαγγειακού προβλήματος.
Μεταξύ των καταστάσεων που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο περιλαμβάνονται η στεφανιαία νόσος και η καρδιακή ανεπάρκεια, αλλά και ορισμένες κληρονομικές παθήσεις, όπως το σύνδρομο μακρού QT.
Παράγοντες κινδύνου θεωρούνται επίσης το κάπνισμα, ο διαβήτης και η υπέρταση.
Σύμφωνα με στοιχεία που έχουν αποδοθεί στην Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, στην Αττική εκτιμάται ότι σημειώνονται καθημερινά περίπου 7 έως 18 περιστατικά καρδιακής ανακοπής, ενώ περίπου ένα στα πέντε συμβαίνει σε δημόσιο χώρο. Ένα σημαντικό ποσοστό αυτών των περιστατικών σχετίζεται με «απινιδώσιμους» ρυθμούς, δηλαδή ρυθμούς που μπορούν να αντιμετωπιστούν με ηλεκτρική απινίδωση.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, περίπου ένα στα πέντε περιστατικά καταγράφεται σε εξωτερικό χώρο. Στις ΗΠΑ, το Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς, Πνευμόνων και Αίματος έχει αναφέρει περίπου 450.000 θανάτους από καρδιακή ανακοπή ετησίως.
Γιατί η άμεση ΚΑΡΠΑ είναι τόσο σημαντική
Η καρδιακή ανακοπή απαιτεί άμεση αντιμετώπιση. Όταν η καρδιά σταματά να εξασφαλίζει την κυκλοφορία του αίματος, ο εγκέφαλος και τα άλλα όργανα στερούνται οξυγόνου. Για τον λόγο αυτό, η καθυστέρηση στην παροχή βοήθειας μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές και μη αναστρέψιμες βλάβες.
Η άμεση ΚΑΡΠΑ συμβάλλει στη διατήρηση της κυκλοφορίας έως ότου καταστεί δυνατή η απινίδωση ή η εξειδικευμένη ιατρική αντιμετώπιση.
Εφόσον επιτευχθεί επαναφορά της καρδιακής λειτουργίας, ο ασθενής συνήθως χρειάζεται νοσηλεία και στενή παρακολούθηση, συχνά σε Μονάδα Εντατικής Θεραπείας.
Οι πιθανότητες επιβίωσης παραμένουν περιορισμένες όταν η ανακοπή συμβαίνει εκτός νοσοκομείου, γεγονός που αναδεικνύει τη σημασία της έγκαιρης αναγνώρισης του περιστατικού, της ΚΑΡΠΑ και της χρήσης απινιδωτή όπου είναι διαθέσιμος.
Ποιες παθήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε ανακοπή
Η καρδιακή ανακοπή μπορεί να προκληθεί από σοβαρή αρρυθμία ή από προβλήματα που επηρεάζουν τη φυσιολογική ροή του αίματος μέσα στην καρδιά.
Η στεφανιαία νόσος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες. Ωστόσο, ανακοπή μπορεί να συνδεθεί και με άλλες καρδιαγγειακές παθήσεις, όπως:
στένωση της αορτικής βαλβίδας
υπερτροφική αποφρακτική μυοκαρδιοπάθεια
άλλες μορφές μυοκαρδιοπάθειας
βαλβιδικές παθήσεις
οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου
ορισμένες συγγενείς καρδιοπάθειες, όπως η τετραλογία του Fallot.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα σημαντικό ποσοστό ανθρώπων που υφίστανται καρδιακή ανακοπή δεν έχει προηγουμένως διαγνωστεί με καρδιαγγειακή νόσο.
Ποια συμπτώματα εμφανίζονται
Η καρδιακή ανακοπή εκδηλώνεται συνήθως αιφνίδια. Σύμφωνα με την Cleveland Clinic, χαρακτηριστικά σημάδια είναι η ξαφνική κατάρρευση, η απώλεια συνείδησης και η απουσία φυσιολογικής αναπνοής, καθώς και η διακοπή της αποτελεσματικής καρδιακής λειτουργίας.
Στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν σαφή προειδοποιητικά συμπτώματα. Ωστόσο, σε ορισμένους ανθρώπους μπορεί να εμφανιστούν πριν από το περιστατικό:
ενόχληση ή πόνος στο στήθος
δύσπνοια
έντονη αδυναμία
γρήγορος καρδιακός ρυθμός
αίσθημα «φτερουγίσματος» ή έντονων παλμών.
Μελέτη που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Digital Health είχε δείξει ότι περίπου οι μισοί άνθρωποι που υπέστησαν αιφνίδια καρδιακή ανακοπή είχαν εμφανίσει τουλάχιστον ένα σύμπτωμα μέσα στο προηγούμενο 24ωρο.
Στην ίδια έρευνα, ο πόνος στο στήθος εμφανιζόταν συχνότερα ως προειδοποιητικό σύμπτωμα στους άνδρες, ενώ στις γυναίκες καταγραφόταν συχνότερα η δύσπνοια. Αναφέρθηκαν επίσης, σε μικρότερες ομάδες, συμπτώματα όπως αυξημένοι παλμοί, εκδηλώσεις που έμοιαζαν με επιληπτική κρίση και συμπτώματα που θύμιζαν γρίπη.
Οι ερευνητές είχαν επισημάνει ότι η εμφάνιση ενός τέτοιου συμπτώματος δεν σημαίνει από μόνη της ότι επίκειται καρδιακή ανακοπή. Ωστόσο, ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν υπάρχουν παράλληλα παράγοντες κινδύνου, όπως υπέρταση, διαβήτης ή γνωστή καρδιακή νόσος.
Ιδιαίτερα ανησυχητικός θεωρείται ένας νέος ή ασυνήθιστος πόνος στο στήθος, ειδικά όταν συνοδεύεται από δύσπνοια, έντονους παλμούς, ζάλη, τάση για λιποθυμία, εφίδρωση ή ναυτία. Σε μια τέτοια περίπτωση χρειάζεται άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Η καρδιακή ανακοπή είναι διαφορετική από ένα απλό επεισόδιο αδιαθεσίας και αποτελεί κατάσταση που απαιτεί άμεση αντίδραση. Η γρήγορη αναγνώριση, η έναρξη ΚΑΡΠΑ και η έγκαιρη χρήση απινιδωτή, όταν υπάρχει διαθέσιμος, μπορούν να επηρεάσουν καθοριστικά την έκβαση.
