Για εκατομμύρια ανθρώπους με διαβήτη, η μέτρηση του σακχάρου αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της καθημερινότητας. Για πολλά χρόνια αυτό σήμαινε ένα μικρό τρύπημα στο δάχτυλο, μια σταγόνα αίματος και τον μετρητή γλυκόζης.
Τα τελευταία χρόνια οι αισθητήρες συνεχούς καταγραφής γλυκόζης άλλαξαν σημαντικά την εικόνα, καθώς περιορίζουν τα επαναλαμβανόμενα τρυπήματα. Ωστόσο, ακόμη και οι συγκεκριμένες συσκευές διαθέτουν συνήθως ένα πολύ λεπτό αισθητήριο νήμα που εισέρχεται κάτω από το δέρμα.
Το επόμενο μεγάλο βήμα της επιστήμης είναι διαφορετικό: η μέτρηση του σακχάρου χωρίς να διαπερνάται καθόλου το δέρμα.
Και πλέον η τεχνολογία φαίνεται να πλησιάζει περισσότερο από ποτέ σε αυτόν τον στόχο.
Πώς μπορεί να μετρηθεί το σάκχαρο χωρίς αίμα
Οι ερευνητές δοκιμάζουν διαφορετικές μεθόδους ώστε να «διαβάζουν» τη γλυκόζη μέσα από το δέρμα. Αντί για αίμα, οι νέες τεχνολογίες χρησιμοποιούν φως, υπέρυθρη ακτινοβολία, ηλεκτρομαγνητικά ή μικροκυματικά σήματα, ακόμη και πληροφορίες από τον ιδρώτα, τα δάκρυα ή άλλα βιολογικά υγρά.
Οι οπτικές μέθοδοι, για παράδειγμα, επιχειρούν να εντοπίσουν χαρακτηριστικές αλλαγές που προκαλεί η γλυκόζη όταν το φως περνά μέσα από τους ιστούς. Μεταξύ των τεχνολογιών που μελετώνται βρίσκονται η φασματοσκοπία Raman, το εγγύς υπέρυθρο φως και άλλες φωτο-οπτικές τεχνικές. Παράλληλα εξετάζονται μικροκυματικοί και ηλεκτρομαγνητικοί αισθητήρες.
Στην πράξη, ένα μελλοντικό σύστημα θα μπορούσε να μοιάζει με ένα μικρό wearable, ένα «έξυπνο» βραχιόλι ή έναν αισθητήρα που ακουμπά επάνω στο δέρμα και μεταδίδει την ένδειξη σε κινητό τηλέφωνο.
Η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει και στη μέτρηση της γλυκόζης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί έρευνα που δημοσιεύθηκε τον Ιούλιο του 2026 στο Scientific Reports. Οι επιστήμονες παρουσίασαν έναν νέο βιοφωτονικό αισθητήρα που λειτουργεί σε συχνότητες terahertz και χρησιμοποιεί προηγμένα υλικά, όπως γραφένιο, σε συνδυασμό με τεχνητή νοημοσύνη.
Το σύστημα σχεδιάστηκε ώστε να αναγνωρίζει τις μεταβολές που προκαλούν διαφορετικές συγκεντρώσεις γλυκόζης στα ηλεκτρομαγνητικά χαρακτηριστικά του αισθητήρα. Ένα νευρωνικό δίκτυο χρησιμοποιήθηκε για τη βελτιστοποίηση της απόδοσής του, με τους ερευνητές να εκτιμούν ότι η τεχνολογία θα μπορούσε μελλοντικά να αξιοποιηθεί σε φορητές συσκευές παρακολούθησης της γλυκόζης.
Πρόκειται, ωστόσο, για ερευνητική τεχνολογία και όχι για συσκευή που βρίσκεται σήμερα στα χέρια των ασθενών. Η συγκεκριμένη εργασία βασίζεται σε σχεδιασμό, προσομοιώσεις και υπολογιστική αξιολόγηση του αισθητήρα και δεν σημαίνει ότι έχει ήδη δημιουργηθεί ένα κλινικά πιστοποιημένο «ρολόι σακχάρου».
Γιατί είναι τόσο δύσκολη η μέτρηση χωρίς βελόνα
Το πρόβλημα είναι ότι η γλυκόζη δεν βρίσκεται μόνη της μέσα στους ιστούς. Νερό, λίπος, πρωτεΐνες, θερμοκρασία σώματος, πάχος δέρματος και πολλοί ακόμη παράγοντες μπορούν να επηρεάσουν το σήμα που λαμβάνει ένας αισθητήρας.
Για τον λόγο αυτό, μια συσκευή μπορεί να δίνει εντυπωσιακά αποτελέσματα στο εργαστήριο αλλά να δυσκολεύεται πολύ περισσότερο στον πραγματικό κόσμο.
Η μεγάλη πρόκληση δεν είναι απλώς να εντοπιστεί η γλυκόζη. Είναι να μετρηθεί με την ακρίβεια που απαιτείται ώστε ένας άνθρωπος να μπορεί να βασίσει σε αυτή την ένδειξη τη θεραπεία και, κυρίως, τη δόση της ινσουλίνης του.
Προσοχή στα «έξυπνα ρολόγια» που υπόσχονται μέτρηση σακχάρου
Εδώ χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Στην αγορά κυκλοφορούν κατά καιρούς ρολόγια και δαχτυλίδια που ισχυρίζονται ότι μετρούν τη γλυκόζη χωρίς καμία επαφή με το αίμα.
Ο αμερικανικός FDA έχει προειδοποιήσει τους καταναλωτές να μην χρησιμοποιούν smartwatches ή smart rings που ισχυρίζονται ότι μετρούν μόνα τους το σάκχαρο χωρίς να διαπερνούν το δέρμα. Η αρμόδια αρχή έχει επισημάνει ότι τέτοιες μη εγκεκριμένες συσκευές μπορεί να δώσουν λανθασμένες τιμές, κάτι που είναι ιδιαίτερα επικίνδυνο για όσους ρυθμίζουν με βάση αυτές τη φαρμακευτική τους αγωγή ή την ινσουλίνη.
Το μέλλον μπορεί να είναι πραγματικά χωρίς τρύπημα
Η κατεύθυνση πάντως είναι σαφής. Η διεθνής έρευνα στρέφεται όλο και περισσότερο σε μικρούς, φορητούς και πραγματικά μη επεμβατικούς αισθητήρες.
Αν ξεπεραστεί το κρίσιμο εμπόδιο της ακρίβειας, η μέτρηση του σακχάρου θα μπορούσε κάποια στιγμή να γίνεται τόσο απλά όσο σήμερα μετρά ένα smartwatch τους παλμούς: ο χρήστης θα φορά τη συσκευή και θα βλέπει συνεχώς την ένδειξη της γλυκόζης στην οθόνη του κινητού του.
Η εποχή της μέτρησης χωρίς βελόνα δεν έχει φτάσει ακόμη πλήρως στην καθημερινή κλινική πράξη. Για πρώτη φορά όμως δεν μοιάζει με μακρινό σενάριο επιστημονικής φαντασίας, αλλά με έναν τεχνολογικό στόχο που πλησιάζει σταδιακά την πραγματικότητα.
