Ο Αύγουστος είναι ίσως ο πιο αντιφατικός μήνας του χρόνου. Από τη μία έχει θάλασσα, διακοπές, παρέες, πανηγύρια και αργά καλοκαιρινά βράδια. Από την άλλη, όσο πλησιάζει στο τέλος του, αρχίζει να κουβαλά μια περίεργη αίσθηση... σαν να μετρά αντίστροφα.
Και τότε ξεκινούν και οι γνώριμες ατάκες: «Γέμισε τις μπαταρίες σου», «άντε, μια και σήμερα», «από Σεπτέμβρη τα κεφάλια μέσα». Φράσεις που επαναλαμβάνονται κάθε χρόνο σχεδόν μηχανικά, σαν να υπάρχει ένας άτυπος κανόνας ότι τον Αύγουστο πρέπει να ξεκουραστείς αρκετά ώστε να αντέξεις όλη τη χρονιά. Γιατί έτσι;
Ίσως γιατί, για πρώτη φορά μετά από μήνες, σταματάμε να τρέχουμε. Οι διακοπές δεν ήταν πάντοτε αυτονόητο δικαίωμα. Μέχρι τον 19ο αιώνα τα ταξίδια αναψυχής ήταν προνόμιο των λίγων, ενώ για τους περισσότερους η καθημερινότητα δεν άφηνε χώρο για ξεκούραση. Με τη Βιομηχανική Επανάσταση γεννήθηκε η ανάγκη του ελεύθερου χρόνου και μαζί της ο σύγχρονος θεσμός των διακοπών, όπως τον γνωρίζουμε σήμερα.
Ίσως γι' αυτό το τέλος του καλοκαιριού μάς αγγίζει τόσο έντονα. Δεν αποχαιρετούμε μόνο τη θάλασσα και τις βραδινές βόλτες, αλλά και εκείνες τις λίγες ημέρες μέσα στον χρόνο που μας επιτρέπουν να βγούμε από τον γνώριμο ρυθμό της καθημερινότητας.
Οι ψυχολόγοι, ωστόσο, λένε πως δεν χρειάζεται να πέφτουμε σε αυτή την παγίδα. Δεν υπάρχουν «υποχρεωτικά τέλειες διακοπές», ούτε κάποιος διαγωνισμός για το ποιος χαλάρωσε περισσότερο.
Γιατί συμβαίνει;
Οι ειδικοί περιγράφουν τη λεγόμενη «μελαγχολία του Αυγούστου» σαν το συναίσθημα που έχουμε το απόγευμα μιας Κυριακής, λίγο πριν ξεκινήσει μια καινούργια εβδομάδα. Μόνο που εδώ το συναίσθημα μπορεί να κρατήσει αρκετές ημέρες.
Η επιστροφή στη δουλειά, το άνοιγμα των σχολείων, οι υποχρεώσεις που περιμένουν και η αίσθηση ότι «το καλοκαίρι τελειώνει» αρκούν για να δημιουργήσουν μια ήπια πτώση της διάθεσης, ακόμη και σε ανθρώπους που πέρασαν όμορφα στις διακοπές τους.
Σύμφωνα με τον ψυχίατρο Στίβεν Φερνάντο, στις περισσότερες περιπτώσεις δεν πρόκειται για κατάθλιψη, αλλά για μια παροδική μεταβολή της διάθεσης που συνδέεται με την αλλαγή της καθημερινότητας. Αν όμως τα συμπτώματα επιμένουν για εβδομάδες και επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή του ατόμου, τότε είναι σημαντικό να ζητηθεί η γνώμη ειδικού.
Αυτό που προτείνουν οι ειδικοί δεν είναι να πιέζουμε τον εαυτό μας να «εκμεταλλευτεί και το τελευταίο λεπτό των διακοπών». Αντίθετα, συστήνουν να κρατήσουμε μικρές συνήθειες που μας κάνουν να νιώθουμε καλά και μετά την επιστροφή: έναν καφέ με φίλους, μια βραδινή βόλτα, μια εκδρομή του Σαββατοκύριακου ή λίγη ώρα μακριά από κινητό και υποχρεώσεις.
Γιατί, τελικά, το καλοκαίρι δεν τελειώνει από τη μια μέρα στην άλλη. Και η ξεκούραση δεν μετριέται με το πόσες φορές ακούσαμε τη φράση «από Δευτέρα επιστροφή στην πραγματικότητα», αλλά με το πόσο χώρο δώσαμε στον εαυτό μας να αναπνεύσει.
Ο Αύγουστος δεν τελειώνει επειδή το λέει το ημερολόγιο, αλλά όταν σταματήσουμε να τον απολαμβάνουμε. Και ίσως τότε να καταλαβαίνουμε γιατί το «Τον Αύγουστο που μου χρωστάς» εξακολουθεί να αγγίζει τόσους ανθρώπους...γιατί πολλές φορές ο Σεπτέμβρης μοιάζει να έρχεται πιο γρήγορα απ' όσο θα θέλαμε.
