Ας δούμε πώς εξηγούνται οι ονομασίες 21 ελληνικών νησιών.
Παξοί
Μια από τις γνωστότερες μυθολογικές εκδοχές συνδέει το όνομα των Παξών με την ιστορία του Ποσειδώνα και της Αμφιτρίτης. Σύμφωνα με τον μύθο, ο θεός της θάλασσας, ερωτευμένος με τη νύμφη, θέλησε να της προσφέρει έναν δικό της τόπο. Με την τρίαινά του αποσπά ένα τμήμα από την Κέρκυρα και το μεταφέρει νοτιότερα, δημιουργώντας έτσι τους Παξούς.
Φολέγανδρος
Η Φολέγανδρος φαίνεται πως είχε διαφορετική ονομασία στην αρχαιότητα. Αναφέρεται ως «Πολύκανδρος», όνομα που αποδίδεται στον μεγάλο αριθμό κατοίκων της.
Στη συνέχεια συνδέθηκε με τον Φολέγανδρο, γιο του Μίνωα. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Φολέγανδρος εγκαταστάθηκε στο νησί μαζί με Κρήτες, με αποτέλεσμα το όνομά του να περάσει και στον ίδιο τον τόπο.
Άνδρος
Η ονομασία της Άνδρου συνδέεται με τον μυθικό Άνδρο, έναν σπουδαίο μάντη της εποχής. Σύμφωνα με την παράδοση, ο Ραδάμανθυς, αδελφός του Μίνωα και γνωστός για τη δικαιοσύνη του, εκτίμησε ιδιαίτερα τις ικανότητές του και του παραχώρησε το νησί.
Σάμος
Το όνομα της Σάμου αποδίδεται σε μυκηναϊκή λέξη, «σάμη» ή «σάμος», που σχετίζεται με την έννοια του υψώματος κοντά στη θάλασσα.
Η ερμηνεία αυτή φαίνεται να ταιριάζει και με το φυσικό ανάγλυφο του νησιού, το οποίο χαρακτηρίζεται από αρκετές ορεινές περιοχές και υψώματα.
Τήνος
Η ονομασία της Τήνου έχει συνδεθεί με την αρχαία ρίζα "ταν", από την οποία προέρχεται και η λέξη «ταναός», που σημαίνει μακρύς ή επιμήκης.
Η ερμηνεία σχετίζεται με το σχήμα του νησιού. Από την ίδια αρχαία ρίζα συνδέεται ετυμολογικά και η λέξη «ταινία».
Νάξος
Η Νάξος είχε, σύμφωνα με την παράδοση, την αρχαία ονομασία "Δίας", καθώς αποτελούσε το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων και πήρε το όνομα του σημαντικότερου θεού του Ολύμπου.
Αργότερα συνδέθηκε με τον μυθικό ήρωα Νάξο, γιο του Ενδυμίωνα, ο οποίος έδωσε τελικά το όνομά του στο νησί.
Πάρος
Η ονομασία της Πάρου έχει συνδεθεί με τη λέξη "παραλία", παραπέμποντας στη σχέση του νησιού με τη θάλασσα και τις ακτές του.
Το όνομα της Ιθάκης έχει συσχετιστεί με τη λέξη "ιθύς", η οποία στην αρχαία ελληνική συνδέεται με έννοιες όπως ίσιος, ευθύς και επιμήκης.
Η ερμηνεία αυτή αποδίδεται στο μακρόστενο σχήμα του νησιού. Από την ίδια ρίζα συνδέεται και η λέξη «ιχθύς», δηλαδή το ψάρι, λόγω του επιμήκους σχήματός του.
Ζάκυνθος
Η Ζάκυνθος πήρε, σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, το όνομά της από τον Ζάκυνθο, γιο του Τρώα, ο οποίος θεωρείται γενάρχης των Τρώων.
Μετά το τέλος της Τρωικής εκστρατείας, ο Ζάκυνθος εγκατέλειψε την Τροία μαζί με τους ανθρώπους του και εγκαταστάθηκε σε ένα νησί, το οποίο αργότερα πήρε το όνομά του.
Χίος
Μια μυθολογική εκδοχή συνδέει το όνομα της Χίου με τη Χιόνη, κόρη του Ποσειδώνα.
Ο μύθος αναφέρει ότι όταν γεννήθηκε στο νησί, έπεσε χιόνι. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην ονομασία της Χιόνης και, κατ’ επέκταση, στη δημιουργία του ονόματος Χίος.
Το όνομα "Κρήτη" έχει συνδεθεί με την έννοια της ισχύος και της δύναμης, καθώς αποδίδεται ως "κραταιή".
Η ιστορία του νησιού, άλλωστε, είναι στενά συνδεδεμένη με έναν ισχυρό αρχαίο πολιτισμό και τη μεγάλη ναυτική του παρουσία. Σύμφωνα με μία παράδοση, οι Κουρήτες, οι μυθικοί φύλακες του Δία, συνδέονται επίσης με την ονομασία των Κρητών.
Κεφαλονιά
Η Κεφαλονιά συνδέεται με τον μυθικό ήρωα Κέφαλο, ο οποίος θεωρείται ο πρώτος ηγεμόνας του νησιού.
Ο Κέφαλος, σύμφωνα με την παράδοση, καταγόταν από την Αθήνα, αλλά μετά την εξορία του εγκαταστάθηκε στην Κεφαλονιά. Από το όνομά του προέκυψε και η ονομασία του νησιού.
Ικαρία
Η Ικαρία έχει ίσως μία από τις πιο γνωστές μυθολογικές ιστορίες. Το όνομά της συνδέεται με τον Ίκαρο, τον γιο του Δαίδαλου.
Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ίκαρος επιχείρησε να πετάξει με τα φτερά που είχε κατασκευάσει ο πατέρας του, όμως πλησίασε υπερβολικά τον ήλιο, με αποτέλεσμα το κερί να λιώσει. Έπεσε στη θάλασσα και, σύμφωνα με την παράδοση, τα κύματα μετέφεραν το σώμα του στις ακτές του νησιού, το οποίο πήρε το όνομά του.
Αμοργός
Η ονομασία της Αμοργού συνδέεται με την "αμόργη", ένα φυτό που χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για την παραγωγή εκλεκτού λινάριου και λεπτού υφάσματος.
Τα υφάσματα που κατασκευάζονταν από αυτό το υλικό ήταν ιδιαίτερα γνωστά στην αρχαιότητα και χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή χιτώνων και άλλων ενδυμάτων.
Αλόννησος
Το όνομα Αλόννησος σχηματίζεται από την αρχαία λέξη "αλς", που σημαίνει θάλασσα, σε συνδυασμό με τη λέξη "νήσος".
Η ονομασία, επομένως, παραπέμπει άμεσα στη θαλάσσια ταυτότητα του νησιού.
Σέριφος
Η ονομασία της Σερίφου έχει συνδεθεί με τη ρίζα "σερ", από την οποία προέρχονται λέξεις που σχετίζονται με φυτά και βότανα.
Η ερμηνεία αυτή έχει συνδεθεί με τη βλάστηση του νησιού, αλλά και με τον ορυκτό πλούτο που υπήρχε στην περιοχή από την αρχαιότητα.
Κως
Η ονομασία της Κω έχει συνδεθεί με την αρχαία λέξη "κωφός", η οποία, σύμφωνα με την ερμηνεία που έχει διατυπωθεί, σχετίζεται με τόπους όπου υπάρχουν σπήλαια.
Η γεωμορφολογία του νησιού και η παρουσία σπηλαίων αποτέλεσαν τη βάση για αυτή την ετυμολογική σύνδεση.
Αγκίστρι
Το Αγκίστρι είχε στην αρχαιότητα διαφορετικό όνομα: "Κεκρυφάλεια". Η λέξη αυτή συνδέεται με την έννοια της κορυφής ή της εξοχής ενός υφάλου και αποδίδει το μικρό μέγεθος και τη μορφή του νησιού.
Η σημερινή ονομασία "Αγκίστρι" έχει συνδεθεί με την εικόνα ενός νησιού που μοιάζει να είναι «αγκιστρωμένο» κοντά στην Αίγινα.
Σίφνος
Η Σίφνος πήρε, σύμφωνα με τη μυθολογική παράδοση, το όνομά της από τον ήρωα Σίφνο. Ο Σίφνος θεωρείται γιος του ήρωα Σουνίου και, σύμφωνα με την παράδοση, ήταν από τους πρώτους κατοίκους του νησιού.
Πόρος
Ο Πόρος αποτελείται ουσιαστικά από δύο νησιωτικές περιοχές που ενώθηκαν με την πάροδο του χρόνου.
Το ένα τμήμα ονομαζόταν Σφαιρία και συνδεόταν με τον Σφαίρο, τον ηνίοχο του Πέλοπα. Το δεύτερο ήταν η Καλαυρία, όνομα που έχει αποδοθεί στην καλή αύρα της περιοχής.
Η σημερινή ονομασία "Πόρος" σχετίζεται με το στενό θαλάσσιο πέρασμα που χωρίζει το νησί από τον Γαλατά. Η λέξη "πόρος" άλλωστε σημαίνει πέρασμα ή δίοδος.
Λευκάδα
Η ονομασία της Λευκάδας συνδέεται ήδη με την αρχαιότητα και αναφέρεται στον Όμηρο. Προέρχεται από τη λέξη "λευκάς", η οποία παραπέμπει στο λευκό χρώμα.
Η ερμηνεία σχετίζεται με το χαρακτηριστικό λευκό έδαφος και τα ανοιχτόχρωμα πετρώματα που συναντώνται στο νησί.
Σκιάθος
Για το όνομα της Σκιάθου έχουν προταθεί διαφορετικές ερμηνείες.
Η μία το συνδέει με τη "σκιά", λόγω της πυκνής βλάστησης και των πολλών δέντρων του νησιού. Μια άλλη εκδοχή υποστηρίζει ότι η ονομασία σχετίζεται με τη σκιά του Άθου, η οποία, σύμφωνα με την παράδοση, έπεφτε πάνω στο νησί.
Εύβοια
Τέλος, η Εύβοια συνδέεται ετυμολογικά με την έννοια της "καλής βοσκής" ή της γης με τα καλά βόδια. Η ονομασία αποδίδεται στις μεγάλες αγέλες βοοειδών που, σύμφωνα με τις αρχαίες αναφορές, υπήρχαν στην περιοχή.
Μάλιστα, η αγελάδα εμφανιζόταν ως χαρακτηριστικό σύμβολο σε νομίσματα της αρχαίας Εύβοιας, επιβεβαιώνοντας τη σημαντική θέση που είχε η κτηνοτροφία στην παράδοση του τόπου.
Από τους μύθους του Ποσειδώνα και του Ίκαρου μέχρι τις αρχαίες λέξεις που περιγράφουν το φυσικό τοπίο, οι ονομασίες των ελληνικών νησιών αποτελούν ένα μικρό ταξίδι στην ιστορία, τη μυθολογία και τη γλώσσα της Ελλάδας.
